Najważniejszym zadaniem Rzecznika Ubezpieczonych jest pomoc klientom w sporach ze znacznie od nich silniejszymi towarzystwami ubezpieczeniowymi. W pierwszej połowie 2002 r. do biura rzecznika wpłynęło 1367 skarg, z czego sukcesem zakończyło się 239 interwencji.
Niezwykle często dochodzi do konfliktów klientów z towarzystwami ubezpieczeniowymi. Powodem jest zazwyczaj odmowa uznania roszczenia o odszkodowanie, wypłacenie przez towarzystwo tylko części wartości szkody, długotrwała procedura likwidacyjna itp. W sporach tych klient ma zwykle swoje racje, a towarzystwo swoje. Pół biedy, jeżeli ścierają się równorzędni partnerzy, czyli ubezpieczyciel i przedsiębiorstwo korzystające dodatkowo ze wsparcia brokera. Gorzej, gdy osoba fizyczna lub mała firma uzna się za pokrzywdzoną. Bardzo trudno ścierać się wtedy ze zbiurokratyzowanymi, wieloszczeblowymi strukturami ubezpieczycieli, a droga sądowa jest kłopotliwa i kosztowna. Można wtedy zwrócić się o pomoc do Rzecznika Ubezpieczonych.
Rzecznik nie ma co prawda uprawnień władczych, ale może podjąć interwencję w sprawie, przekazać ją innemu organowi, poinformować wnioskodawcę o możliwych do podjęcia krokach lub nie podjąć sprawy. Jeżeli rzecznik uzna, że mogło dojść do naruszenia praw lub interesów ubezpieczonych, może zwrócić się do towarzystwa o ponowne rozpatrzenie sprawy. Następstwa interwencji zależą jednak głównie od stanowiska ubezpieczyciela i rzecznik ma możliwości głównie mediacyjne. Jeżeli spór dotyczy stanu faktycznego (np. odmowa odszkodowania z powodu zatajenia przez ubezpieczonego ważnych okoliczności), rzecznik wystawia swoją opinię i zwykle wskazuje skarżącemu dalsze środki prawne. Jeżeli jednak uzna, że towarzystwo ubezpieczeniowe ewidentnie łamie prawo, może poinformować Komisję Nadzoru Ubezpieczeń i Funduszy Emerytalnych.
Rzecznik może też z własnej inicjatywy badać ogólne warunki ubezpieczeń i informować organy nadzoru, a nawet prokuraturę o dostrzeżonych nieprawidłowościach.
Skargi do rzecznika trzeba przesyłać pisemnie. Wniosek musi zawierać zwięzły opis sprawy, przedmiot sporu i argumenty skarżącego oraz oczekiwania wobec rzecznika co do formy załatwienia sprawy. Do skargi należy dołączyć dokumenty i korespondencję z towarzystwem. Minimum to dane dotyczące firmy i polisy, rodzaj ubezpieczenia.
Biuro rzecznika zajmuje się także poradnictwem ubezpieczeniowym. Informacje na temat produktów ubezpieczeniowych i praw klientów można uzyskać podczas codziennych dyżurów ekspertów.