Rozkwitnie garażowy recykling akumulatorów

opublikowano: 03-12-2012, 00:00

Jedna czwarta rynku zużytych baterii to szara strefy. Szykowana zmiana prawa może ją… wzmocnić

Eksperci alarmują, że przygotowywana przez Ministerstwo Środowiska nowelizacja prawa może zwiększyć skalę nieprawidłowości w recyklingu akumulatorów. Dzisiaj rozbiórka baterii musi być prowadzona w jednym zintegrowanym zakładzie. Ministerstwo proponuje, aby firm mogło być więcej. Jedna będzie mogła „rozebrać” akumulator, a szkodliwe substancje przewieźć do innej firmy, specjalizującej się w utylizacji.

— Przepis spowoduje powstanie wielu firm, które „chałupniczo” będą rozmontowywać akumulatory, odzyskiwać cenny ołów i zanieczyszczać środowisko szkodliwymi pozostałościami, takimi jak pasta ołowiowa czy elektrolity — uważa Kazimierz Poznański, szef Izby Gospodarczej Metali Nieżelaznych i Recyklingu (IGMNiR).

W imię wolnego rynku

Resort środowiska twierdzi, że zmienia przepisy, by dostosować je do unijnych i pozwolić wejść na rynek nowym firmom. Zapewnia, że przed rozwojem nielegalnego recyklingu rynek ochronią przepisy ustawy o odpadach. „Zgodnie z art. 29 ust. 1 ustawy o odpadach właściwy organ odmówi wydania zezwolenia na odzysk, unieszkodliwianie, zbieranie lub transport odpadów, m.in. jeżeli zamierzony sposób gospodarki odpadami mógłby powodować zagrożenia dla życia, zdrowia ludzi lub dla środowiska” — informuje biuro.

Zdaniem Kazimierza Poznańskiego, taki zapis niczego nie zagwarantuje.

— Przedsiębiorca będzie mógł zadeklarować, że przekazuje niebezpieczne odpady do utylizacji do wyspecjalizowanej firmy. W rzeczywistości rozkwitnie handel dokumentami potwierdzającymi fikcyjne dostawy substancji do recyklingu w uprawnionych do tego firmach — uważa szef IGMNiR. Dodatkowych argumentów dostarcza raport o nieprawidłowościach na rynku, przygotowany przez Kancelarię Bezpieczeństwa Rapacki i Wspólnicy, utworzoną przez Adama Rapackiego, byłego wiceministra spraw wewnętrznych. „W sytuacji pojawienia się na rynku kilkuset „uprawnionych” do recyklingu podmiotów (…) przy zastosowaniu tych samych sił i środków przez państwo, będziemy mieć do czynienia z niekontrolowanych obrotem bardzo toksycznymi odpadami, a skutki tej niefrasobliwości i braku wyobraźni mogą doprowadzić do znacznych uszczupleń dla skarbu państwa oraz katastrofy ekologicznej” — czytamy w dokumencie.

Szara strefa kwitnie

Autorzy raportu przekonują, że przy obecnym — restrykcyjnym prawie dotyczącym recyklingu — służbom kontrolnym niełatwo wyłapać przestępców, a jego liberalizacja jeszcze spiętrzy trudności. Zgodnie z danymi IGMNiR nielegalny obrót złomem akumulatorowym wzrósł od 2009 r. z 5 do 25 proc. „Miesięcznie wywożone jest z Polski 1500 ton złomu akumulatorowego, co stanowi 18 tys. ton rocznie (o wartości 36 do 50 mln zł)” — czytamy w raporcie kancelarii. Jej eksperci wskazują, że w Polsce coraz więcej firm zajmujących się złomem akumulatorowym rejestrują obywatele firm z Litwy czy Łotwy.

— Zużyte akumulatory są wywożone do utylizacji w tych krajach, choć właściwie nie działają tam profesjonalne firmy zajmujące się tego typu działalnością — mówi Kazimierz Poznański.

