VAT wychodzi na prostą

Marcin Chomiuk
12-04-2005, 00:00

Kolejne zmiany wskazują na coraz większe „cywilizowanie się” polskich przepisów o podatku VAT.

Los nowelizacji ustawy o VAT jest już przesądzony. Akt zmieniający ustawę o VAT powinien wejść w życie od 1 czerwca. Dziś kilka słów o szeroko dyskutowanym temacie — opodatkowaniu VAT działalności twórców i artystów.

Artyści i twórcy a VAT

Wprowadzenie z dniem 1 maja 2004 r. ustawy o VAT wywołało w pierwszej połowie 2004 r. ożywioną polemikę pomiędzy Ministerstwem Finansów a środowiskami twórczymi. Faktem jest, iż art. 15 wciąż obowiązującej ustawy o VAT nie precyzuje, czy podatnikami VAT są również przedstawiciele wolnych zawodów, w tym ludzie kultury i sztuki.

Na niczym spełzła próba rozwiązania tej kwestii w oparciu o prosty podział na podmioty świadczące pracę na podstawie umowy o pracę (pracowników pozostających poza opodatkowaniem VAT) oraz pomioty, których działalność pozostaje w zakresie działania ustawy o VAT. Takie rozwiązanie musiało w Polsce wywołać burzę. Nasz kraj zna bowiem wiele stanów pośrednich pomiędzy byciem pracownikiem a byciem podmiotem prowadzącym działalność gospodarczą. Liczne kategorie podmiotów prowadzą działalność zawodową, która jest umiejscowiona gdzieś pomiędzy stosunkiem pracy a działalnością biznesową.

Efekt był taki, że nikt nie był w stanie wytyczyć granicy pomiędzy świadczeniem pracy w ramach podległości quasi-pracowniczej (poza VAT) a wykonywaniem usługi opodatkowanej VAT. Problem ten był niezwykle wyraźny w przypadku artystów i twórców pracujących często na podstawie umowy o dzieło lub umowy-zlecenia. W szczególności wątpliwości budziło działanie ustawy o VAT w zakresie, w jakim twórcy i artyści otrzymują wynagrodzenia w formie honorariów i tantiem za prawo wykorzystania stworzonego przez nich dzieła — np. piosenki, filmu czy obrazu. W takim wypadku powstawało oczywiste pytanie, czy świadczenie w postaci zadysponowania swoim majątkowym prawem autorskim (np. pozwolenia na wykorzystanie utworu na określonych polach eksploatacji) korzysta jeszcze z wyłączenia z opodatkowania VAT, czy może już podlega opodatkowaniu tym podatkiem.

Nowelizacja ustawy o VAT powinna rozwiązać ten problem. Zgodnie z proponowanym brzmieniem art. 15 ust. 3a noweli, wyłączeniem z opodatkowania VAT będą objęte także usługi twórców i artystów wykonawców w rozumieniu przepisów ustawy o prawie autorskim i prawach pokrewnych, wynagradzane w formie honorariów za zbycie majątkowych praw autorskich do utworu lub do wykonania utworu, a także udzielenie licencji do utworu lub do jego wykonania.

Transakcje zwolnione

Nowelizacja zawiera także zmianę mniej spektakularną, ale bardzo ważną w kontekście całego systemu VAT.

Zgodnie z planowaną zmianą brzmienia art. 88 ustawy o VAT podatnicy zyskają prawo do odliczenia VAT naliczonego na fakturze, która dokumentuje wykonanie transakcji zwolnionej z VAT lub transakcji, która w ogóle nie była objęta opodatkowaniem VAT. Jedynym warunkiem dokonania odliczenia jest to, aby wystawca faktury wykazał kwotę podatku należnego w swoim zeznaniu podatkowym i uregulował ją.

Jest to niewątpliwie zmiana wskazująca na coraz większe „cywilizowanie się” polskich przepisów o podatku VAT. Stanowi ona odejście od reguły bezwzględnego fiskalizmu, który do tej pory łamał podstawy konstrukcyjne podatku VAT — neutralność podatku dla podmiotów prowadzących działalność opodatkowaną VAT. Do tej pory bowiem podatek z takiej błędnie wystawionej faktury, nie był odliczalny.

Korekta podatku

Podatnicy doczekają się także postulowanych przez nich zmian w zakresie corocznej korekty naliczonego podatku VAT w przypadku środków trwałych, od których podatek jest rozliczany za pomocą współczynnika sprzedaży. Korekta nadal będzie dokonywana w okresie 5 lat (10 lat w przypadku nieruchomości), ale będzie dotyczyć jedynie środków trwałych, których wartość początkowa przekracza 15 tys. zł. VAT od pozostałych środków trwałych będzie rozliczany tak jak VAT od pozostałych zakupów — jednorazowo w rozliczeniu za styczeń następnego roku.

Proces poprawiania ustawy o VAT na pewno się jeszcze nie zakończył. Jest jeszcze w tej kwestii wiele do zrobienia. Istotne jest jednak to, że proces ten się zaczął, a sporo zmian świadczy o tym, że ustawodawca bardziej wsłuchuje się w głosy płynące z rynku i zaczyna brać pod uwagę argumenty środowisk gospodarczych.

Marcin Chomiuk, menedżer, szef zespołu VAT, dział doradztwa podatkowego PricewaterhouseCoopers

© ℗
Rozpowszechnianie niniejszego artykułu możliwe jest tylko i wyłącznie zgodnie z postanowieniami „Regulaminu korzystania z artykułów prasowych” i po wcześniejszym uiszczeniu należności, zgodnie z cennikiem.

Podpis: Marcin Chomiuk

Najważniejsze dzisiaj

Polecane

Inspiracje Pulsu Biznesu

Puls Biznesu

Puls Inwestora / VAT wychodzi na prostą