Tęsknisz za latem? Zaplanuj więc może tydzień albo nawet trzy wakacji płynących powoli z południa na północ Polski.
Oferta dla tych, którym Egipty, Himalaje i Dominikany nie zastąpią widoku na drogę na Ostrołękę.
— Oto ostatnia dzika i wielka rzeka w Europie. Pełna kontrastów: piękne widoki, przestrzenie, lęgowiska rzadkiego ptactwa, cisza, ale też multum starych miast, miasteczek i zamków do zwiedzania. Rejsy po Wiśle ruszają w kwietniu — mówi Łukasz Krajewski, pomysłodawca i właściciel Żeglugi Wiślanej.
Do dyspozycji daje pięć siedmioosobowych jachtów wyposażonych w prysznic, kuchnię, toaletę i ogrzewanie. Na dokładkę rowery i wędki. Trasę podzielił na trzy trzystukilometrowe odcinki, na tydzień rejsu na każdy.
— Wisłą spłynąłem dopiero za drugim razem. Wiem, ile trzeba poświęcić czasu, by samemu zorganizować taki rejs. Dlatego daję profesjonalny produkt i zapraszam na pokład — zaznacza Łukasz Krajewski.
Łódeczką w ścieku
Czterysta lat temu, pustawą dziś Wisłą, do Gdańska spływało kilka tysięcy statków rocznie. 60 proc. handlu na Bałtyku odbywało się przez gdańskie porty. Jeszcze wcześniej rzeka w Czerwińsku, niedaleko Płocka, była miejscem przeprawy wojsk Jagiełły, zmierzających pod Grunwald. 18 tys. jazdy i m.in. 8 tys. wozów taborowych trzy dni toczyło się po tymczasowym moście. Jednak od zawsze Wisłą płynęły ścieki. Kulminacja podtruwania warszawskiej syrenki nastąpiła w ostatnich dekadach zeszłego wieku. W takim stanie rzeka odstraszała nawet zapaleńców.
— Po prostu śmierdziało niemiłosiernie — wspomina Wojciech Giełżyński, pisarz, dziennikarz i podróżnik.
W 1980 r. przepłynął Wisłę niewielką łódką wiosłową typu hamburka aż do Bałtyku. Wrażenia z podróży opisał w książce „Moja prywatna Vistuliada”. Dwa lata temu „Vistuliada” znalazła kolejnego czytelnika, którego zafascynowały opisane tam przyroda, miasta i historie. Łukasz Krajewski, biznesmen z Jaworzna, postanowił na takiej właśnie fascynującej stronie Wisły zarobić.
— „Rejsu” nie rozumiem i nie przepadam za nim. Trafia do mnie Giełżyński. Choć przyznaję, drogę na Ostrołękę widać. A za kaowca będzie robił szyper.
Przez prawie 30 lat od czasów „Vistuliady” Wisła zmieniła się. Znów można nad jej brzegiem spokojnie pooddychać. Woda łapie się gdzieniegdzie nawet do drugiej klasy czystości. Poupadały kopalnie i zakłady przemysłowe, inne zainwestowały w oczyszczalnie. Rzeka staje się atrakcyjna nie tylko dla poszukiwaczy przerośniętych sumów.
— Pierwsze podejście do Wisły zrobiłem z bratem i kolegami pod koniec lat 80. Jacht do Wisły wrzucił nam żurawiem operator ze żwirowni. Niestety, niska woda i nie do końca dostosowana łódka sprawiły, że utknęliśmy parędziesiąt kilometrów za Krakowem. Drugi raz, ten udany, był dwa lata temu, w ramach wakacji z żoną. Tysiące zdjęć i zachwytów — przekonuje Łukasz Krajewski.
Klimat „rospudowy”
Na jego fotografiach Wisła z dala od wielkich miast i mostów to rzeka różnorodna, kręta, upstrzona wyspami, łachami, nieraz urwiskami. Migawka pierwsza: stadko koni schroniło się w cieniu nabrzeżnego drzewa. Ujęcie drugie: za Krakowem krowy skąpały się w rzece aż po uszy. Naukowcy z Komitetu Ochrony Przyrody PAN zgodnie twierdzą, że obok Puszczy Białowieskiej i Bagien Biebrzańskich, środkowy odcinek Wisły należy do najcenniejszych terenów przyrodniczych w kraju. Rzeka, niczym wir, powinna wciągnąć turystów.
— Uwielbiam rejony Kazimierza, piękny przełom przez wyżyny. Nieraz jest tam klimat „rospudowy”. Pustka, zwierzyna, szuwary. Dalej utkwiły mi w pamięci takie punkty, jak Kwidzyn, Grudziądz, Malbork, Świecie czy Nowe — przekonuje Wojciech Giełżyński.
