Jak pogodzić wpływ ekspansywnej polityki na rynek nieruchomości z ideą dostępnych mieszkań dla klasy robotniczej? Jak zachować wzrost gospodarczy, nie zwiększając i tak znaczącego ryzyka twardego lądowania? Jak przechytrzyć spowolnienie i oddać gospodarkę nowym liderom w dobrej kondycji? Premier Chin Wen Jiabao musi mieć gotowe odpowiedzi na tę listę trudnych pytań. Te zaś mogą mieć kluczowy wpływ na rynki w kolejnych miesiącach.
Rynki złapały oddech — wzrost gospodarczy w Chinach nie spadł poniżej 7,5 proc. w drugim kwartale, tak jak spekulowano. Tym niemniej jest on najniższy od trzech lat, a spowolnienie w USA i poważne ryzyko recesji w Europie sprawiają, że ten trend nie będzie łatwo odwrócić. Dwie obniżki stóp procentowych i niższy podatek od zatrzymanych w kraju zysków to może być dopiero początek działań mających podtrzymać wzrost, lecz należy oczekiwać raczej serii pojedynczych rozwiązań niż kompleksowego pakietu wzorem sprzed trzech lat, który wprawiłby rynki w zachwyt.
Chińskie władze nie są w stanie powtórzyć ruchu z okresu ostatniej globalnej recesji, kiedy ekspansja fiskalna na kwotę bliską 600 mld USD (finansowana w dużym stopniu przez banki) pomogła utrzymać wysokie tempo wzrostu. Wystarczy spojrzeć na strukturę chińskiej gospodarki: zaledwie 35 proc. to konsumpcja, aż 50 proc. to inwestycje. Władze są świadome, że ta struktura jest nie do utrzymania, i chciałyby zmienić ją w kierunku większej konsumpcji, jednak chcąc szybko pobudzić wzrost gospodarczy, w zasadzie nie mają wyboru i muszą pobudzać inwestycje.
Najbardziej jaskrawym tego przykładem jest rynek nieruchomości, który sam odpowiada już za prawie 13,5 proc. PKB! To w dużej mierze efekt poprzedniej ekspansji, kiedy władze postawiły na inwestycje, a popyt na nieruchomości pozwolił na dalszy bardzo dynamiczny rozwój tego sektora. Premier Chin deklaruje, że zależy mu na tym, aby ceny nieruchomości nie zaczęły znów rosnąć. To może być jednak drugorzędny problem — dalsze rozgrzewanie rynku nieruchomości prawdopodobnie doprowadzi do jego załamania. Jednak chyba jeszcze nie w tym roku. Chińskie władze wybierają pomiędzy spowolnieniem teraz a spowolnieniem z większym ryzykiem twardego lądowania w roku przyszłym. Zmiana liderów politycznych stanowi silną zachętę, aby zaryzykować. Do tego jest naturalnie nadzieja, że w przyszłym roku okoliczności zewnętrzne będą bardziej sprzyjające. Wielkiego programu ożywiania gospodarki nie zobaczymy, ale należy założyć, że Chińczycy będą starali się podtrzymać wzrost polityką „dokręcania śrubek”. Przynajmniej do przyszłego roku.
PRZEMYSŁAW KWIECIEŃ
główny ekonomista XTB DM