Karolina Kiecana, prawnik, HR Lex
Po zmianach płatnicy składek będą mogli złożyć je maksymalnie do 5 lat wstecz od dnia, w którym upłynął termin opłacenia składek wskazanych w dokumencie. Co istotne, po upływie pięcioletniego terminu dokonać korekty DRA będzie mógł tylko ZUS. Zmiana wejdzie w życie z dniem 1 stycznia 2022 r.
Przykład po zmianach: pan Marcin prowadzi pozarolniczą działalność gospodarczą. Deklarację rozliczeniową i opłacenie składki za styczeń 2022 r. musi złożyć do 15 lutego 2022 r. Pan Marcin chce dokonać korekty DRA za ten miesiąc w celu zmniejszenia wysokości składek ZUS. Taką korektę może wykonać do 15 lutego 2027 r. Po upływie 5 lat korektę może zrobić wyłącznie ZUS. Jeżeli po upływie tego okresu, wskutek korekty dokonanej przez ZUS, na koncie pana Marcina powstanie nadpłata składek, nie otrzyma on zwrotu, a kwota ta będzie zaliczona na przychody FUS w ZUS.
Należy podkreślić, że w razie skorygowania dokumentów rozliczeniowych po 5 latach, w przypadku powstania na koncie niedopłaty ZUS nie może domagać się należności z tytułu składek. To samo dotyczy płatnika składek – nie może on domagać się zwrotu należności, gdy na jego koncie powstanie nadpłata po upływie pięcioletniego terminu. Kwota ta zostaje zaliczona na FUS. Uwagę należy zwrócić również na ograniczenie w ewidencjonowaniu podstawy wymiaru składek na kontach ubezpieczonych. Jak wynika ze zmienionych przepisów, jakakolwiek ingerencja w podstawę wymiaru składek musi być oparta na prawomocnym orzeczeniu sądu lub prawomocnej decyzji. Jednak nie dotyczy to sytuacji, gdy podstawę wymiaru składek na ubezpieczenia stanowi zadeklarowana kwota. Oznacza to, że osoby prowadzące pozarolniczą działalność gospodarczą nie muszą mieć prawomocnego orzeczenia sądu lub decyzji w celu zewidencjonowania podstawy wymiaru składek. Tak więc regulacja ta dotyczy m.in. pracodawców oraz zleceniodawców.
Z praktycznego punktu widzenia wielu problemów może przysporzyć bieg pięcioletniego terminu na złożenie deklaracji rozliczeniowej i imiennego raportu miesięcznego. Dokładnie chodzi o zapis, że płatnik składek nie może złożyć powyższych dokumentów po upływie 5 lat „od dnia, w którym upłynął termin opłacenia składek rozliczonych w tej deklaracji i w tym raporcie”. Na podstawie literalnego brzmienia tego przepisu może się wydawać, że termin ten jest ostateczny i nie może być przedłużony. Natomiast taka interpretacja doprowadziłaby do absurdalnych sytuacji, w których płatnik składek nie mógłby skorygować dokumentów rozliczeniowych po wygranej wieloletniej batalii sądowej. Należy również wziąć pod uwagę sytuacje, w których dochodzi do zawieszenia biegu terminu, wskazane w art. 24 ust. 5-6 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, do których można zaliczyć m.in. uprawomocnienie się decyzji.