Europa gratuluje Putinowi i zarazem go krytykuje. Rynki finansowe nie muszą być w rozkroku. Nagradzają ład i porządek. Nie wyceniają standardów demokracji i ochrony praw człowieka. Pamiętam hossę w Moskwie, na wieść, że Putin pozostaje w polityce, a nawet szykuje się na urząd premiera. Teraz podobnie. Wybory niezbyt demokratyczne, a notowania rosną, zagraniczni inwestorzy zacierają ręce i rozglądają się za nowymi okazjami w Rosji.
Dziwny jest ten świat. W krajach demokratycznych, do których zalicza się Polska, niepokój budzą zapędy dyktatorskie, łamiące standardy praworządności i suwerenność polityki monetarnej. Grożą destabilizacją i giełda reaguje w dół. Odwrotnie w Rosji i Chinach. Tam nadzieję na ład i porządek daje silna władza. Partyjna demokracja zdaje się anarchizować i destabilizować. Im więcej zamordyzmu, tym lepsze notowania. Zagraniczni inwestorzy, nieźle poparzeni w kryzysie 1997 r., wracają do Rosji, odkąd Putin przestał się patyczkować z demokracją. Nie zraża ich opryskliwe potraktowanie zachodnich koncernów na Syberii. Trzeba unikać kolizji z Gazpromem, a można liczyć na szybki przyrost popytu konsumpcyjnego, napędzany przez wpływy z ropy i gazu.
W taki oto sposób rynki finansowe dokonują własnej oceny przydatności demokracji lub braku demokracji dla rozwoju ekonomicznego. Zależnie od tradycji i kultury danego kraju. Myślę, że trafnie — jak zwykle, gdy ryzykuje się własne pieniądze.
Janusz Lewandowski
europoseł Platformy Obywatelskiej