EURO 2012 Bez PPP nie będzie tej wielkiej sportowej imprezy w Polsce
Obrady polskiego parlamentu zdominowały kłótnie i kryzys polityczny. Tymczasem na uchwalenie czeka dobry rządowy projekt ustawy o PPP.
Ostatniego dnia lipca rząd przyjął projekt nowej ustawy o partnerstwie publiczno-prywatnym (PPP). Można jednak zaryzykować stwierdzenie, że z dnia na dzień maleją szanse na uchwalenie nowej ustawy w tej kadencji.
To komplikuje i tak niełatwą sytuację inwestycji związanych z EURO 2012. A nowa ustawa miała poprawić błędy starej i umożliwić prywatnym przedsiębiorcom włączenie się w proces inwestycyjny.
Status quo
W prawodawstwie polskim PPP funkcjonuje od lipca 2005 r. dzięki ustawie o partnerstwie publiczno-prywatnym.
— Jednak do dziś pozostała martwą literą. Nie została zawarta ani jedna umowa o partnerstwie publiczno-prywatnym, na podstawie której mogłyby zostać zrealizowane przedsięwzięcia dające zarówno korzyści dla prywatnych inwestorów, jak i dla interesu publicznego — zwraca uwagę Michał Prochwicz z zespołu nieruchomości i inwestycji budowlanych kancelarii prawnej Weil, Gotshal & Manges.
Winę za to ponosi w pierwszej kolejności rząd z powodu opieszałości w wydaniu koniecznych rozporządzeń wykonawczych do ustawy. Bez nich przygotowanie partnerstwa było niemożliwe. Zostały one wydane dopiero w czerwcu 2006 r., czyli prawie rok od uchwalenia ustawy.
Drugą barierą okazały się przepisy o szczegółowych analizach, które podmiot publiczny musi sporządzić przed podjęciem decyzji o nawiązaniu współpracy w formie partnerstwa i rozpoczęciem poszukiwania partnera prywatnego. Ze względu na koszty przygotowania tych analiz realizacja mniejszych przedsięwzięć mogła okazać się po prostu nieopłacalna. Przy bardziej złożonych opracowanie szczegółowych dokumentów było wręcz niemożliwe.
A mogło być tak pięknie
Projekt nowej ustawy przyjęty przez rząd miał zarówno umożliwić realizację lokalnych projektów inwestycyjnych, jak i stworzyć mechanizm, który umożliwi przygotowanie dróg i stadionów na EURO 2012.
— Projekt przewiduje konieczność sporządzania mniej szczegółowych analiz niż dotychczas. Co ważne, zezwala na przygotowanie uproszczonych analiz dla projektów, których wartość nie przekracza 211 tys. EUR, a w przypadku robót budowlanych — 5,278 tys. EUR. W powiązaniu z nową definicją przedsięwzięć, które mogą być wykonywane w formie PPP — nowością są inwestycje budowlane, prace konserwatorskie oraz remonty — należy uznać, że rząd stworzył ciekawą propozycję dla samorządów. Mogłyby one wreszcie skorzystać z tej formy współpracy, nie tracąc przy tym szans na sięgnięcie po pieniądze unijne — przedstawia założenia projektu mecenas Prochwicz.
Czy nowe przepisy ułatwiłyby budowę projektów o skali ogólnokrajowej, np. autostrad?
— Ze względu na niewielkie doświadczenie w zakresie przygotowania takich inwestycji w formie publiczno-prywatnej, trudno jednoznacznie odpowiedzieć na to pytanie. Bez wątpienia jednak skoku z pozycji zerowej w sferę kilkumiliardowych obrotów publiczno-prywatnych oraz budowy około 900 km autostrad nie można osiągnąć w najbliższej przyszłości. Prognozy Ministerstwa Gospodarki w tym zakresie wydają się zbyt optymistyczne — zauważa przedstawiciel Weil, Gotshal & Manges.
Ograniczenie pieniactwa
Projekt wprowadza istotną zmianę dotyczącą dalszego etapu zawierania umowy o partnerstwie. Może ona kusić samorządy do wybierania właśnie partnerstwa przy realizacji niektórych znaczących projektów (np. lotnisk).
— W nowej ustawie sprecyzowano, na jakich zasadach wybierany będzie podmiot prywatny, z którym podmiot publiczny podpisze umowę. Przewidziane sposoby postępowania zapewniają większy wpływ podmiotu publicznego na wybór kontrahenta. Jednocześnie ograniczono możliwość blokowania zawarcia umowy przez przedsiębiorców, którzy zostali podczas wyboru odrzuceni. Gdyby weszły w życie te przepisy, przysługiwałby im jedynie protest do podmiotu publicznego — tłumaczy Michał Prochwicz.
Jego zdaniem, zmiany te oraz wyłączenie kontroli zewnętrznej (np. Prezesa Urzędu Zamówień Publicznych czy sądu) mogą przyspieszyć proces zawierania umów i stworzyć konkurencyjny model wykonywania inwestycji publicznych w stosunku do modelu przewidzianego przez prawo o zamówieniach publicznych.
Zwraca jednak uwagę na niebezpieczeństwa takiego zapisu. Większa swoboda podmiotu publicznego przy dokonywaniu wyboru partnera i ograniczenie późniejszej kontroli takiego wyboru mogą prowadzić do nadużyć.
Dobra wola polityków
Inicjatywa zmian podjęta przez rząd nie została rozpatrzona przez Sejm. Szanse na jej uchwalenie w tej kadencji są niewielkie. Oznacza to dalsze obowiązywanie przepisów uniemożliwiających realizację zarówno projektów lokalnych, krajowych, jak i tych, które wiążą się z budową infrastruktury na EURO 2012.
— To niestety dobry przykład na to, że nawet najlepsze rozwiązania prawne nie wystarczą, by partnerstwo publiczno-prywatne w Polsce zadziałało. Do konsekwentnego wdrażania tego modelu oraz do przezwyciężania obaw przed ściślejszą współpracą z przedsiębiorcami potrzebna jest wola polityków i urzędników. Jeżeli dojdzie do skrócenia kadencji parlamentu, rządowy projekt zmiany ustawy o partnerstwie publiczno-prywatnym przepadnie — podsumowuje Michał Prochwicz.