Uskrzydleni bracia

Adam Sofuł
opublikowano: 2007-12-14 00:00

W zimny grudniowy dzień

W zimny grudniowy dzień

1903 r. dwaj właściciele

warsztatu rowerowego

ruszyli na podbój

przestworzy. Rozpoczęło

się lotnicze szaleństwo.

Wright Cycle Company była dość znaną i — jak byśmy powiedzieli dzisiaj — innowacyjną firmą produkująca rowery. Jej właściciele, bracia Orville i Wilbur Wright (na zdjęciu u góry), nie narzekali na brak klientów, interes szedł dobrze. Na tyle dobrze, by bracia mogli myśleć o realizacji marzeń.

Latać jak ptak

Inspiracja przyszła z Niemiec. Z jednej strony bra- ci Wright zafascynował wynaleziony przez Gottlieba Daimlera i Karla Benza silnik spalinowy. Jeszcze większe wrażenie zrobił na nich niemiecki pionier szybownictwa — Otto von Lilienthal. A gdyby tak połączyć ich doświadczenia?

Zabrali się metodycznie do pracy. Od 1900 r. konstruowali kolejne wersje szybowców, na których dokonywali lotów na odległość nawet 200 m. Ba! Jak przystało na pionierów, zbudowali pierwszy w historii tunel aerodynamiczny — drewnianą skrzynię, w której ustawiali model latającej machiny i włączali wentylator. Te nieco humorystyczne doświadczenia pozwoliły im jednak poznać zasady aerodynamiki.

Pozostawał jeszcze problem napędu. Silniki spalinowe były wówczas w powijakach — nie można ich było nigdzie kupić, trzeba było zrobić sobie samemu. I bracia Wright z pomocą ich mechanika, Charliego Taylora, zrobili taki silnik. Moc była imponująca: 12 KM.

W grudniu 1903 r. Orville i Wilbur uznali, że są gotowi do lotu. 14 grudnia Wilbur usiadł za sterami machiny nazwanej Flyer, ale lot trwał ledwie trzy sekundy i zakończył się uszkodzeniem maszyny. Bracia zgodnie uznali, że to była tylko próba przed właściwym lotem.

Trzy dni później naprawiona maszyna stała nieopodal Kitty Hawk w Północnej Karolinie, na wzgórzu o oryginalnej nazwie — Zabij Diabła. Bracia rzucili monetą, wygrał Orville i to on zasiadł za sterami.

Pionierzy we wszystkim

Pierwszy lot obserwowało zaledwie pięciu widzów, ale i oni mogli poczuć się zawiedzeni: Orville przeleciał nieco ponad 30 m w czasie 12 sekund. Ale przeleciał! Jeszcze tego samego dnia Wilbur pokonał pierwszy rekord brata — w 59 sekund przeleciał 279 m.

Bracia Wright udoskonalali swoje maszyny. Do nich należy pierwszy patent na samolot, oni uzyskali pierwszy lotniczy kontrakt dla armii (w 1909 r.) W 1908 r. dokonali pierwszego lotu z pasażerem, a kilka miesięcy później w wypadku ich maszyny zginął oficer armii USA, uznawany za pierwszą śmiertelną ofiarę w historii lotnictwa.

Przedwczesna śmierć Wilbura, który zmarł w 1912 r. na tyfus, przerwała znakomicie zapowiadającą się karierę lotniczego duetu. Orville przez długie lata mógł podziwiać błyskotliwy rozwój dziedziny, której wraz z bratem dał początek. Zmarł w styczniu 1948 r. Kilka miesięcy wcześniej Chuck Yeager pokonał barierę dźwięku.