Rozpoczęcie wydobycia gazu łupkowego w Polsce na skalę przemysłową to nie tylko możliwość zapewnienia bezpieczeństwa energetycznego na lata oraz zwiększenia konkurencyjności gospodarczej kraju, to także ogromy wpływ na rozwój poszczególnych regionów.
Szanse…
Zgodnie z danymi Państwowego Instytutu Geologicznego obszar o wstępnie udokumentowanym potencjalne występowania gazu ziemnego w łupkach dolnego paleozoiku rozciąga się na obszarze basenu bałtycko-podlasko-lubelskiego, czyli na obszarze od morskich obszarów na północ od Słupska i Wejherowa do okolic Hrubieszowa i Tomaszowa Lubelskiego. Są również inne perspektywiczne obszary o jeszcze dokładnie nieokreślonym potencjale jak Dolny Śląsk czy Wielkopolska.
Wydane przeze Ministerstwo Środowiska 111 koncesji poszukiwawczych dotyczy w dużej mierze dziewięciu województw: pomorskiego, kujawsko-pomorskiego, mazowieckiego, lubelskiego, łódzkiego, podkarpackiego, podlaskiego, świętokrzyskiego i warmińsko-mazurskiego. I to właśnie na przedstawicielach samorządów wojewódzkich spoczywa obowiązek informowania mieszkańców o korzyściach i zagrożeniach płynących z prac poszukiwawczych, a później wydobywczych w ich najbliższym otoczeniu.
W tym celu już pod koniec ubiegłego roku marszałkowie województw, na terenie których trwają prace poszukiwawcze, podpisali list intencyjny, w którym zobowiązali się do podejmowania wspólnych działań na rzecz jak najlepszego wykorzystania szans rozwoju regionów wynikających z poszukiwań na ich terenie gazu łupkowego.
— 30 maja na konferencji w Warszawie, zorganizowanej przez marszałków pięciu województw: pomorskiego, kujawsko-pomorskiego, warmińsko-mazurskiego, mazowieckiego i lubelskiego, którzy wzięli udział w wizycie studyjnej dotyczącej wydobycia węglowodorów w Stanach Zjednoczonych, marszałkowie przedstawili obawy i nadzieje związane z pracami poszukiwawczymi, wskazali, co należałoby poprawić. Ponadto już od jakiegoś czasu funkcjonuje międzyregionalny zespół roboczy. Liczymy, że pod koniec roku uda się zaprezentować pierwsze efekty jego prac. Trwają również prace nad księgą dobrych praktyk dla firm poszukiwawczych — pisaną z punktu widzenia samorządów. Wymaga to jednak wiele czasu, gdyż stąpamy po nieznanym gruncie. Poza tym marszałkowie są w ciągłym kontakcie, dzielą się doświadczeniami — mówi Małgorzata Maria Klawiter, pełnomocnik marszałka województwa pomorskiego ds. gazu łupkowego.
…i wyzwania
Zarząd Związku Województw RP zaproponował, aby włączyć zarządy województw w proces wydawania koncesji na poszukiwanie i rozpoznawanie złóż, a także na ich eksploatację przez ministra właściwego do spraw środowiska. Uzgodnienia z władzami wojewódzkimi mogłyby znacznie poprawić doprecyzowanie warunków, na jakich są wydawane koncesje, i dopasowanie ich do specyfiki danego obszaru.
— To władze samorządowe będą po części musiały zapewne ponieść konsekwencje, jeśli firmy poszukiwawcze nie wywiążą się ze złożonych mieszkańcom obietnic. Jeśli firmy nie naprawią rozjeżdżonych przez ciężki sprzęt dróg czy zniszczonych terenów rolnych, to samorządy będą musiały pokryć koszty ich napraw. Mam nadzieję jednak, że skoro stanowi to obowiązek tych firm, nie dojdzie do takich sytuacji — wyjaśnia Małgorzata Klawiter. Jeszcze inne obawy mają mieszkańcy. Niepokoją się o skażenie wody i środowiska, hałas wytwarzany przez wiertnię i ciężki sprzęt. To wszystko powoduje, że podchodzą nieufnie do firm poszukiwawczych. Dlatego konieczny jest nieustanny kontakt i dialog między zainteresowanymi.
