Można było już nieraz podejrzewać, że rządy nie zawsze wiedzą, co przedkładają Sejmowi w projektach podatkowych. Autorów niektórych pomysłów należy szukać poza oficjalnymi strukturami rządowymi. Tak jest zapewne w przypadku najnowszej, „rządowej” nowelizacji ustawy o VAT. Polityków, a zapewne również członków Rady Ministrów, zaskoczyła informacja, że rząd zamierza jakoby na kilka miesięcy przed wyborami samorządowymi objąć VAT-em: osoby fizyczne wykonujące umowy-zlecenia i o dzieło (nie będące przedsiębiorcami), twórców zbywających lub udostępniających utwory odpłatnie, członków zarządów osób prawnych (nawet na etatach), sędziów, arbitrów, no i duchownych, jeżeli wykonują swe czynności bez kierownictwa.
Odczytując formalnie projektowane przepisy: podatnikami VAT staną się ludzie na kierowniczych stanowiskach w samorządzie terytorialnym, marszałkowie Sejmu i Senatu, premier oraz... prezydent Rzeczypospolitej. Są bowiem osobami pracującymi na podstawie stosunku prawnego — co prawda na ryzyko i rachunek kierowanych podmiotów, lecz bez zwierzchniego kierownictwa.
Powie ktoś: nonsens! Oczywiście — i to niejedyny bubel prawny w tym projekcie. Pomysły te mają urzędowych obrońców, co wydaje się oczywiste, gdyż formalnie przedłożyli je rządowi. Pojawili się też (nieliczni) nieoficjalni obrońcy, reprezentujący być może podmioty będące faktycznymi autorami tego projektu. Dzięki tym wypowiedziom wiemy już, że znane od dawna rozróżnienie między „umową o pracę” a „stosunkiem pracy” czeka jeszcze na odkrycie... dla potrzeb podatkowych. Przypomnijmy zatem: jeżeli zlecający zawrze z osobą fizyczną umowę, w której — w celu uniknięcia, zgodnie z nowym projektem, płacenia VAT — należy dopełnić trzech warunków (pełna odpowiedzialność zlecającego, działanie zleceniobiorcy pod kierownictwem oraz przejęcie ryzyka ekonomicznego działań zleceniobiorcy), to stosunek prawny łączący te strony, chcąc nie chcąc, nabiera charakteru stosunku pracy. Zlecający, niezależnie jak nazwie umowę, musi pobrać zaliczki jak od pracownika — za to odpowiada majątkiem (pod groźbą odpowiedzialności karnej). Skutki co do ZUS są powszechnie znane. Metoda polemiczna obrońców: może to i prawda, ale... I tu starają się wykazać, że skutki prawne i ekonomiczne może nie będą aż tak dotkliwe.
Absurd niedopatrzeń posunięty jest tak daleko, że — przypomnijmy — projektowane skreślenie stosunku pracy jako przesłanki wyłączenia z VAT spowoduje formalne opodatkowanie tym podatkiem osób na kierowniczych funkcjach w administracji rządowej oraz samorządzie.
Wnioski? Każdą, nawet najgorszą ustawę można psuć bez ograniczeń. Władza powinna sama pisać projekty przepisów, aby później nie dowiadywać się z gazet o swoich „inicjatywach”. Warto dodać, że projekt ustawy zawiera jeszcze kilka podobnych „kwiatków”. Może lepiej wycofać go z Sejmu?
Witold
Modzelewski
prof. dr hab.,
ekspert podatkowy,
były wiceminister finansów