Po trwających właśnie przekształceniach ranking krajowych dostawców może być nie do poznania.
Większość liczących się dziś polskich producentów oprogramowania rozpoczynała swoją działalność na przełomie lat 80. i 90. ubiegłego wieku. Wtedy programy lub ich spolszczenia powstawały często metodą chałupniczą i siłami kilkuosobowych zespołów. Duże firmy miały bardzo ubogie środowisko informatyczne i dopiero zaczynały planować inwestycje. Był jednak popyt przy ograniczonej podaży i prawie żadnych problemów z konkurencją. Z drugiej strony wielu polskim firmom brakowało „know-how”, dlatego poszukiwani byli konsultanci z zagranicy.
Wiele się zmieniło...
O ile w latach 90. wysoki strumień przychodów był generowany głównie przez nowych użytkowników, których liczba dynamicznie rosła, o tyle dzisiaj mamy do czynienia głównie ze wzrostem pochodzącym z nowych zastosowań u „starych” użytkowników.
Udział w rynku danej firmy jest dziś w znacznym stopniu zależny od posiadanej i obsługiwanej bazy dotychczasowych klientów, nie zaś od zdolności do zdobywania nowych. Firmy ciągle inwestują, ale przeważnie mają już rozbudowane środowisko informatyczne i to, co teraz robią, to jedynie uzupełnianie lub wymienianie przestarzałych elementów.
— Zmieniła się też sytuacja po stronie dostawców rozwiązań. Obecnie firmy dysponują doświadczoną i wyspecjalizowaną kadrą doradców, często z kilkunastoletnim doświadczeniem. Także ich oferta jest bardziej dojrzała — mówi Bogumił Kamiński, zastępca dyrektora pionu rozwiązań IT w Matrix.pl.
Pod koniec lat 90. polski przemysł informatyczny osiągnął stan dosyć stabilny . Lista firm, które liczą się w obszarze wdrożeń i usług integratorskich, jest w miarę stała. Część z nich świetnie radzi sobie już na giełdzie, a wszystkie zdecydowanie rozwijają się w kierunku obsługi coraz bardziej kompleksowych zamówień i coraz to nowych branż.
...i jeszcze się zmieni
Nie ulega wątpliwości, że na rynku pozostają najbardziej odporne i najsilniejsze podmioty.
— Istotny czynnik kształtujący obraz rynku to konsolidacja branży wokół najlepiej radzących sobie firm, budujących grupy — twierdzi Maciej Młynarski, główny specjalista ds. marketingu strategicznego w Softbanku.
Liderem konsolidacji jest grupa Prokom Software, do której należy już około 30 firm, a wciąż dowiadujemy się o kolejnych przejęciach. Jesienią Prokom stał się pośrednio akcjonariuszem Compu Rzeszów, eksperta w dziedzinie systemów dla banków hipotecznych. Do Prokomu należy większościowy pakiet akcji Telmaksu, powstałego z połączenia firm Spin i Telmax. Wcześniej Spin przejął cztery inne spółki, dzięki czemu Prokom stał się potentatem na rynku systemów billingowych. Do tego dochodzi jeszcze zakup akcji ABG, połączenie tej spółki ze Ster-Projektem oraz objęcie pakietu 49 proc. w warszawskim Compie, integratorze z ambicjami w dziedzinie bezpieczeństwa IT. Wszystko wskazuje jednak na to, że tempo zakupów będzie musiało trochę spaść, ponieważ już występują duże problemy z uporządkowaniem firmy. Chodzi o ścisłe współdziałanie wszystkich podmiotów, precyzyjny podział ich funkcji i celów w poszczególnych segmentach rynku.
Jak wynika z raportu rocznego oraz informacji o nowej strategii, Prokom skupi się tylko na dużych projektach, opartych na skomplikowanych rozwiązaniach aplikacyjnych i technologicznych. Sam Prokom Software rezerwuje dla siebie obsługę projektów offsetowych, co może okazać się nie najlepszym wyborem.
Na pewno szybko nie powtórzy się podobne przedsięwzięcie jak budowa kompleksowego systemu informatycznego Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, który stał się już sztandarowym projektem firmy. Na szczęście po dość negatywnych opiniach o tym wdrożeniu przyszedł też czas na docenienie go zarówno ze strony środowiska politycznego, jak i branżowego. Prawdopodobnie Prokom będzie chciał wykorzystać zdobyte w ZUS doświadczenia także za granicą, ponieważ przed reformą emerytalną stoi większość krajów Unii Europejskiej.
Procesy konsolidacyjne zachodzą też w firmie Computerland, która kupuje mniejsze, często bardzo niszowe firmy, jak choćby ostatnio geodezyjne Geomar i KPG oraz Support działający w sektorze ubezpieczeń. W strukturze grupy obecnych jest 10-11 firm i taką liczbę Computerland uważa za optymalną. Rzeczywiście widać efektywniejsze zarządzanie i mniej kłopotów niż w przypadku Prokomu. Na to przynajmniej wskazywałyby ubiegłoroczne wyniki spółki — jej przychody wzrosły więcej niż sam rynek IT w Polsce (wzrost przychodów o 27 proc., zysku o 16 proc.). Mimo braku udziału w głośnych projektach największą dynamiką charakteryzował się sektor publiczny, którego udział w przychodach firmy wzrósł o 200 proc.
O podobnych działaniach myślą też inni krajowi producenci, jak choćby Matrix.pl, który odsprzedał część swojej działalności brytyjskiemu Sage, zyskując w ten sposób fundusze na procesy inwestycyjne i połączenie lub przejęcia innych przedsiębiorstw.
Na rynku najprawdopodobniej pozostaną też spółki mniejsze o wysokiej specjalizacji, takie jak Premium Technology, Comarch bądź Comp Rzeszów. Pomysł jest prosty — zajmujemy wąski wycinek rynku, ale za to bardzo głęboko weń wchodzimy.
W niszach
Ten model biznesu na pewno pozostanie jako równoległy i takie spółki raczej nie zostaną przejęte przez największe korporacje. Ich wzrost zależeć będzie od zdolności penetracji rynków zagranicznych, którą zresztą firmy te realizują już teraz.
— O ile rynki zachodnioeuropejskie z reguły w różnych aspektach są o krok do przodu względem rynku polskiego, to rynki wschodnioeuropejskie — względem polskiego rynku IT — o kilka lat wstecz. Stąd możliwość wykorzystania przewagi wynikającej z innego zaawansowania w uczeniu się, czyli praktycznego doświadczenia w rozwiązywaniu podobnych problemów i zaspokajaniu podobnych potrzeb — tłumaczy Maciej Młynarski.
Wejście na rynki krajów zachodnich starej Unii jest merytorycznie trudniejsze, ale całkiem realne. Tam jednak ciężko będzie walczyć o znaczącą pozycję na rynku, a bardziej liczy się współpraca z partnerami.