Risk management powinien dążyć do identyfikacji i pomiaru ryzyka. A następnie do jego unikania, zatrzymania, redukcji bądź transferu.
Ryzykiem spekulatywnym w firmie zajmuje się kadra zarządzająca poprzez tworzenie różnego rodzaju strategii marketingowych, planów rozwojowych i organizacyjnych. Ryzykiem czystym powinien zająć się risk management, czyli jednostka organizacyjna zarządzania ryzykiem.
Identyfikacja i pomiar
Identyfikacja ryzyka powinna obejmować takie czynności jak: znalezienie sytuacji, które mogą prowadzić do wystąpienia zdarzenia mogącego spowodować szkodę, odkrycie ryzyk, które mogą wystąpić jako przyczyna szkody, odkrycie okoliczności, które mogą wpłynąć na wystąpienie lub wielkość ryzyk, wskazanie możliwych bezpośrednich i pośrednich skutków wystąpienia zdarzenia. W praktyce risk management powinien dążyć przede wszystkim do wyszukania obszarów, gdzie organizacja narażona jest na zaistnienie szkody powodującej określone straty (uszkodzenie linii technologicznej) oraz możliwych zdarzeń prowadzących do wystąpienia takiej szkody (nieszczelność instalacji).
Dalej konieczne jest zidentyfikowanie konkretnych ryzyk (wybuch łatwopalnego gazu i pożar) i czynników wpływających na ich materializację (uszkodzony detektor gazu, stare lub uszkodzone kable itd.).
Z punktu widzenia pomiaru ryzyka kluczowe znaczenie ma zebranie danych, które będą mogły posłużyć do pomiaru wielkości oraz prawdopodobieństwa wystąpienia zdarzeń mogących prowadzić do wystąpienia szkody. Istotne znaczenie ma tu określenie prawdopodobnej częstości występowania zdarzenia losowego mogącego powodować powstanie szkody, ilości i wielkości szkód, które wystąpiły lub mogą wystąpić w wyniku takiego zdarzenia, oraz maksymalnej przewidywalnej szkody.
Model ryzyk
Na tej podstawie risk management powinien opracować dynamiczny, a więc zmienny w czasie i zależny od parametrów zewnętrznych, model ryzyk stanowiący podstawę do podejmowania wszelkich decyzji w zakresie unikania, zatrzymania, redukcji bądź transferu ryzyka ściśle skorelowanego z kierunkami działań realizowanymi przez firmę.
Co robić z ryzykiem
Unikanie ryzyka to takie kierowanie działalnością, żeby ryzyko z nią związane było możliwie najmniejsze. W szczególności nie wolno podejmować ryzyka, które przekracza ustalony dopuszczalny poziom, jeżeli niemożliwe jest jego podjęcie w inny sposób.
Retencja (zatrzymanie) ryzyka może mieć z kolei dwojaki charakter. W przypadku retencji aktywnej konieczne jest stworzenie specjalnego, wewnętrznego funduszu na pokrycie szkód. W przypadku zaś retencji pasywnej zakłada się, że pokrycie ewentualnej szkody możliwe jest bez tworzenia szczególnego systemu zabezpieczenia z bieżących, wolnych środków finansowych. Redukcję ryzyka można określić jako prowadzenie różnorakich działań — zabezpieczeń, kontroli jakości, zmian organizacyjnych firmy, mających na celu doprowadzenie do zmniejszenia ryzyka.
Transfer ryzyka polega na przeniesieniu bezpośrednich skutków wystąpienia szkody lub jej konsekwencji finansowych na inny podmiot. Podmiot ten przejmuje wtedy ryzyko na siebie. Transferu ryzyka można dokonać przez zawarcie odpowiednich umów cywilnoprawnych przenoszących np. odpowiedzialność za dostarczanie surowców do firmy na naszego kontrahenta lub korzystanie z firm usługowych i zewnętrznych np. w zakresie transportu lub podwykonawstwa elementów niebezpiecznych w produkcji. Najczęściej jednak stosowaną formą transferu ryzyka jest zawarcie stosownej umowy ubezpieczenia. W wypadku zagrożeń związanych z siłami natury jest to też najczęściej jedyna możliwa metoda transferu ryzyka.
Organizacja zarządzania
W małych firmach zarządzanie ryzykiem należałoby powierzyć osobom bezpośrednio zarządzającym firmą. Powinny one wtedy możliwie często zlecać ekspertyzy i opracowania innym podmiotom w celu uniknięcia jednostronnego i subiektywnego podejścia. W przypadku dużych firm praktykuje się coraz częściej tworzenie własnej, odrębnej komórki zarządzającej ryzykiem. Komórki takie z reguły są w stanie wykonywać część prac samodzielnie, jednak niektóre nadal zlecane są na zewnątrz.
Autor jest dyrektorem Biura Obsługi Klientów Strategicznych STBU