„Puls Biznesu”: Łatwiej zachęcić osoby z niepełnosprawnością do pracy, czy pracodawców do ich zatrudniania? Piotr Pawłowski, prezes Fundacji Integracja: Dwa miesiące temu uruchomiliśmy portal Sprawni w Pracy o zatrudnianiu osób z niepełnosprawnością i jest ogromne zainteresowanie kandydatów i pracodawców. Jednak osoby z niepełnosprawnością muszą zrozumieć, że podjęcie pracy jest ogromną życiową szansą. Wiele osób chce normalnie funkcjonować w społeczeństwie, jednak z uwagi na brak odpowiedniego wsparcia i rozwiązań postrzega swoje życie przez pryzmat własnych ograniczeń.
Co trzeba zmienić?
Ja mam orzeczenie, że nie jestem zdolny do pracy. A jestem pracodawcą i zatrudniam 70 osób. Pracuję po 10 godzin dziennie. Dla wielu niepełnosprawnych takie orzeczenie jest jak wyrok, bo rozumieją je jako zakaz pracy. Pracodawcy też to tak odbierają i boją się zatrudniać takie osoby. A to nieprawda. Poza tym niepełnosprawni obawiają się utraty renty, gdy podejmą pracę. Trwa dyskusja, czy powinna być wtedy wypłacana czy zawieszona. Uważam, że powinno się znaleźć rozwiązanie, które będzie finansowo opłacalne dla każdego, kto podejmie decyzję o pracy.
Rząd chce obniżyć dofinansowanie dla rynku chronionego — średnio o 30 proc. Naprawi to rynek pracy osób niepełnosprawnych?
Ustawa o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych powstała w 1997 r. Trzeba ją zmieniać, ale stopniowo, bo wylejemy dziecko z kąpielą. Potrzebujemy długoterminowej strategii, dzięki której zmodernizujemy archaiczny już system. Wtedy otwarty rynek pracy będzie zainteresowany niepełnosprawnymi, a zakłady pracy chronionej będą zatrudniały tylko tych, którzy potrzebują specjalnego wsparcia. A i tak w Polsce pracują głównie osoby z lekkim stopniem niepełnosprawności. Jestem za otwartym rynkiem pracy dla osób z niepełnosprawnością. Zakłady pracy chronionej powinny również istnieć. Tak jest na całym zachodzie Europy.
Niepełnosprawni są tam bardziej aktywni zawodowo?
W Wielkiej Brytanii poziom ich aktywności zawodowej wynosi około 60 proc. [u nas około 30 proc. — red.]. Sukces Wielkiej Brytanii polega na tym, że pracodawca otrzymuje wsparcie, a organizacje pozarządowe przygotowują pracowników z niepełnosprawnością do podjęcia zatrudnienia. To organizacje na zlecenie rządu wprowadzają osoby z niepełnosprawnością na rynek pracy i za sukcesy na tym polu otrzymują wynagrodzenie. Pojawił się społeczny nacisk, żeby osoby z niepełnosprawnością wprowadzać na otwarty rynek pracy. Ostatnio premier Wielkiej Brytanii wręcz zagroził, że jeśli takie osoby nie podejmą pracy, to utracą świadczenia. Ta decyzja rozpoczęła dyskusję, która moim zdaniem wprowadza nowy ład w rozumieniu integracji, odpowiedzialności i współprzebywania.
Pracodawcy powinni ponosić dodatkowe obciążenia z tytułu zatrudniania osób z niepełnosprawnością?
Jestem za tym, żeby rekompensować dodatkowe koszty związane z zatrudnianiem niepełnosprawnych. Ktoś na wózku, ale ze sprawnymi rękoma, może być takim samym pracownikiem jak jego zdrowy kolega przy są sąsiednim biurku, ale są też osoby, które nie są w 100 proc. efektywne. Pracodawcy mają obawy, czy niepełnosprawny sobie poradzi, jak przyjmie go zespół. Badanie, które przeprowadziła dla nas GFK Polonia na próbie 2000 pracodawców, pokazało, że dofinansowanie PFRON jest wciąż silnym motywatorem finansowym. Problemem okazują się przede wszystkim niska świadomość i przestarzałe przepisy wprowadzające w błąd.
Jak ci, którzy rozważają zatrudnienie osoby z niepełnosprawnością, mogą znaleźć kandydatów?
Zachęcam do kontaktu z urzędami pracy i organizacjami pozarządowymi związanymi z niepełnosprawnością, z „Integracją”, a zwłaszcza z naszymi Centrami Integracja. Od 10 lat zajmujemy się pomocą zarówno pracownikom, jak i pracodawcom. Służymy wiedzą ekspercką, szkolimy i możemy zrealizować kompleksowo takie projekty na miejscu w organizacji.
Jaką pomoc „Integracja” oferuje pracodawcom?
Przede wszystkim „dobieramy” kandydata do wymagań pracodawcy. Pomagamy przygotować miejsce pracy, szkolimy pracowników, jak tworzyć środowisko pracy, w którym jest osoba z niepełnosprawnością, jak zapewnić dostępność architektoniczną, dostępność stron internetowych oraz jak efektywnie współpracować i komunikować się, a także jak postępować w razie problemów.
Ale wspomniał pan, że niektórzy mają postawę roszczeniową.
Myślę, że podział na osoby roszczeniowe i nieroszczeniowe ma podobny rozkład jak w świecie sprawnych. Tutaj nie widzę różnicy. Ale musimy zrozumieć, że na nas również spoczywa obowiązek podjęcia wysiłku, aby dostosować się do otaczającego nas świata. Z kolei ludzie, którzy chcą pomóc, często skupiają się na stronie materialnej. To ważne, ale gdzieś ucieka przesłanie, że osoby z niepełnosprawnością powinny funkcjonować w społeczeństwie jak najbardziej normalnie. Jak będziemy się kształcić, znajdziemy pracę, to będzie nas stać na niezależne życie, zakup lepszej protezy, komputera ze specjalnym oprzyrządowaniem .