— Jak pokazuje przykład Stanów Zjednoczonych, rozpoczęcie wydobycia gazu z łupków na skalę przemysłową w Polsce z pewnością będzie miało korzystny wpływ na rozwój gospodarczy i wzrost zatrudnienia. Mimo to samorządy obawiają się dewastacji dróg, niekorzystnego wpływu na krajobraz, zwłaszcza w rejonach tak atrakcyjnych turystycznie, jak Warmia i Mazury — tłumaczy Jacek Protas, marszałek województwa warmińsko-mazurskiego. Samorządowcy nie ukrywają, że liczą na wsparcie firm poszukiwawczych w promocji regionów i realizację wspólnych przedsięwzięć na rzecz mieszkańców.
— Aby projekty związane z poszukiwaniem, a później wydobyciem gazu łupkowego odniosły sukces, korzyści finansowe powinny być odczuwalne dla wszystkich zainteresowanych: właścicieli gruntów, burmistrzów, wójtów. Wówczas zmienia się spojrzenie lokalnych społeczności. Jeśli wszyscy partnerzy nie będą mieli bezpośrednich korzyści, będzie to proces bardzo trudny do przeprowadzenia — podkreśla Jacek Protas.
KOMENTARZ PARTNERA SEKCJI — PKN ORLEN
Piszemy łupkowy raport
ADAM CZYŻEWSKI
główny ekonomista PKN Orlen
Jak bogate są złoża gazu łupkowego i jak możemy na nich skorzystać — to dwa pytania, które w ostatnich tygodniach spotykają się z największym zainteresowaniem opinii publicznej. Ostatnio duże emocje wzbudził raport Służby Geologicznej Stanów Zjednoczonych (US Geological Survey), której szacunki znacząco odbiegały od prezentowanych wcześniej przez Państwowy Instytut Geologiczny oraz Amerykańską Agencję ds. Energii.
Trudno powiedzieć, które z nich są najbliższe prawdy, ponieważ nadal wszystkie przewidywania są obarczone ryzkiem błędu. Doświadczeni geologowie zwykli mawiać, że „prawda leży na dnie odwiertu” — pełniejszą informację na temat zasobności w gaz polskich łupków zdobędziemy dopiero wtedy, kiedy zaczniemy je eksploatować. Skupmy się jednak na wpływie wydobycia na gospodarkę kraju.
Obserwując rewolucję łupkową w USA, wiemy, że miejsca pracy, rozwój ekonomiczny, wpływy do budżetów centralnego oraz samorządowych, ograniczenie zakupu drogiego surowca ze Wschodu, a także obniżka cen — to wszystko korzyści, na które możemy liczyć, gdyby wydobycie gazu z łupków ruszyło w Polsce na skalę przemysłową. Analizy przedstawiane w niedawno publikowanych raportach były interesujące, jednakże nie były pełne i np. ograniczały się do analizy potencjalnego wpływu wydobycia na rynek pracy w Polsce.
Pytanie o długofalowe skutki poszukiwań i wydobycia gazu łupkowego w skali całej gospodarki nurtowało PKN Orlen już od dawna. Sami prowadzimy poszukiwania gazu łupkowego i jesteśmy zainteresowani oceną potencjału produkcji w skali całej gospodarki. Dlatego we współpracy z Centrum Analiz Społeczno- Ekonomicznych CASE, jednym z czołowych think-tanków, przeprowadziliśmy własne badanie i analizy potencjału sektora gazu łupkowego w Polsce. Wyniki tego badania w formie raportu przedstawimy już na początku września. Jestem przekonany, że ten raport pomoże nam zbliżyć się do odpowiedzi na najważniejsze pytania związane ze skutkami wydobycia gazu z łupków, nie tylko dla polskiej gospodarki, ale całego społeczeństwa.