Wielu Polaków ma rachunek w banku czy kupuje polisy. Ale i tak pod względem korzystania z produktów finansowych jesteśmy w ogonie Europy.
Polscy konsumenci usług finansowych należą do osób zamożnych i wymagających: osiągają wysokie dochody i wybierają spośród wielu produktów finansowych — wynika z badań firmy badawczej Forrester Research, jedna czwarta Polaków posiadających dostęp do internetu chce znaleźć w nim informacje na temat produktów finansowych, jednakże niewielu z nich faktycznie korzysta z usług bankowości online.
Lubimy tradycję
Najważniejszy dla polskich banków wniosek brzmi: do polskich konsumentów przemawiają tradycyjne produkty finansowe.
Wiele instytucji finansowych spodziewa się, że w krajach Europy Środkowej, takich jak Polska, czeka na nie wielu klientów i duży wzrost zysków. Na podstawie informacji zgromadzonych podczas badania „Forrester’s Consumer Technographics” z września 2005 r. można wysnuć wniosek, że szanse te rzeczywiście istnieją: jedna trzecia dorosłych Polaków nie korzysta z żadnych produktów finansowych, a pozostali jedynie z niewielkiego portfela usług.
Raport wskazuje, że Polacy raczej niechętnie i z nieufnością podejmują współpracę z bankami (co niekoniecznie jest zgodne z atmosferą, jaką starają się budować wokół siebie rodzime instytucje finansowe).
Bank na bank
Jak wskazują badania, 46 proc. proc. konsumentów, czyli około 15 mln Polaków ma rachunek bieżący. Z kolei rachunki bieżące są jednocześnie jednym z najlepiej rozwijających się produktów. Jednak warto zauważyć, że sprzedaż tego produktu wzrasta nie tylko dzięki osobom zakładającym rachunek po raz pierwszy — 36 proc. rachunków założonych w ostatnim czasie należy do klientów, którzy już wcześniej posiadali rachunek bieżący. Można z tego faktu wyciągnąć wniosek, że w Polsce mamy do czynienia z dość silną migracją kont na rzecz mniejszych instytucji finansowych (prawdopodobnie bardziej elastycznych w podejściu do potrzeb — głównie kredytowych — klienta).
Sam rachunek to jednak ledwie podstawa, ponieważ polscy konsumenci coraz częściej pytają o dołączone do oferty pakiety ubezpieczeniowe. Interesują ich także wszelkiego rodzaju rabaty na produkty ubezpieczeniowe spółek współpracujących z bankiem.
Poczucie bezpieczeństwa
Aż 45 proc. klientów korzysta z ochrony ubezpieczeniowej. Ubezpieczenie jest najbardziej popularną kategorią produktów finansowych w Polsce. Konsumenci wybierają głównie ubezpieczenia na życie, ale także ubezpieczenia samochodów oraz inne, które w sumie tworzą niemal jedną piątą rynku. Osoby posiadające ubezpieczenie to klienci z doświadczeniem: 92 proc. wykupujących ubezpieczenie samochodu oraz 83 proc. decydujących się na zakup innego rodzaju ubezpieczenia posiadało już wcześniej podobny produkt.
Inwestujemy ale ostrożnie
Około 22-24 proc. konsumentów oszczędza lub inwestuje. Niemal jedna czwarta gromadzi kapitał w celu zapewnienia sobie dochodów w przyszłości. Dziewięć procent gromadzi środki na rachunkach oszczędnościowych, podczas gdy 15 proc. samodzielnie planuje swoje zabezpieczenie emerytalne poza państwowym systemem emerytalnym.
Mało oszczędzamy
Poziom sprzedaży produktów inwestycyjnych jest w Polsce bardzo niski: jedynie 2 proc. badanych posiada akcje, a 1 proc. udziały w funduszach inwestycyjnych. Jednocześnie wydaje się, że firmy inwestycyjne tracą wiele okazji do zysku — znaczna część konsumentów w Polsce wyraża gotowość do podejmowania ryzyka: 25 proc. z nich zdeklarowało, że są skłonni podjąć ryzyko finansowe w zamian za wyższe korzyści.
