Przez internet rekrutują wszyscy. Dekadę temu jedynie crazy Polak ze Stanów. Przyjechał po przygodę, został z kilkoma prosperującymi biznesami w sieci.
Najbardziej znaną historię z tego gatunku znają chyba wszyscy. Sześcioro przyjaciół po ekonomii, za grosze, zakłada firmę, która dziś jest największym portalem pracy w Polsce. Oto Pracuj.pl, pod kierownictwem błyskotliwego Przemysława Gacka. Ale nie oni byli pierwsi. Pierwszy był Jobs.pl. Choć dziś odstaje od lidera, nie składa broni.
— Musimy trochę powalczyć, żeby zbliżyć się do czołówki. Jest się o co bić — przyznaje Maciej Krzysztofik, prezes zarządu Jobs.pl.
Dla niektórych wciąż jest Matthew Krzysztofikiem, tym, którego znają ze Stanów, gdzie się urodził, studiował, dokąd na stałe nie wraca. Ze studiów na Fordham University pozostał Matthew, Maciej to choćby ten, który w biurze przechowuje stare imadła i skrzynie wyszperane gdzieś w Małopolsce.
— Polska to była egzotyka, gdy przyjeżdżałem tu w latach 80. na wakacje. Stany przy tym to nuda — stwierdza.
Nuda?
— Wszystko takie ułożone i zagospodarowane, monotonne. Polska przy tym była dziewicza. Taka rekrutacja w sieci, w 1998 r. w Stanach to była już ograna sprawa — podkreśla szef Jobs.pl.
Koledzy ze studiów MBA, ukończonych już w Polsce, na wieść o jego wirtualnym biznesplanie stukali się w głowę. Sukcesu z tym nie kojarzyli. Prędzej przychodził na myśl angielski przymiotnik: crazy. Zresztą polskie „nie da rady” przerobił nieraz. Henry McGovern, szef AmRestu, lubi powtarzać, że było to pierwsze zdanie po polsku, jakiego się nauczył. Dodaje przy tym, że każdy dobry menedżer ze Stanów musi szybko wymazać je ze słownika polskich współpracowników. Inaczej przepadnie.
— Po prostu lubię przygodę. Jak niektórzy lubią po dżunglach chodzić, tak ja do Polski chciałem — tłumaczy Maciej Krzysztofik.
Crazy z MBA
Chociaż zostać na dłużej — niekoniecznie. Zamierzał pojeździć po Europie, zwłaszcza tej wschodniej, poznać ziemie przodków z Kresów i wrócić. Na kolejnych studiach, tym razem w Krakowie, poznał jednak dziewczynę. Ameryka oddalała się bez żalu. Człowiek zza oceanu na początku lat 90. zaczął rozkręcać biznes w iście polskim stylu. Miał kilka kantorów i sklepów wielobranżowych. Choć nie nosił sygnetów i nie jeździł złotym mercedesem. Sprzedał wszystko, przeniósł się do Warszawy. Z pomysłem — najpierw MBA, potem poważniejszy biznes. Zgryz był.
— Jechałem na oszczędnościach, na szczęście żona pracowała, to było coś pewniejszego. A stres związany z czekaniem na pierwsze wpływy przeciągał się z miesiąca na miesiąc.
Najbardziej poszukiwane zawody: wykwalifikowani pracownicy fizyczni, przedstawiciele handlowi, kierowcy. Pracodawcy musieli zacząć łowić w sieci. A internetowe serwisy w końcu całkiem nieźle się na tym obłowiły. Odwagi dodawał sukces amerykańskiego Monster.com (w Europie znany jako Jobpilot), który już wtedy przynosił pokaźne zyski. Nic prostszego, jak skopiować i zarabiać. Małe ale: bezrobocie sięgało 10 proc., do tego jedynie 130 tys. komputerów było podłączonych do internetu. W Stanach firmy błagały o pracowników przy bezrobociu na poziomie 4,5 proc. Miały też wędki do połowów, bo było tam 50 mln komputerów. Teraz niby łatwiej: bezrobocie spada, komputerów dużo. Przychody rosną w tempie trzydziestoprocentowym.
— Dekadę temu stawaliśmy na głowie, żeby zdobyć fakturę. Rentowni zostaliśmy w drugim roku działania. Udało się wyedukować pracodawców, że jesteśmy im potrzebni — zaznacza Maciej Krzysztofik.
Pracuj z kanibalem
W 2000 r. czwartą część udziałów w Jobs.pl wykupiła Orkla. „Nie chcą kanibalizować zysków z ogłoszeń prasowych, ale czują, że kiedyś będzie trzeba przenieść się na drugą stronę” — komentowano tę transakcję.
Zniknęła Orkla, przyszedł Mecom, rozbudował się dodatek rekrutacyjny „Gazety Wyborczej”. Druk wszedł w internet, Gazetapraca.pl zdystansowała Jobs.pl. A niezdecydowanym udziałowcom spółki pozostały udziały w zyskach Jobs.pl. Wielkich planów, jeśli je mieli, zaniechali.
— Udziałowiec jest pasywny. Chcę wykupić część ich udziałów, aby mieć wolną rękę przy wyborze nowego inwestora strategicznego — zapowiada prezes Jobs.pl.
Między słowami przebija teza, że tu jeszcze można zabłysnąć. Choć powiedzmy sobie szczerze: na tym rynku nie trzeba być numerem jeden, by zarabiać. W samym Londynie internetowych agencji jest kilkadziesiąt. Pozostaje kwestia skali. Pracuj.pl, zatrudniające niemal 200 osób, inwestuje za granicą, wchodzi w międzynarodowe alianse.
