Stany stają na nogi

Jacek Kowalczyk
opublikowano: 2010-04-07 11:03

Rynek pracy USA przeżywa przełom. Zatrudnienie wreszcie rośnie i ciągnie za sobą całą gospodarkę. Całego świata – również Polska – ma powody do zadowolenia.

Wujek Sam nabiera wigoru. W marcu w gospodarce Stanów Zjednoczonych poza rolnictwem przybyło 162 tys. miejsc pracy – podał w piątek Departament Pracy USA. To najlepszy wynik od trzech lat. Zwykle to gospodarstwa domowe jako ostatnie wychodzą z recesji. Jeśli więc nawet „przeciętny Joe” (odpowiednik naszego Kowalskiego) dostrzega poprawę, to znaczy, że największa gospodarka świata kryzys ma za sobą.

Czas porządków
Chociaż marcowe dane z rynku pracy nieco rozczarowały analityków (ankieta Bloomberga przed publikacją mówiła o 184 tys. nowych zatrudnionych), to i tak można mówić o przełomie. Jeszcze pół roku temu z gospodarki ubywało miesięcznie 200 tys. miejsc pracy, a rok temu znikało prawie 800 tys. Łącznie od początku 2008 r. zatrudnienie w USA poza rolnictwem spadło o 8,4 mln osób. Wzrost gospodarczy sprawia, że Stany wreszcie zaczynają odrabiać te straty.
- Popyt rośnie, dlatego firmy starają się uzupełniać swoje moce, zatrudniając nowych pracowników. Nowe miejsca pracy będą bardzo pomocne w odbudowywaniu konsumpcji – komentuje Russell Price, ekonomista Ameriprise Financial Inc.
Teraz władze i biznes będą musiały jeszcze posprzątać po kryzysie na rynku pracy. Bezrobocie sięgnęło w USA przerażającego jak na tamtejsze warunki poziomu – 9,7 proc. Dla porównania: liczone według tej samej metodologii bezrobocie w Polsce wyniosło w lutym 9,0 proc. Analitycy spodziewają się jednak, że problem braku zatrudnienia za Oceanem będzie się stopniowo zmniejszał.
- Rynek pracy rozpoczął już proces naprawy. Wierzymy, że stopa bezrobocia w USA będzie do końca roku systematycznie spadać – mówi Dean Maki, główny ekonomista banku Barclays Capital.

Kamień z serca
Zapowiadane przez analityków przyspieszenie konsumpcji okazało się samosprawdzającą się przepowiednią. Aż 121 tys. ze 164 tys. nowotworzonych miejsc pracy to etaty w usługach – sektorze najbardziej powiązanych z prywatną konsumpcją. Firmy usługowe same więc kreują popyt, który później będą zaspokajać. I wszystko na to wskazuje, że klientów nie zabraknie. Według prognoz agencji ratingowej Fitch, konsumpcja w 2010 r. wzrośnie o 1,7 proc. (jak na konsumpcję to spory wzrost), po spadku o 0,6 proc. w 2009 r.
- Wydatki konsumpcyjne przeżywają ożywienie we wszystkich dziedzinach. Nawet motoryzacja odnotowuje największą sprzedaż od pierwszego kwartału 2007 r. – zaznaczają analitycy Fitch w najnowszym raporcie.
Gospodarkę z USA z kryzysu wyciąga też ożywienie w światowym handlu. Po załamaniu, jakie dotknęło eksport Stanów Zjednoczonych w ubiegłym roku, zagraniczna sprzedaż wreszcie rośnie. Według analityków Fitch, w 2010 r. wzrośnie o 8,1 proc. po spadku o 9,6 proc. w 2009 r. Wujek Sam wreszcie pozbywa się też ciężkiej kuli u nogi, jakim była niechęć firm do inwestowania. W ubiegłym roku inwestycje skurczyły się o prawie 15 proc. W bieżącym ma pojawić się już niewielki wzrost. To wszystko sprawia, że cała gospodarka – zgodnie z ankietą Bloomberga – w najbliższych trzech latach będzie rozwijała się w przyzwoitym, jak na rozwiniętą gospodarkę, tempie 3 proc. rocznie.

Dobrobyt na kredyt
Ale wychodzenie z kryzysu Amerykanie okupili ogromnym balastem, jakim jest potężne zadłużenie publiczne. Od początku 2008 r. dług wzrósł o 2,1 tryliona USD. W relacji do PKB to już 85 proc.
- W długim okresie wysokie zadłużenie będzie ciążyło gospodarce. W przyszłości mogą pojawić się problemy rządu ze spłatą zobowiązań, co będzie prowadzić do podwyżek podatków – twierdzi Piotr Kalisz, ekonomista Citi Handlowego.
Rosnące zadłużenie powoduje też, że Stany Zjednoczone jeszcze bardziej uzależniły się od Chin, które mocno zaangażowały się w zaspokajanie potrzeb pożyczkowych Waszyngtonu. A ten wcale nie zamierza zaciskać pasa. Ekonomiści ankietowani przez Bloomberga spodziewają się w bieżącym roku deficytu na poziomie 9,1 proc. PKB, a w przyszłym 7,25 proc. To nadal jedne z największych deficytów w historii Stanów Zjednoczonych. Według prognoz MFW, do 2014 r. dług publiczny wzrośnie do 108 proc. PKB.
Nie zmienia to jednak faktu, że z ożywienia za Oceanem cieszą się ekonomiści na całym świecie – również w Polsce. Gospodarka USA wciągnęła świat w globalną recesję i teraz będzie go z kłopotów wyprowadzać.
- Bezpośredni wpływ gospodarki USA na Polskę jest prawie żaden. Trafia tam mniej niż 2 proc. naszego eksportu. Ale Stany mają duży wpływ na koniunkturę w strefie euro i Wielkiej Brytanii, a to nasze największe rynki zbytu – mówi Piotr Kalisz.
Znacznie szybszy jest kanał rynków finansowych. Tu pośredników praktycznie nie ma.
- Jeśli w USA pojawiają się dobre dane makro, to od razu poprawiają się nastroje na tamtejszych rynkach. A im odważniejsi są dilerzy w instytucjach finansowych, tym niższa jest premia za ryzyko, czyli niższe są stopy procentowe – tłumaczy ekonomista Citi Handlowego.

Jacek Kowalczyk

None
None