Niegdyś szczyty przywódców Związku Radzieckiego i Stanów Zjednoczonych elektryzowały cały świat. Odbywały się rzadko i stanowiły wydarzenia przez duże W. Wczorajsze rozmowy prezydentów Władimira Putina i George’a W. Busha w Soczi były zaś politycznym standardem, postrzeganym głównie jako dogrywka szczytu NATO w Bukareszcie.
Przebiegały w szczególnym kontekście, jako że obaj prezydenci wkrótce odchodzą — Putin w maju (na stanowisko premiera), Bush formalnie 20 stycznia w południe, ale realnie już jesienią. Ich ośmioletnie kadencje czasowo niemal się nałożyły. Na starcie w 2001 r. dla „obwąchania się” szukali neutralnego, cichego miejsca i znaleźli Lublanę. Słoweńscy gospodarze świetnie wykorzystali inauguracyjny szczyt marketingowo — w logo połączyli nazwiska prezydentów znakiem H, którym w alfabecie łacińskim kończy się wyraz BUSH, a w cyrylicy PUTIN.
W oczach własnych społeczeństw obaj przywódcy zbierają na odchodnym całkowicie różne oceny. Rosjanie z autentycznym żalem przyjmują wyprowadzenie się cara Władimira Putina z Kremla, dlatego tak masowo poparli w wyborach carewicza Dymitra Miedwiediewa, a samego Putina pragną w moskiewskim Białym Domu (to siedziba rządu). Za to lokator Białego Domu waszyngtońskiego postrzegany jest gorzej, niż jego ojciec George H. W. Bush, który w 1992 r. jako prezydent dokonał rzadkiej sztuki przegrania reelekcji. Jeśli 4 listopada 2008 r. nawet zwycięży republikański kandydat John McCain, to era George’a W.
Busha skończy się raczej mało chlubnie.
Dlatego prezydent tak intensywnie pracuje nad wystawieniem sobie antyrakietowego pomnika, który przesłoniłby dramat Iraku. W Soczi żegnający się Putin i Bush uzgodnili w sprawie tarczy strategiczne partnerstwo — które to wyrażenie jest równie pojemne co puste, albowiem diabeł tkwi w szczegółach. Polskę rakietowy spór mocarzy dotyczy bezpośrednio jak nigdy wcześniej, ponieważ Amerykanie uparli się lokalizować wyrzutnie na naszym terytorium (a radar w Czechach), co wynika z balistyki.
Na szczęście od czasów szczytów radziecko-amerykańskich coś się na świecie zmieniło. W tamtej epoce Warszawa nie miałaby do powiedzenia nic i potulnie wykonałaby dyspozycje Moskwy — lub Waszyngtonu, gdybyśmy już wtedy znajdowali się po zachodniej stronie żelaznej kurtyny. Dzisiaj rosyjskie żądania dokonywania inspekcji wyrzutni na terytorium Rzeczypospolitej są mrzonką, co amerykańscy sojusznicy musieli przyjąć do wiadomości. Notabene Rosjanie zachowali sobie z dawnych czasów dokładną dokumentację lotniska w Redzikowie koło Słupska, gdzie hipotetycznie powstałaby baza USA z około 200 żołnierzami, a także poligonu w Wicku Morskim, gdzie zostałoby rozmieszczonych dziesięć silosów z antyrakietami. I tyle musi im wystarczyć.
Jacek Zalewski