Praca przy komputerze niebezpieczna? Tak. Ciągłe klikanie myszką czy sięganie po segregator stanowią zagrożenie dla zdrowia.
Specjaliści z zakresu bezpieczeństwa pracy podkreślają, że pracownicy biurowi podobnie jak ci wykonujący typowo fizyczne zajęcia, powinni dbać o ergonomiczne zaaranżowanie swojego stanowiska pracy. Czyli w taki sposób, aby było ono jak najlepiej przystosowane do psychofizycznych możliwości człowieka i w jak najmniejszym stopniu wpływało negatywnie na jego zdrowie.
Nie tylko krzywy kręgosłup
Pozycja siedząca oraz długotrwałe wpatrywanie się w monitor mogą stać się uciążliwe.
— Konsekwencją pracy w jednej pozycji jest niekorzystne obciążenie kręgosłupa i statyczne obciążanie mięśni tułowia — wyjaśnia Anna Bielakowska, specjalista medycyny pracy w warszawskiej przychodni Lux Med.
Natomiast brak aktywności fizycznej spowalnia krążenie oraz spłyca oddech, co powoduje niedotlenienie wywołujące zmniejszenie wydolności fizycznej i umysłowej.
— Niedostosowane krzesło może powodować zaburzenia krążenia w kończynach dolnych objawiające się drętwieniem nóg — podkreśla Anna Bielakowska.
W wyniku nieprawidłowego ułożenia rąk podczas korzystania z klawiatury mogą pojawić się problemy z nadgarstkiem lub tzw. syndrom RSI (Repetitive Strain Injury) odczuwany jako dotkliwy, piekący ból przedramienia, ramienia, szyi i łopatki z towarzyszącym obrzękiem, usztywnieniem, a niekiedy bezwładem doprowadzającym do niezdolności do pracy.
— Jedna z moich koleżanek, wysoko opłacana specjalistka, nabawiła się takiej dolegliwości. Przyczyną była nieodpowiednio dopasowania wysokość krzesła w stosunku do wysokości biurka. Wskutek tego przez kolejne trzy miesiące była niezdolna do pracy — dzieli się wspomnieniami Stefan Kowalski, konsultant firmy doradczej FPA Group.
Zmęczenie wzroku spowodowane pracą z monitorem może występować pod postacią subiektywnych odczuć, jak: zamazywanie obrazu lub czytanego tekstu, światłowstręt, niemożność długiego czytania, pieczenie, zaczerwienienie, bóle oczu, bóle i zawroty głowy.
— Uważa się, że dyskomfort wzroku występujący przy różnych rodzajach pracy z monitorami ekranowymi jest przemijający i nie powoduje trwałego uszkodzenia. Jednak fakt utrzymywania się dolegliwości przez nawet kilka godzin od zaprzestania pracy jest bardzo uciążliwy dla pracownika — zauważa Anna Bielakowska.
Jak temu zapobiec
Jak zapobiegać rodzącym się zagrożeniom? Wbrew pozorom wystarczy zadbać o kilka ważnych szczegółów.
— By uniknąć problemów związanych z bólami kręgosłupa, niektórzy z naszych pracowników korzystają z ustawionych na biurkach półek biurowych. Dzięki temu, by sięgnąć po jakiś dokument muszą jedynie wyciągnąć ramię — stwierdza Julia Kozak, associate director agencji PR Fleishman-Hillard.
A komputer?
— Górna krawędź monitora powinna znajdować się na wysokości oczu operatora w pozycji siedzącej lub niżej — podpowiada Joanna Kamińska z Centralnego Instytutu Ochrony Pracy.
Najkorzystniej jest, gdy komputer stoi bokiem do okna, a minimalna odległość ekranu od oczu powinna być równa półtorakrotnej długości przekątnej monitora.
Fotel powinien być wyposażony w kółka i mieć możliwość obrotu wokół osi pionowej o 360 stopni.
— Powinien posiadać także regulację wysokości w zakresie min. 40-50 centymetrów, licząc od podłogi, regulację wysokości oparcia oraz regulację pochylenia oparcia w zakresie pięciu stopni do przodu oraz 30 stopni do tyłu — kontynuuje Joanna Kamińska.
Stanowisko powinno być ustawione symetrycznie — monitor powinien być na wprost pracownika, tak by nie było skrętu tułowia podczas wykonywania pracy, który zwiększa obciążenie układu mięśniowo-szkieletowego.
— Ważne jest również to, by podczas pracy opierać przedramiona na biurku lub regulowanych podłokietnikach, a plecy opierać o oparcie krzesła — podpowiada Joanna Kamińska.
Warto także posługiwać się podkładkami żelowymi do myszki, by w ten sposób ochronić nadgarstek przed nadmiernymi obciążeniami. Z kolei sposobem na problemy z oczami jest wyposażenie pracowników w ekrany LCD. Jeśli jest to niemożliwe, trzeba ekrany starego typu zaopatrzyć w filtry niwelujące szkodliwe promieniowanie.
Warto zadbać
Większość pracodawców zapewnia niezbędne minimum bądź nie zastanawia się nad ergonomią stanowisk pracy, zasłaniając się argumentacją dużych kosztów. A troska o zdrowie pracownika często wynika jedynie z obawy przed konsekwencjami niestosowania obowiązujących przepisów zawartych w rozporządzeniu ministra pracy i polityki socjalnej z 1 grudnia 1998 roku.
Jednak warto przyłożyć się w tej dziedzinie — nie tylko w celu uniknięcia restrykcji prawnych.
— Kiedy pracownik ma wygodne stanowisko pracy, to nie robi sobie częstych przerw na kawę czy papierosa. A więc jego efektywność i rzeczywisty czas pracy rosną — stwierdza Stefan Kowalski z FPA Group.
Z drugiej strony, ergonomii nie można traktować jako gwarancji sukcesu.
— To, że ktoś będzie miał podstawki pod nadgarstki, nie zagwarantuje jeszcze napisania świetnego projektu — zauważa Julia Kozak z Fleishman-Hillard.
Specjaliści zauważają pewien postęp w tej dziedzinie. Coraz więcej przedsiębiorstw zaopatruje się w odpowiedni sprzęt — ekrany LCD, filtry, które ograniczają odbijające się światło oraz poprawiają kontrast i ostrość obrazu.
— Liczne firmy kupują również żelowe podkładki pod myszkę i nadgarstek oraz podkładki przed klawiaturę, które wymuszają prawidłowe ułożenie dłoni i zmniejszają ryzyko powstania zespołu ciśnienia nadgarstka oraz syndromu RSI — informuje Sebastian Sitnicki, właściciel firmy Essi zajmującej się między innymi sprzedażą produktów zapewniających dobrą ergonomię biurowych stanowisk pracy.
Prym wiodą tu międzynarodowe korporacje.
— Być może są one bardziej świadome zagrożeń i chorób wynikających z wieloletniej pracy z komputerem oraz tego, że ergonomia wpływa na komfort i wydajność pracy — przypuszcza Sebastian Sitnicki.