Podatnik prowadzący działalność i w Polsce, i za granicą winien uważnie śledzić nie tylko polskie prawo podatkowe.
Ważne, by zwrócił też uwagę na inne regulacje — m.in. umowy o unikaniu podwójnego opodatkowania. Dwie niedawne wiążące interpretacje podatkowe są — naszym zdaniem — szczególnie interesujące z punktu widzenia polskiego biznesmena.
Opodatkowanie zakładu
10 marca Izba Skarbowa w Poznaniu wydała interpretację, dotyczącą opodatkowania w Polsce dochodów osiągniętych przez zakład utworzony w Belgii przez polską spółkę (oddział). Dochód osiągany przez zakład (przed 1 stycznia 2005 r.) w związku z działalnością wykonywaną w Belgii był opodatkowany w tym kraju. Podatnik wystąpił o interpretację, jak traktować na potrzeby polskiego podatku dochodowego dochody osiągane przez zakład w na obszarze Belgii.
Przepis art. 17 ust. 1 pkt 3 zawarty w ustawie o podatku dochodowym od osób prawnych (updop) stwierdza, że wolne od podatku są m.in. dochody osiągane poza terytorium RP przez podatników mających siedzibę lub zarząd w naszym kraju, jeżeli tak głosi umowa międzynarodowa, której Polska jest stroną. Przepisy zawarte w umowie o unikaniu podwójnego opodatkowania i zapobieżeniu uchylania się od opodatkowania (podatki od dochodu i majątku) z 14 września 1976 r. wskazują, iż zyski przedsiębiorstwa mogą być opodatkowane w Belgii w części, jaka może zostać przypisana zakładowi. Przy ustaleniu zysków zakładu dopuszcza się odliczenie nakładów ponoszonych dla tego zakładu włącznie z kosztami zarządzania i kosztami administracyjnymi, niezależnie, czy powstały w państwie, w którym leży zakład, czy gdzie indziej. Przychody do opodatkowaniu na obszarze państwa belgijskiego wyłącza się spod opodatkowania w Polsce na podstawie art. 23 ust. 1 pkt 1 umowy oraz art. 17 ust. 1 pkt 3 updop.
Izba skarbowa zajęła stanowisko, które wydaje się pełni prawidłowe: opodatkowanie zysków powstałych na obszarze Belgii podlegało podatkowi wyłącznie w tymże państwie, a na potrzeby polskiego prawa podatkowego wysokość osiągniętych przez zakład przychodów wyłączało się od podstawy opodatkowania podatkiem dochodowym na terenie Polski. Jednocześnie organ podatkowy podkreślił, iż dochód z działalności zakładu powininno się wykazać w polskich księgach rachunkowych tak, by umożliwić ustalenie faktycznego dochodu osiągniętego przez zakład wraz z wszelkimi kosztami (wliczając część kosztów zarządu i administracji) przypadającymi na dany zakład, poniesionymi w celu uzyskania przychodu z prowadzonej działalności gospodarczej.
Określenie wydatków związanych z zakładem jest niezbędne dla wykluczenia ich z kosztów uzyskania przychodu w Polsce. Gdyby spółka nie była w stanie ich wyodrębnić, to — zdaniem izby skarbowej — koszty te powinna ustalić w takiej samej proporcji, jaka powstała ze stosunku przychodów uzyskanych przez zakład do ogólnej wartości przychodów osiągniętych przez spółkę (art. 15 ust. 2 updop).
Od 1 stycznia 2005 r. obowiązuje konwencja o unikaniu podwójnego opodatkowania oraz zapobiegania oszustwom podatkowym i uchylaniu się od opodatkowania w zakresie podatku od dochodu i majątku (zastąpiła metodę wyłączenia zawartą w umowie metodą kredytową). Czyli zyski osiągane przez zakłady położone w Belgii są opodatkowane w Polsce. Ale zapłacony podatek da się odliczyć od podatku należnego w Polsce. Odliczenie to nie może przekroczyć tej części podatku od dochodu lub od majątku, jaką obliczono przed dokonaniem odliczenia i która odpowiada tej części dochodu lub majątku, jaka może być opodatkowana w Belgii.
Certyfikat rezydencji
Dyrektor Izby Skarbowej w Rzeszowie 16 lutego przedstawił stanowisko w sprawie certyfikatu rezydencji podatkowej w przypadku wypłaty odsetek na rzecz nierezydenta.
Przyjął, iż zastosowanie stawki podatku wynikającej z umowy o unikaniu podwójnego opodatkowania lub niepobranie podatku zgodnie z taką umową jest możliwe wyłącznie po uzyskaniu od podatnika wspomnianego certyfikatu rezydencji, czyli zaświadczenia o jego miejscu siedziby, wydanego dla celów podatkowych przez właściwy organ administracji podatkowej.
Brak owego dokumentu na dzień wypłaty, w tym wypadku odsetek na rzecz duńskiego podatnika, zdaniem izby przesądza o obowiązku pobrania podatku dochodowego przy wykorzystaniu stawki przewidzianej w polskich przepisach podatkowych, tj. 20 proc. stawki. Zastosowanie stawki określonej w stosownej umowie o zapobieżeniu podwójnemu opodatkowaniu jest możliwe tylko wtedy, gdy płatnik miał taki certyfikat na dzień wypłaty.
Tak rygorystyczne podejście organu podatkowego może przynieść wymierne skutki finansowe i podatnikowi, i płatnikowi, przesądzi bowiem o wysokości stawek podatkowych w każdej sytuacji, gdy certyfikat rezydencji jest wymagany — np.: wypłaty dywidend, opłat licencyjnych lub odsetek.
Organ podatkowy poruszył również kwestię uzyskania przez podatnika certyfikatu rezydencji już po dniu dokonania wypłaty i pobraniu podatku. Zakłada on, iż podatnik może, jeśli certyfikat potwierdza jego rezydencję w dniu dokonania wypłaty, na podstawie art. 75 § 1 ordynacji podatkowej złożyć wniosek o stwierdzenie nadpłaty podatku.
Wbrew cytowanemu stanowisku izby skarbowej, w doktrynie prawa podatkowego pojawiają się jednak głosy, iż udokumentowanie siedziby może być potwierdzony także po wypłacie. Taka opinia wydaje się uzasadniona, biorąc pod uwagę treść umów o unikaniu podwójnego opodatkowania. Nie stawiają one takiego warunku dla zastosowania niższej stawki.
Interesujące wydaje się zwrócenie szczególnej uwagi przez izbę skarbową na konsekwencje nierynkowych powiązań między płatnikiem a osobą uprawnioną do pobrania odsetek. O tej kwestii traktuje art. 11 ust. 7 konwencji między Polską i Danią w sprawie unikania podwójnego opodatkowania i zapobiegania uchylaniu się od opodatkowania w zakresie podatków od dochodu i majątku z 6 grudnia 2001 r. Według konwencji, jeżeli w wyniku szczególnych powiązań między płatnikiem a osobą uprawnioną do odsetek lub między nimi a osobą trzecią, kwota odsetek związanych z zadłużeniem, z tytułu którego są wypłacane, przekracza kwotę, która byłaby uzgodniona między płatnikiem a osobą uprawnioną do odsetek bez tych powiązań, wówczas postanowienia tego artykułu mają zastosowanie tylko do ostatniej wymienionej kwoty. De facto: to niemożność zastosowania obniżonej stawki podatku do nadwyżki.
Paulina Stępniewska, Małgorzata Popiesz, Deloitte