Pierwszy wóz powstał w Polsce

Marcin Dobrowolski
29-02-2016, 11:47

Próby konstrukcji nad Wisłą nowoczesnego samochodu napotykają kolejne trudności, wśród których wymienia się upadek zaplecza montażowego oraz odpowiednich kadr inżynierskich. Tradycje budowy dwuśladów są jednak na obecnych ziemiach polskich bardzo stare. Być może nawet najstarsze na świecie...

Stanowisko na którym znaleziono artefakt będący światową sensacją, zostało przez młodego naukowca, Janusza Kruka, odkryte dość przypadkowo. Podobno do archeologa prowadzącego badania terenowe w okolicy Bronocic (50 km na północny wschód od Krakowa) zgłosił się miejscowy mieszkaniec sugerujący wizję na okolicznych wzgórzach. Była to prawdopodobnie najlepsza decyzja przyszłego profesora Kruka - jego oczom ukazało się stanowisko, które później oszacuje na 50 hektarów powierzchni.

Waza z Bronocic
Wyświetl galerię [1/2]

Waza z Bronocic

Muzeum Archeologiczne Kraków

Przez setki lat rolnicy z okolic Bronocic wykopywali skorupki, przewiercone kamyki, kościane ozdoby. Nie zdawali sobie sprawy z ich znaczenia, co zresztą z nimi mieliby robić? Dopiero pojawienie się wiosną 1974 r. archeologów z Polskiej Akademii Nauk oraz Uniwersytetu Stanowego w Nowym Jorku uzmysłowiło miejscowym, że wyorywane paciorki to coś więcej niż elementy zniszczonego liczydła.

Prowadzone przez sześć lat badania wykazały tam istnienie dużej osady z epoki neolitu, kultury pucharów lejkowatych datowanej na około 3770-3540 lat p.n.e. Zabudowa była gęsta, skupiona na obszarze 2,4 ha, zamieszkiwało ją w szczytowym okresie ok 500 osób. Była miejscowością bogatą, o czym świadczyły cenne znalezione przedmioty i ozdoby. O poziomie rozwoju świadczyć może także konstrukcja budynków, która sugeruje budownictwo piętrowe, choć są to jedynie przypuszczenia. 

Jednak najistotniejszym znaleziskiem, które wpisało Bronocice agend światowych konferencji archeologicznych jest WAZA Z BRONOCIC.
Ceramiczne naczynie, a raczej jego zdefragmentowana forma, zostało odkryte w 1976 r. Datowanie metodą radiowęglową znalezionych tuż obok kościanych przedmiotów wykazało przedział lat na 3635-3370 p.n.e. Prawdziwa jednak sensacja wybuchła po złożeniu elementów w całość naczynia. Pokryte jest ono bowiem rysunkiem interpretowanym jako najstarsze na świecie przedstawienie pojazdu kołowego.

Według przyjętej powszechnie wykładni, na wazie widzimy symboliczne wyobrażenie świata widzianego oczami "prarolników z Bronocic" drzewo, rzekę, schemat przecinających się pól oraz najważniejszy, powtarzający się pięciokrotnie, czterokołowy wóz z potrójnym dyszlem i pojemnikiem na zbiory. Na stanowisku archeologicznym znaleziono również turze rogi z otarciami sugerującymi mocowanie na nich jarzma do wozu. Warto dodać, że tury były potężnymi zwierzętami środkowoeuropejskich lasów, nieco mniejszymi od żubrów, większymi jednak od obecnego bydła domowego.

Oczywiście starożytni mieszkańcy obecnej Małopolski nie byli wynalazcami koła i nie mieli patentu na jego rozpowszechnianie. Mniej więcej w tym samym czasie powstają pierwsze wozy w starożytnej Mezopotamii, a pierwsze koło znalezione na terenie Europy, w Słowenii, pochodzi z ok 3200 p.n.e. Jednak to wizerunek z Bronocic jest najstarszym przedstawieniem wozu, do tego z tak ciekawym towarzyszącym mu wyobrażeniem przyrody. 

Zrekonstruowana ze znalezionych fragmentów waza z Bronocic przechowywana jest w sejfie Instytutu Archeologii i Etnologii PAN przy ul. Sławkowskiej w Krakowie. Jej kopia znajduje się w Muzeum Archeologicznym w Krakowie, w gablocie w hallu wejściowym od strony ogrodów. Drugą kopię obejrzeć można w Miejsko-Gminnym Centrum Kultury w Działoszycach.

© ℗
Rozpowszechnianie niniejszego artykułu możliwe jest tylko i wyłącznie zgodnie z postanowieniami „Regulaminu korzystania z artykułów prasowych” i po wcześniejszym uiszczeniu należności, zgodnie z cennikiem.

Podpis: Marcin Dobrowolski

Polecane

Inspiracje Pulsu Biznesu

Puls Biznesu

Puls Historii / Pierwszy wóz powstał w Polsce