Chociaż banki za wszelką cenę starają się, by rósł rynek, na którym zarabiają najwięcej, to z badań Forrester Research wynika, iż jedynie 17 proc. polskich konsumentów korzysta z kredytów. Polski rynek kredytów wydaje się w dużym stopniu niewykorzystany: jedynie 8 proc. klientów ma kartę kredytową, a 11 proc. zaciągnęło kredyt. Jednakże, w obliczu obserwowanego wzrostu gospodarczego, Forrester przewiduje wyższy popyt na takie produkty jak karty kredytowe, które to pozwalają konsumentom na zmianę stylu życia.
Nie mają, to nie mają
Rynek produktów finansowych tylko teoretycznie jest w Polsce dla wszystkich. Niechęć do korzystania z ofert banków wynika przede wszystkim z niedostatecznych zasobów finansowych i braku możliwości oszczędzania.
Forrester twierdzi: osoby o wysokich dochodach częściej korzystają z usług bankowych. Aż 85 proc. zamożnych polskich konsumentów wykorzystuje produkty finansowe. Osoby te zajmują dominującą pozycję w ramach każdej kategorii produktów. Jest to najlepiej widoczne w przypadku kart kredytowych: 15 proc. klientów o wysokich dochodach posiada kartę kredytową, w porównaniu z jedynie 3 proc. konsumentów o niskich dochodach.
Wydaje się, że konsumenci o średnich dochodach zostali zaniedbani: 28 proc. z nich nie ma żadnego produktu finansowego, natomiast ich udział w rynku produktów emerytalnych oraz ubezpieczeń nie na życie przypomina udział osób o niskich dochodach.
Świadome wybory
W Polsce nikt nie zdaje się na przypadek. Większość polskich konsumentów świadomie wybiera spośród wielu produktów. 73 proc. Polaków przyznaje, że gromadzi informacje pochodzące z różnych źródeł, by wybrać właściwy produkt, podczas gdy w Europie Zachodniej czyni to 55 proc. konsumentów. Polacy (66 proc.) wolą uzyskiwać informacje na własną rękę i tworzyć własne listy dostępnych możliwości, niż polegać na usługach profesjonalnych doradców.
Polacy ufają informacjom pochodzącym od innych osób, a nie zapewnieniom zawartym w materiałach marketingowych. Zdobywają wiedzę z wielu różnych źródeł. Przede wszystkim jednak najbardziej ufają rodzinie i znajomym, co powoduje, że aprobata wyrażona ustnie staje się najskuteczniejszym narzędziem stymulującym sprzedaż. Inne źródła informacji są skrupulatnie sprawdzane: jedynie 8 proc. badanych osób w pełni ufa rekomendacjom udzielonym przez swój bank.
Bliżej sieci
Można się nie zgadzać z tym twierdzeniem, ale specjaliści Forrester Research jasno mówią, że Polacy dopiero zaczynają wykorzystywać internet do zarządzania swoimi finansami.
W chwili obecnej 30 proc. polskich konsumentów często korzysta z internetu, w porównaniu z 56 proc. klientów banków w Europie Zachodniej.
Jednakże, w niewielkiej grupie Polaków korzystających z internetu, istnieje już pewna liczba osób, która wykorzystuje sieć przede wszystkim w celach finansowych:
W Polsce tylko 5 proc. klientów banków korzysta z usług bankowości on line. Niewielki odsetek Polaków korzysta z internetu, aby płacić rachunki i sprawdzać stan konta. Dlaczego odsetek ten jest tak niewielki?
Wielu konsumentów mających dostęp do internetu stwierdza, że oferty przedstawiane przez banki nie robią na nich większego wrażenia: 44 proc. nie korzysta z usług bankowości internetowej, bo nie widzi ku temu potrzeby, natomiast 28 proc. woli odwiedzać oddziały swoich banków.
Paweł Zielewski