Część firm przewozowych jest zdruzgotana. Powodem jest system viaTOLL, który od 3 lipca 2011 r. odpowiada za pobieranie opłat za korzystanie z dróg w Polsce. Przewoźnicy narzekają, że system dubluje opłaty lub nie nalicza ich w ogóle, co skutkuje wysokimi karami nakładanymi przez inspektorów transportu drogowego (nawet po kilkadziesiąt tysięcy złotych).
Przedsiębiorcy skupieni w Ogólnopolskim Związku Pracodawców Transportu Drogowego (OZPTD) w liście do Inspekcji Transportu Drogowego domagają się „natychmiastowego wstrzymania wszelkich postępowań administracyjnych i egzekucyjnych w sprawach o nałożenie kary pieniężnej za naruszenia przepisów art. 13 ust. 1 pkt 3 i art. 13ha — 13l ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych”. Przepisy te określają m.in. sankcje za nieuiszczenie opłaty elektronicznej za przejazd drogą objętą opłatą oraz za inne naruszenia związane z viaTOLL-em.
Pretensje i wyjaśnienia
OZPTD swoje żądania uzasadnia tym, że kontrole opierają się na wskazaniach systemu, który jest zawodny. Podają przykłady, np. błędne wskazania o nieuiszczeniu opłaty, często się zdarzające kilkukrotne naliczanie opłaty.
„W niektórych przypadkach za jeden przejazd pojedynczego pojazdu naliczone zostały opłaty, których krotność wyraża się trzycyfrową liczbą. W ten sposób system błędnie wskazuje brak środków, które zostały wpłacone w wystarczającej wysokości na zasadzie przedpłaty. Skutkiem jest nałożenie kary na kierowcę pojazdu, którego konto jest puste na skutek złej funkcjonalności systemu (…). Ilość tych błędów, sygnalizowanych przez naszych członków, podważa wiarygodność i legalność działań administracji rządowej w tym zakresie” — czytamy w liście.
System nie działa bez wad — przyznają zarówno inwestor (GDDKiA), wykonawca (Kapsch Telematic Services), jak i przewoźnicy. Ale podają różne dane. Za pośrednictwem viaTOLL-a dokonuje się w Polsce około 1,3 mln transakcji dziennie (średnio 38-40 mln miesięcznie).
— W październiku 2011 r. mieliśmy około 3 tys. zgłoszeń, w tym reklamacji i zapytań dotyczących rozliczeń finansowych. W sierpniu odnotowaliśmy około 5 tys. takich zgłoszeń (z czego 920 dotyczyło wysokości salda), a we wrześniu około 4,5 tysiąca. Raportowane wyniki zawierają zarówno reklamacje dotyczące rozliczeń finansowych, jak i sprawy dotyczące zwrotu kaucji za urządzenie pokładowe, zwrotu niewykorzystanego salda konta (przy jego zamknięciu), monitów, not obciążeniowych czy nawet spraw związanych z wydrukiem zestawienia transakcji — informuje Dorota Prochowicz z firmy Kapsch Telematic Services, wykonawcy systemu viaTOLL.
Nieco inne dane prezentuje GDDKiA: od 1 maja 2011 r. (czyli od startu rejestracji w systemie) do końca października zespół viaTOLL zarejestrował prawie 33 tys. zgłoszeń i reklamacji. Nieprawidłowo naliczone opłaty stanowiły 5 proc. zgłoszeń. Największa grupa to pytania dotyczące zagadnień finansowych (53 proc. wszystkich zgłoszeń).
— Najwięcej zgłoszeń zarejestrowano w sierpniu. Stanowiły ponad 75 proc. wszystkich zgłoszeń w półrocznym okresie działania systemu viaTOLL. Od września jest takich zgłoszeń coraz mniej — twierdzi Urszula Nelken, rzecznik GDDKiA Dane te potwierdza Anna Wrona ze Zrzeszenia Międzynarodowych Przewoźników Drogowych w Polsce.
— Przewoźnicy zgłaszali problemy związane z wielokrotnym naliczaniem opłat przez bramki, ale liczba takich reklamacji systematycznie maleje — mówi Anna Wrona.
Spokojnie, to tylko kontrola
— Od początku działania systemu viaTOLL zeskanowaliśmy ponad 600 tys. pojazdówobowiązanych do uiszczania opłat. Wydaliśmy 2,7 tys. decyzji adminisytracyjnych. Każdemu z ukaranych kierowców przysługuje prawo do odwołania się od naszej decyzji — informuje Alvin Gajadhur, rzecznik Inspekcji Transportu Drogowego Rzecz w tym, że inspektorzy — także w postępowaniu odwoławczym — bazują na danych dostarczonych przez operatora systemu. Jeśli jest on wadliwy, to pojawia się kłopot.
— Nie ma kłopotu. System jest w pełni funkcjonalny — zapewnia Dorota Prochowicz. Choć przyznaje, że czasami zawodzą detale.
— Problem, który mieliśmy w sierpniu, wziął się z błędu transmisji danych między dwiema bazami. Podwójne opłaty, które wielu kierowców widziało na swoich kontach, miały w większości przypadków charakter wirtualny. Tym zaś, którym system rzeczywiście pobrał kilkukrotnie opłatę za przejazd pod bramownicą, wyrównaliśmy saldo wraz z należnymi odsetkami już we wrześniu — informuje Dorota Prochowicz.
Operator polskiego systemu poboru opłat działa również na innych rynkach, np. w Czechach. Tamtejsze dane pokazują, że liczba reklamacji była w skali podobna do tej w Polsce (w czeskim systemie w chwili startu w 2007 r. było zarejestrowanych 80 tys., a w Polsce około 310 tys. pojazdów).
— Przez pierwsze cztery miesiące w Czechach rozpatrywano od 970 do 1260 reklamacji miesięcznie, w kolejnych ośmiu miesiącach średnio 500-700 — mówi Dorota Prochowicz. Błędy i drobne awarie nie ominęły w zasadzie żadnego działającego w Europie systemu. Ale to nie zwalnia od odpowiedzialności.
— Od uruchomienia rejestracji w systemie niezależny audytor nieustannie kontroluje jego funkcjonowanie. Nie jestem w stanie określić dokładnych sum, ale mogę potwierdzić, że na operatora viaTOLL-a zostanie nałożona kara finansowa — stwierdza Urszula Nelken.
OKIEM PRAKTYKA
Choroby wieku dziecięcego
ANDRZEJ SZYMAŃSKI
dyrektor zarządzający Dartom
Nie wpiszę się w totalną krytykę systemu ViaToll. Myślę, że wynika ona bardziej z polskiego przyzwyczajenia do narzekania niż z rzeczywistych problemów. W naszej firmie od początku obowiązywania elektronicznego poboru myta dopiero w październiku stwierdziliśmy nieprawidłowości w naliczaniu opłat. Polegają na kilkukrotnym naliczeniu opłaty na jednej bramce. Ponieważ korzystamy z systemu post-paidowego, to jeszcze nie wiemy, czy błąd pojawi się również na fakturze. Na razie jest na stronie internetowej operatora. Uważam, że przy taborze 180 samochodów skala zjawiska jest minimalna. We wszystkich krajach, w których działa e-myto, pojawiają się problemy z naliczaniem opłat, ale łatwo je zweryfikować. System w Polsce przechodzi jeszcze choroby wieku dziecięcego i dlatego problemów może być trochę więcej. Ze zdziwieniem stwierdzam jednak, że jak na tak szybkie wdrożenie systemu to działa on całkiem poprawnie.