Dramatyczna sytuacja ekonomiczna polskich aptek, grożąca destabilizacją systemu dystrybucji aptecznej, […] to problemy wymagające pilnych działań rządu i premiera — czytamy w liście Naczelnej Izby Aptekarskiej do premiera. Eksperci zwracają uwagę, że taki stan rzeczy jest konsekwencją nadregulacji i nadmiernej biurokratyzacji gospodarki.
W publikowanej co roku Czarnej Liście Barier wskazujemy, że aby polski rynek aptek mógł się prawidłowo rozwijać, należy zlikwidować zbyt szczegółowe regulacje prawne, nieadekwatne do potrzeb, i pozwolić funkcjonować aptekom na wolnym rynku. Główne bariery, które krępują biznes apteczny, to:
1 Wymagania związane z prowadzeniem aptek, które nie przystają do zmian technicznych zaistniałych w działalności aptek (np. wymóg posiadania pomieszczenia na szczotki).
2 Obowiązek prowadzenia receptury aptecznej i wykonywania leków recepturowych w każdej aptece powstałej po 2001 r. Spełnienie formalności związanych z utrzymaniem laboratorium, tj. zakup wyposażenia, utylizacja przeterminowanych surowców i zakup świeżych, legalizacja wag, konserwacja sprzętu itd. wiąże się z poważnymi obciążeniami finansowymi. Wymóg ten utrudnia funkcjonowanie mniejszym aptekom, które leki recepturowe robią sporadycznie. Należy umożliwić realizację usług tego typu jedynie zainteresowanym aptekom oraz certyfikowanym laboratoriom (apteki, które nie są zainteresowane przygotowywaniem leków recepturowych, pośredniczyłyby jedynie w przekazaniu recepty do odpowiedniej placówki, a następnie wydawałyby lek pacjentowi).
3 Brak aktu prawnego określającego inne rodzaje czynności związanych z ochroną zdrowia, które mogą być realizowane w aptece. W konsekwencji dodatkowe usługi farmaceutyczne wykonywane w aptece są postrzegane przez organy kontroli jako naruszenie przepisów prawa. Taki stan rzeczy uniemożliwia aptekarzom prowadzenie wielu usług z zakresu opieki farmaceutycznej.
4 Całkowity zakaz reklamy aptek oraz ich działalności, również w zakresie niezwiązanym z lekami refundowanymi. Stanowi to poważne ograniczenie konstytucyjnej swobody działalności gospodarczej, ze szkodą także dla konsumentów. Przepis ten uniemożliwia aptekom uczestniczenie np. w ubezpieczeniach lekowych czy programach nakierowanych na rodziny wielodzietne i osoby starsze.
5 Brak przepisów określających, czym jest rękojmia wykonywania zawodu, która jest niezbędna do pełnienia funkcji kierownika apteki. W konsekwencji okręgowe izby aptekarskie stawiają różne wymagania w celu jej zbadania.
Sytuacja na rynku aptek jest trudna, jednak tworzenie lawiny przepisów o zbyt wysokiej szczegółowości oraz niskiej jakości jej nie poprawi. Proponujemy, żeby zamiast „zamykać” rynek, wprowadzając kolejne regulacje i obostrzenia, zlikwidować wadliwe przepisy, które destabilizują system dystrybucji aptecznej. Aptekarze nie oczekują od państwa szczególnego traktowania, chcą jedynie usunięcia barier.
DR DOBRAWA BIADUN
radca prawny, ekspertka Konfederacji Lewiatan