Towar wydany, termin zapłaty minął, a pieniędzy jak nie było, tak nie ma. Do tego opieszały kontrahent siedzi za granicą. Co robić?
Wielkopolski producent wyeksportował trumny za 5 tys. euro do jednej z niemieckich firm handlowych. Minął dwutygodniowy termin zapłaty, a pieniądze nie trafiły na konto. Poczekał jeszcze tydzień i zadzwonił do prawnika.
Joachim Rassek, adwokat w katowickiej kancelarii Kubisa Walos Zwolnik i Partnerzy, skierował sprawę do sądu w Niemczech. Dołączył dowód przeprowadzenia transakcji — rachunek za wydany towar i potwierdzenie jego odbioru przez kontrahenta. Sąd wydał nakaz egzekucji zaległej kwoty. Na jego podstawie niemiecki komornik zajął majątek dłużnika. Kontrahent zwrócił wierzycielowi pieniądze w ekspresowym tempie.
Takie błyskawiczne i bezbolesne egzekucje zdarzają się rzadko. Przeważnie odzyskanie długu od zagranicznego kontrahenta pociąga za sobą wiele dodatkowych czynności i kosztów.
Przypilnować przy umowie
Firma handlująca z zagranicznym odbiorcą powinna być czujna już przy zawieraniu umowy.
— Warto zebrać informacje o osobie podpisującej kontrakt. Jeśli jest to członek zarządu danej spółki, zażądać wyciągu z rejestru handlowego, jeśli pełnomocnik — stosownego pełnomocnictwa, np. do podpisania danej umowy. Można też poprosić, by taka osoba postawiła swoją pieczęć na dokumencie. Pozwoli to uniknąć technicznych problemów z identyfikacją podpisującego umowę — mówi Kamil Muniak, prawnik z Kancelarii Prawnej Euler Hermes.
Przedsiębiorca powinien pisemnie ustalić z kontrahentem, jak będą się kontaktować.
— Najlepiej, aby wymiana dokumentów wymagała potwierdzenia odbioru. W razie konieczności będzie ono dowodem w sądzie — mówi Kamil Muniak.
W umowie warto również zastrzec, że kontrahent pisemnie poinformuje dostawcę o każdej zmianie adresu. Wówczas korespondencja wysłana na stary adres uznana będzie za doręczoną. Warto też opisać proces rozpatrywania ewentualnych reklamacji.
— Nie polecałbym wyrażać w prostych umowach zgody na sąd polubowny, jeśli kontrahent zaproponuje ten sposób rozstrzygania ewentualnych sporów. Jest to zazwyczaj sąd jednoinstancyjny, co oznacza, że od jego wyroku nie można się odwoływać — tłumaczy Kamil Muniak.
Zanim przedsiębiorca złoży podpis na umowie, powinien sprawdzić w zagranicznej wywiadowni gospodarczej stan majątkowy partnera. Dobrze też nawiązać kontakt z zagranicznym adwokatem.
— W przypadku umowy sprzedaży radziłbym też zapisać, że do umowy mają zastosowanie postanowienia konwencji wiedeńskiej. Zastosowanie konwencji ogranicza konieczność poszukiwania prawa właściwego na podstawie tzw. norm kolizyjnych prawa prywatnego międzynarodowego — mówi Kamil Muniak.
W Niemczech czy w Polsce
Joachim Rassek sprawy związane z niemieckimi dłużnikami kieruje bezpośrednio do sądu rejonowego w Berlinie. W sporach między firmą niemiecką a np. polską sąd postępuje według uproszczonej procedury.
— Po miesiącu lub dwóch wierzyciel ma w ręku tytuł egzekucyjny. Na jego podstawie niemiecki komornik może rozpocząć ściąganie należności. Rzadko się zdarza, by dłużnik zgłaszał sprzeciw, bo wówczas sprawę rozpatruje się w postępowaniu w trybie zwykłym. Wtedy strona przegrywająca proces ponosi koszty procesu, a te są w Niemczech stosunkowo wysokie — zaznacza Joachim Rassek.
Zdaniem Kamila Muniaka, wyjdzie taniej i wygodniej, gdy polski przedsiębiorca zastrzeże w umowie z kontrahentem, że spory rozstrzyga polski sąd.
— Eliminuje to konieczność wynajęcia niemieckiego adwokata i korzystania z usług tłumacza przysięgłego. Poza tym w Niemczech obowiązują wyższe opłaty sądowe oraz wynagrodzenie adwokatów — mówi Kamil Muniak.
Marcin Jaworski z kancelarii Tomczak i Partnerzy podkreśla jednak, że sprawa prowadzona przez polski sąd i tak znajdzie swój finał w Niemczech.
— Po wydaniu nakazu zapłaty lub wyroku wierzyciel musi wraz z oryginałem wyroku polskiego i jego tłumaczeniem złożyć wniosek do niemieckiego sądu krajowego odpowiedniego do siedziby dłużnika — wyjaśnia Marcin Jaworski.
Jest to formalność, bo sąd nie bada jeszcze raz sprawy pod kątem merytorycznym.
— W dwa tygodnie wierzyciel powinien otrzymać tytuł egzekucyjny, z którym może udać się do niemieckiego komornika. Opłata sądowa w postępowaniu w sprawie nadania polskiemu wyrokowi klauzuli wykonalności wynosi 277 zł — mówi Joachim Rassek.