Darmowy dostęp do sieci za unijne pieniądze to mit
Darmowy dostęp dla każdego — to hasło przed wyborami samorządowymi jest nośne i... trudne do spełnienia.
29 października 2010 r. upływa termin składania wniosków o dofinansowanie projektów mających przeciwdziałać wykluczeniu cyfrowemu w ramach Działania 8.3 Programu Operacyjnego Innowacyjna Gospodarka. Z 364,4 mln EUR przeznaczonych na to działanie, do rozdysponowania pozostało jeszcze 129,4 mln EUR. Jednostka samorządu terytorialnego może przy tym otrzymać z funduszy unijnych aż 85 proc. wydatków poniesionych na przeciwdziałanie wykluczeniu cyfrowemu. Jednak samorządowcy obiecujący przed wyborami stworzenie na swoim terenie darmowego dostępu do internetu za unijne pieniądze przytłaczającą część wyborców po prostu oszukują. Społeczny odbiór takiego hasła nijak się bowiem ma do tego, co w końcu powstaje.
Praski problem
Efektem końcowym jest pewna liczba hot spotów zapewniających dostęp do internetu w bezprzewodowej i relatywnie mało wydajnej technologii Wi-Fi w promieniu góra 200 metrów od nadajnika zamontowanego w parku, okolicach remizy wiejskiej świetlicy lub na miejskim rynku.
— Kilka lat temu nie było jasno sprecyzowanych reguł budowy takich sieci. Rozeszła się więc fama o darmowym dostępie do internetu za unijne pieniądze. Pierwszy taki projekt zaczęto realizować w czeskiej Pradze. Ale tamtejszy operator telekomunikacyjny wniósł skargę do Komisji Europejskiej, zwracając uwagę, że za publiczne pieniądze podkopuje się byt podmiotów komercyjnych — wspomina Marek Biadacz z Urzędu Miejskiego w Częstochowie, który chcąc iść śladem Pragi, skończył na hot spotach.
Wąskiej grupie osób można jednak zaoferować dostęp do internetu nawet w ramach Działania 8.3. I to nie poprzez budowę własnej sieci telekomunikacyjnej, ale poprzez wykupienie abonamentu na usługi operatorów komercyjnych. Co więcej, z publicznych pieniędzy tym ludziom można nawet kupić komputery. Tyle, że jest to oferta adresowana do rodzin biednych i obwarowana jednym zasadniczym warunkiem. Muszą one korzystać z internetu przynajmniej pięć lat, ale Unia Europejska płaci tylko za trzy. Resztę musi wyłożyć lokalna społeczność z własnej kieszeni.
Z tej opcji skorzystała właśnie podkarpacka gmina Ropczyce, która jako pierwsza w Polsce uzyskała dofinansowanie w ramach Działania 8.3 Programu Operacyjnego Innowacyjna Gospodarka. Komputery z drukarkami rozdysponowano tam wśród 40 dzieci z podstawówek i gimnazjów. Dzieci te z jednej strony są uprawnione do otrzymywania stypendium socjalnego, a z drugiej — mają średnią ocen nie niższą niż 4,0.
Dotacje na podobne cele co finansowane z Działania 8.3 Programu Operacyjnego Innowacyjna Gospodarka można otrzymać również z regionalnych programów operacyjnych poszczególnych województw oraz Programu Operacyjnego Rozwój Polski Wschodniej, obejmującego pięć województw. Każdy z nich rządzi się jednak swoimi zasadami i o ile na Mazowszu i Podlasiu uruchamianie publicznych hot spotów za unijne pieniądze jest lub było możliwe, o tyle w Wielkopolsce można o tym zapomnieć. Inwestycje internetowe skoncentrowano tam bowiem na budowie sieci szkieletowej, a więc czegoś, bez czego internetu u nikogo w domu nie będzie, ale z drugiej strony czegoś, czego przeciętny Polak nie widzi. Dla niego dostępem do internetu jest bowiem dostęp na poziomie tzw. ostatniej mili. Na usprawnianie ostatniej mili w Programie Operacyjnym Innowacyjna Gospodarka przeznaczono 200 mln EUR, z czego w umowach z beneficjentami rozdzielono 13,2 mln EUR. Tyle że wszystko to w ramach Działania 8.4 przeznaczonego dla lokalnych operatorów telekomunikacyjnych, a nie dla samorządów.
Może UKE pomoże
Samorządy mogą ciągle jednak zgłaszać się do Urzędu Komunikacji Elektronicznej, który zawarł z Telekomunikacją Polską porozumienie zobowiązujące telekom do budowy i modernizacji 1,2 mln linii abonenckich na obszarach tzw. białych plam w dostępie do internetu.
— Lista gmin, na terenie których będą prowadzone inwestycje, nie jest jeszcze zamknięta. Jeśli jakaś gmina zwróci się do nas o dopisanie do listy, to jej wniosek zostanie przeanalizowany — zachęca Piotr Dziubak, rzecznik UKE.