Jego zdaniem, mimo objęcia w Polsce złomu akumulatorowego tzw. samonaliczaniem VAT (podatek płaci finalny odbiorca), wystarczy zadeklarować, że akumulatory są przeznaczone do regeneracji, by podatek rozliczać na zasadach ogólnych, co otwiera furtkę do wyłudzania podatku. Często trafiają też do Wielkiej Brytanii, gdzie samonaliczanie nie obowiązuje, więc łatwiej można wyłudzić VAT. Eksperci kancelarii Rapacki i Wspólnicy wskazują również na tzw. przestępczość tranzytową która polega na domniemanym przewozie przez Polskę złomu akumulatorowego, faktycznie nielegalnie pozyskanego w naszym kraju. Często zdarza się, że za granicę trafiają tylko najcenniejsze elementy, odpady zostają w polskich lasach.

Mocna trójka

W zintegrowanym systemie recyklingiem akumulatorów w Polsce zajmują się głównie trzy firmy — Baterpol, Orzeł Biały oraz ZAP Sznajder. Przerabiają rocznie 100-120 tys. ton — czyli 6-7 mln sztuk — zużywanych w Polsce akumulatorów. Zdolności przetwórcze są dwa razy większe, więc firmy muszą kupować towar także za granicą. Trudno więc się dziwić, że nie patrzą mile na konkurencję, która może się pojawić po wprowadzeniu liberalnych przepisów przez resort środowiska.

Chiński recykling

Władze i przedsiębiorcy z Państwa Środka nie są znani z zamiłowania do recyklingu. Dbałość o środowisko nie jest mocną stroną chińskiej gospodarki. Jednak, co ciekawe, w kwestii utylizacji akumulatorów kwasowo-ołowiowych Chiny mają bardzo restrykcyjne przepisy. — Akumulatory mogą być przetwarzane wyłącznie w zakładach, które posiadają urządzenia do recyklingu, w stu procentach bezpieczne dla środowiska. Takie regulacje wprowadzono — specjalną ustawą — już w 1996 r. — twierdzi Yang Chunming z Chińskiego Stowarzyszenia Metali Nieżelaznych.

Wyłudzanie VAT

Dostawcy prętów budowlanych walczą o objęcie tych towarów samonaliczaniem VAT. Tracą pieniądze, bo nielegalne firmy wyłudzają podatek i znikają z rynku. Przez lata podobny proceder kwitł na rynku złomu metali oraz akumulatorów, jednak dzięki samonaliczaniu został ograniczony. Przestępcy wciąż jednak znajdują prawne luki, by wyłudzać VAT.

OKIEM PRZEDSIĘBIORCY

Wydaliśmy dużo pieniędzy

JAN ZIAJA

przewodniczący rady nadzorczej Baterpol

Dużo zainwestowaliśmy, by zbudować instalacje do recyklingu akumulatorów i baterii. Motywacją były obecne zapisy prawne, mówiące o ich utylizacji w zintegrowanych podmiotach. Proponowane zmiany przepisów stawiają pod znakiem zapytania sens i rentowność inwestycji, bo będzie mam trudniej pozyskać na rynku akumulatory, których cena wzrośnie, bo w łańcuchu przetworzenia pojawią się nowe podmioty.

22 tys. USD Tyle kosztuje tona ołowiu. Dlatego też surowiec znajduje wielu nabywców zarówno na legalnym, jak i czarnym rynku.

© ℗
Rozpowszechnianie niniejszego artykułu możliwe jest tylko i wyłącznie zgodnie z postanowieniami „Regulaminu korzystania z artykułów prasowych” i po wcześniejszym uiszczeniu należności, zgodnie z cennikiem.

Podpis: Katarzyna Kapczyńska

Polecane

Inspiracje Pulsu Biznesu

Puls Biznesu

Świat / Rozkwitnie garażowy recykling akumulatorów