Podobne towary i usługi powinny podlegać takiej samej stawce VAT — ocenia Komisja Europejska, która przyjęła wczoraj komunikat w sprawie przyszłości tego podatku. Zapowiedziała w nim, że w 2012 r. dokona przeglądu struktury stawek. Szeroka konsultacja z państwami członkowskimi Unii Europejskiej (UE) proponowanych przez Komisję zmian ma być prowadzona do końca 2013 r.
Komisja nie planuje zmiany minimalnej stawki podatku od towarów i usług. Nadal powinna być utrzymana na poziomie 15 proc., z zachowaniem obecnej zasady, że państwa członkowskie UE mogą ustalać własne wyższe stawki. Przyjęte minimum służy uniknięciu znacznych różnic, które mogą prowadzić do zakłócenia konkurencji między krajami i sprawnego funkcjonowania jednolitego rynku.
Niższe stawki limitowane
Zmian natomiast wymagają zasady stosowania stawek obniżonych. Zgodnie z przepisami UE, państwa członkowskie mają prawo do ustalenia jednej lub dwóch takich stawek.
Nie może być to jednak mniej niż 5 proc., a poza tym katalog towarów i usług objętych takim VAT musi być ściśle określony. Przykładowo są to: żywność, leki, sprzęt medyczny dla osób niepełnosprawnych, książki na wszystkich nośnikach, gazety, czasopisma, transport osobowy, wstęp do teatrów, muzeów.
W praktyce, jak zauważa Komisja, istnieje jednak wiele odstępstw od tych reguł — zarówno w przypadku stosowania zerowej stawki, jak i superobniżonych, bo niższych niż wspomniane 5 proc. Obecna sytuacja gospodarcza i finansowa wymaga silnej konsolidacji fiskalnej budżetów krajowych.
To jeden z ważnych według Komisji powodów, dla których należałoby ograniczyć stosowanie obniżonego VAT. Główne kryteria przyjęte dla zapowiedzianego przeglądu będą dotyczyć: zniesienia tych stawek obniżonych, które stanowią przeszkodę dla właściwego rynku wewnętrznego; zniesienia stawek obniżonych dla tych towarów i usług, których spożycie jest zalecane przez inne kraje UE; przyjęcie takiej samej stawki dla podobnych towarów i usług, z uwzględnieniem postępu technologicznego.
Jednolite deklaracje
Wraz z rozważanym rozszerzeniem podstawy opodatkowaniaograniczenie stosowania obniżonych stawek VAT mogłoby przynieść dodatkowe wpływy budżetowe dla państw członkowskich bez konieczności podnoszenia stawek. W niektórych krajach pozwoliłoby to nawet na zredukowanie stawki podstawowej bez zmniejszenia zasobów budżetu — prognozuje Komisja.
Obecnie podatek ten stanowi 20 proc. dochodów krajowych, a mógłby więcej. To jednak wymaga przeprowadzenia głębokiej reformy po 40 latach od wprowadzenia VAT. Przyszły system VAT powinien być prostszy, solidniejszy, wydajniejszy.
Powinien w większym stopniu uwzględniać sytuację przedsiębiorców. Komisja dostrzega np. potrzebę ujednolicenia deklaracji podatkowych, co chce zaproponować w 2013 r. jako fakultatywny dokument dla przedsiębiorstw w całej Unii. Podobne normalizacje należałoby wprowadzić do innych zobowiązań, takich jak rejestracja, wystawianie faktur i dowodów uprawniających np. do zwolnień. Komisja stworzy ponadto portal internetowy z informacjami (w kilku językach) dotyczących tych i innych obowiązków podatników VAT, a także jego stawek.