Dla samorządów, które są w dobrej kondycji finasowej, PPP jest nieatrakcyjne
Partnerstwo może uratować wasz budżet — mówią eksperci. Jest dla nas za drogie — ripostują samorządowcy.
Partnerstwo publiczno-prywatne to dla wielu miast i gmin jedyna szansa na przeprowadzenie potrzebnych inwestycji bez naruszania budżetu. Jednak doświadczenia samorządów pokazują, że tylko nieliczne tego typu inwestycje kończą się sukcesem. Zdaniem ekspertów, strach przed czwartym "P", brak doświadczenia i wiedzy odstraszają miasta od współpracy z prywatnymi partnerami. Samorządowcy i partnerzy prywatni przyczyn niepowodzeń upatrują jednak jeszcze w innych miejscach.
Za drogo
Według Adama Szejnfelda, byłego wiceministra gospodarki i twórcy ustawy o PPP, największą barierą w podejmowaniu współpracy podmiotów publicznych z prywatnym biznesem jest mentalność.
— Podmioty publiczne wciąż idą utartym szlakiem, czyli liczą wyłącznie na budżet państwa, ewentualnie na fundusze z UE. Trzeba przełamać takie myślenie — mówi Adam Szejnfeld.
Jednak zdaniem Andrzeja Dziuby, prezydenta Tychów, to nie bariera mentalna, ale różna sytuacja finansowa miast powoduje, że dla jednych PPP jest bardzo atrakcyjne, a dla innych nie. Prezydent zwraca uwagę, że dla samorządów, które są w dobrej kondycji finansowej, partnerstwo jest za drogie.
— Stawiam dolary przeciwko orzechom, że ja zawsze dostanę tańszy kredyt niż partner prywatny. Poza tym zgodnie z założeniami PPP strona prywatna ma mieć godziwy zysk, który jest moim kosztem, a droższy kredyt i marża partnera prywatnego powodują, że ja tę samą inwestycję jestem w stanie zrobić taniej. Oczywiście są samorządy — duże miasta — zadłużone na granicy możliwości i to jest potencjalny partner do PPP, a ponieważ biedny kupuje drożej, to stąd bierze się zainteresowanie partnerstwem tych miast, które są w złej kondycji finansowej — mówi prezydent Dziuba.
Potrzeba czasu
Problemem jest też sceptycyzm banków, które na razie niechętnie finansują projekty w ramach partnerstwa.
— Prowadziliśmy i prowadzimy rozmowy z bankami w sprawie kilku projektów PPP, w większości dotyczących budowy i zarządzania aquaparkami. Ogólnie banki zainteresowane są tymi projektami. Widzą w nich atrakcyjne źródło lokacji długoterminowego kapitału. Problem pojawia się na etapie strukturyzacji takich transakcji — mówi Grzegorz Rosik z Miastoprojektu Wrocław.
Tłumaczy, że brak doświadczeń z projektami PPP w Polsce powoduje, iż banki nie wypracowały jeszcze własnych standardowych rozwiązań w tym zakresie.
— W szczególności dotyczących zabezpieczeń, umów wsparcia, opłat za dostępność. Nie oferują zatem gotowego produktu dla projektów PPP. Każda transakcja powoduje konieczność opracowania indywidualnych, bardzo skomplikowanych i innowacyjnych, niemal pionierskich, rozwiązań. To wymaga poważnego nakładu pracy i kosztów zarówno ze strony partnerów prywatnych, jak i banków. A koszty należy ponieść na długo przed uzyskaniem pewności, że projekt będzie realizowany. Uważam, że z biegiem czasu, w wyniku pracy nad kolejnymi projektami PPP, sytuacja będzie się poprawiała i dostępność bankowego finansowania będzie dużo większa — mówi Grzegorz Rosik.
Inaczej niż w Polsce jest na Zachodzie, gdzie banki poznały się już na formule partnerstwa.
— Banki we Francji mają już działy wyspecjalizowane w PPP. Banki w naszym kraju czekają na większe przedsięwzięcia. Jeżeli nie będzie bardzo dużych projektów na poziomie krajowym, będzie niezwykle trudno namówić je, żeby realizowały PPP w Polsce — zwraca uwagę Jolanta Kalecińska, ekspert Francuskiej Izby Przemysłowo-Handlowej w Polsce.
Poważną przeszkodą we wspólnym realizowaniu inwestycji jest też wzajemne przerzucanie się ryzykiem. Brak porozumienia był przyczyną niepowodzenia budowy w ramach PPP m.in. term warmińskich.
— Strona prywatna chciała zrzucić ryzyko — związane głównie z eksploatacją obiektu — na stronę publiczną. Nasi partnerzy nie chcieli brać udziału w ponoszeniu ewentualnych strat — mówi Sebastian Kuźniewski ze Starostwa Powiatowego w Lidzbarku Warmińskim.
Gdy pomysł z PPP spalił na panewce, starostwo zdecydowało, że wybuduje termy za 21 mln EUR razem z samorządem miejskim i powalczy o większą dotację.