Jeden z szefów bardzo męskiego ministerstwa oświadczył mi na początku swojej kadencji, że będzie zatrudniał kobiety. – Dba pan o ich prawa? Akceptuje pan parytety? – zapytałam. – Nie. Jestem przeciwnikiem sztucznych mechanizmów wyrównywania praw – odparł. – To skąd ten nacisk na zatrudnianie kobiet? – Stawiam nie na równość, ale na różnorodność. Wiem, że zespoły mieszane lepiej pracują, są skuteczniejsze. To się po prostu opłaca.
Zasada opłacalności jest równie dobra jak zasada sprawiedliwości. I na jedno wychodzi. Kobiety mają inną wrażliwość, inaczej myślą, ucząc się, zwracają uwagę na inne sprawy, są bardziej nastawione na kooperację, mniej na rywalizację. Kobiety inaczej niż mężczyźni negocjują, zupełnie inaczej rozwiązują problemy. Mają inne pojęcie władzy, zależności, relacji, sukcesu. Ta kobieca inność wzbogaca męski, dominujący sposób rządzenia, przełamuje automatyzmy, stare praktyki. Nie ma nic cenniejszego, jeśli stawia się na kreatywność, innowację i otwarcie.
A co by było, gdyby tę płciową dwoistość wzbogacić o różnorodność innego rodzaju? O ludzi starych, niepełnosprawnych, innych seksualnie czy obcych, czyli z zewnątrz? Wszak ludzie starzy myślą inaczej niż młodzi. Rutyna i doświadczenie czasem popłaca, a wiedza, umiejętności i rozsądek mogą być niekiedy ważniejsze niż młodzieńczy brak ostrożności i rezerwy. Niepełnosprawni z kolei mają inną wrażliwość niż „normalni”, większą uważność, pracowitość, a także – może – większą innowacyjność, bo naprawdę trzeba się wysilić, by przetrwać w nieprzychylnym otoczeniu. Również ludzie „inni” pod względem religijnym, etnicznym czy seksualnym mają odmiennie ukształtowaną tożsamość, a więc także inne widzenie świata, inne podejście do problemów i wyzwań; inaczej zdefiniowaną przestrzeń aktywności, innowacji i kreatywności.
Dziś hasło „różnorodność” odwołuje się nie tylko do prawa do równego traktowania, szacunku i przeciwdziałania dyskryminacji. To również poważna wskazówka dla tych, którzy chcą zwiększyć efektywność pracy, którzy poszukują nowych źródeł innowacyjności. Przez dziesiątki lat wydawało się, że efektywność ekonomiczna i stabilność rynkowa polegają na specjalizacji, doświadczeniu, powtarzalności. Że rozwój gospodarki przebiega w zgodzie z procedurami podobnymi do tych, do których stosują się piloci samolotów. Nic bardziej mylnego. Gospodarka to otwartość, nowość, przełamywanie stereotypów i szukanie nowatorskich narzędzi dla nowych wyzwań. Dlatego warto stawiać na różnorodność. Bo to opłacalne narzędzie nowoczesnego zarządzania. Jak również – co nie bez znaczenia dla gospodarki – możliwość bardziej sprawiedliwego społeczeństwa.