— Z perspektywy Londynu, gdzie pracowałem, gdy opracowywaliśmy koncepcję Pracuj.pl, Polska była rekrutacyjną pustynią — mawia Przemysław Gacek.
Nie zauważa Jobs.pl, który właśnie wtedy szybko rósł, dając się jednak prześcignąć. Pracuj.pl rozgościło się w centrum Warszawy, w eleganckim biurowcu. Siedzibę Jobs.pl trudno znaleźć. Gdzieś na Ursynowie, na piętrze apartamentowca. Ludzie ciągle mylą klatki, dzwonią po zdenerwowanych sąsiadach. Giełdą tu nie pachnie, bardziej internetowymi pionierami. Choć przepych niewskazany. Najważniejsze w tym biznesie to przecież wydatki na marketing. Udowodnił to choćby Jobpilot z grupy Monstera, który mocne i skuteczne wejście na polski rynek oparł nie tylko na wiedzy, ale właśnie na promocji.
Bilety na randkę
W Google też trwa walka. Na hasło „praca” i „oferty pracy” niezmiennie pierwsze wyskakują Praca.pl i Pracuj.pl. Jobs.pl jest gdzieś trzeci-piąty i to dobrze oddaje ich rynkową pozycję. Za nimi prawie setka innych. Więcej liczb? W Stanach wartość internetowych ogłoszeń o pracę już przewyższa sumy wykładane na te drukowane.
— Co miesiąc zamieszczamy cztery tysiące nowych ogłoszeń. Rocznie daje to 50 tys. Nasza baza CV liczy ponad 60 tys. nazwisk — zdradza prezes Jobs.pl.
Ale nie samym wyszukiwaniem pracy człowiek żyje. Kiedy w końcu lat 90. Maciej Krzysztofik rejestrował adres Jobs.pl, dorzucił do tego m.in. Szkolenia.com, Porady.pl. Testy.pl, Kantor.pl czy Randka.pl. Ma plany związane z każdym z tych ciągów liter. Do ich realizacji wziął się np. za pomocą witryny Biletylotnicze.pl. Wartość domeny wycenia się na kilkaset tysięcy złotych. W Google są pierwsi.
— To biznes wymagający precyzji i dobrego balansowania. Marże są bardzo niskie, 1-2 proc., a często większość z tego i tak trzeba oddać operatorom kart kredytowych — zaznacza Maciej Krzysztofik.
Pracuje dużo, internet ciągle go kręci. Sprawia wrażenie człowieka trochę za spokojnego na nowe media. Przy tym w biznesowym serwisie społecznościowym LinkedIn ma ponad pół tysiąca kontaktów. Zdjęcia z wiertarką? Nie ma sprawy.
— Tylko żeby nie kojarzyli Jobs.pl z ofertami jedynie dla robotników — stwierdza po chwili.
W zakładce „pilnie poszukiwani” na Jobs.pl wiszą: programista do Intela, grafik do agencji reklamowej i handlowiec do telekomu. Wiertarki niepotrzebne. n
Filozof połączony
Cóż to za biznesowy serwis społecznościowy, który ma ponad 20 mln zarejestrowanych użytkowników i rośnie w tempie 480 proc. rocznie? To LinkedIn. Za jego sukcesem od początku stoi jeden człowiek. Reid Hoffman, zwany „tym, co ma najwięcej znajomości w Dolinie Krzemowej”. Zresztą w wirtualnym świecie też ma ich niemało, bo przy jego profilu w Lin- kedIn wyskakuje kilkanaście tysięcy znajomych. Na uniwersytecie Stanford poznawał systemy symboliczne, za to na Oksfordzie filozofię. Potem zaczął inwestować w internet. Pierwszy był PayPal, służący do płatności przez sieć, sprzedany później eBayowi. Oprócz LinekdIn, założonego w 2003 r., Hoffman ma w swoim portfolio udziały w serwisach Mozilla, Flickr czy Facebooku.
Kto rządzi w pracy
Według badań Gemius Megapanel ze stycznia, najpopularniejsza trójka to Pracuj.pl (zasięg 11,24 proc. i ponad 42 mln odsłon), GazetaPraca.pl — (10,89 proc.) i Infopraca.pl (5,07 proc.). Reszta z czołowej dwudziestki depcze sobie po piętach. Różnica zasięgu między czwartym Praca.Money.pl a czternastym Szybkopraca.pl wynosi ledwie 2 proc
Szukają i zarabiają
147,2
mln dol. Tyle w zeszłym roku zarobił Monster.com.
10
mln dol. Tyle Pracuj.pl chce
zainwestować w serwisy edukacyjne na wschodzie Europy.
1,8
mln osób Tyle jest bezrobotnych Polaków.
Potwór z fabryki
Grupa Monster, obecna w 50 krajach świata, w Polsce jako Jobpilot.pl, buduje swą potęgę internetową od lat 90. Zaczęło się, jak to z internetem bywa, w Stanach Zjednoczonych. Monster.com opierał się początkowo na firmie TMP, sprzedającej od czterdziestu lat reklamy w książkach telefonicznych. Miał być dodatkowym źródłem dochodów, szybko jednak zaczął przejmować rynek ogłoszeń o pracę. W 1998 r. Monster przeniósł się z lokalu nad chińską restauracją do przestronnej fabryki tekstyliów. To pokazuje skalę rozwoju Potwora, który do dziś rośnie, pożerając (przejmując) kolejnych rywali. Z jego usług korzysta miesięcznie 60 milionów osób szukających wśród miliona ogłoszeń o pracę dostępnych w bazach Monstera.
Karol Jedliński