Z zapałem podszedł do pomysłu Łukasza Krajewskiego, choć na pozór dzielą ich nie tylko 44 lata. Biznesmen z branży oponiarskiej kontra pisarz, dla którego pieniądze były tylko po to, by móc podróżować. Ale ta Wisła…
— Wraz z firmą ojca i brata tworzymy Grupę Krajewski produkującą i sprzedającą opony bieżnikowane i nowe. Branża mało romantyczna, ale dochodowa — uważa właściciel Żeglugi Wiślanej.
Klienci to głównie PKS-y i komunikacje miejskie w całej Polsce. Najwięksi partnerzy to komunikacja miejska w Lublinie, gdzie Grupa Krajewski dostarcza ogumienie do prawie 300 pojazdów, oraz w Katowicach i Sosnowcu, gdzie obsługuje poponad 200 autobusów.
— Takie opony mają przyszłość, bo transport komercyjny to przede wszystkim ekonomia — uważa Łukasz Krajewski.
Na głowie ma kilkanaście tysięcy autobusów, blisko sto firm z PKS w nazwie i kilkadziesiąt komunikacji miejskich. Tu jest numerem jeden w Polsce. Tegoroczny wzrost przychodów sięgnie 40 proc. — do 15 mln zł.
Zalew nad Che
Pieniądz lubi pływać, choćby w Wiśle, więc będzie gdzie inwestować zyski. Każdy jacht z wyposażeniem to wydatek rzędu 150 tys. zł. Wyczarterowanie jachtu na tydzień, wraz z opieką szypra, kosztuje od 3 tys. zł.
— W jeden sezon interes się nie zwróci. Na moją korzyść działa to, że jachty nie amortyzują się tak szybko jak np. samochody — mówi szef Żeglugi Wiślanej.
Rejsom przewodniczył będzie jacht kierowany przez szypra, na pozostałych czterech sternikami będą turyści.
— To nie jest czarna magia, łódź ma trochę ponad osiem metrów, ale rzeka spokojna, płytka i pusta. Szkolenie potrwa jakieś półtorej godziny — szacuje Łukasz Krajewski.
Jego słowa potwierdza Wojciech Giełżyński.
— W końcu mojej hamburki nie wciągnęło. Raz tylko było niebezpiecznie, kiedy nie zauważyłem stalowej liny przeciągniętej w poprzek. Krzyk sternika ocalił mi głowę — śmieje się podróżnik.
W wędrówkach reporterskich odwiedził 85 krajów, pijał mojito z Che Guevarą, gościł go Chomeini. A jednak marzy mu się Wisła. W przyszłym roku chce, znów hamburką, tym razem w towarzystwie jachtów Żeglugi Wiślanej, przepłynąć rzekę raz jeszcze. I znowu będzie z tego książka, jej współautorem ma być Łukasz Krajewski.
— Że mam prawie 80 lat? I co z tego. Przecież o mało co jako wioślarz na igrzyska nie pojechałem — wyłuszcza reporter.
Chodzi o Helsinki, w 1952 r. Teraz hamburkę pożyczy od Warszawskiego Towarzystwa Wioślarskiego, najstarszego klubu sportowego w Polsce. W przyszłym roku obchodzi swoje 130-lecie. Giełżyński, człowiek encyklopedia w kwestiach Wisły, poszuka zapewne ciekawych historyjek. Choćby takich jak o barce z fiatami 125 p i zastawami, która zatonęła w 1979 r. na Zalewie Włocławskim. Śledztwo wykazało, że załoga była trzeźwa. Uszkodzone samochody zlicytowano dużo powyżej cen fabrycznych. n
Wioślarz Prus
WTW, czyli Warszawskie Towarzystwo Wioślarskie, powstało w 1878 roku. Władze rosyjskie zakazały tworzenia jakichkolwiek organizacji narodowych, dlatego też grupa piętnastu młodych ludzi, którym przewodzili kupiec Antoni Chojnacki i rzemieślnik Władysław Deniszczuk, działała nielegalnie. Zbudowano łódź wiosłową, którą nazwano Nimfa i rozpoczęto rejsy po Wiśle. Później, obok Bolesława Prusa i Henryka Sienkiewicza, w WTW pojawiała się cała warszawska śmietanka. Członkowie WTW zdobyli dwa medale na olimpiadzie w Los Angeles w 1932 r. Dziś organizacja utrzymuje się głównie z wynajmu budynku przy ul. Foksal 19 w Warszawie, zbudowanego na działce ufundowanej przez wieloletniego prezesa hrabiego Branickiego.
Po drodze do Gdańska
Założony w 1291 r. Grudziądz leży na 835 km biegu Wisły. Jego nazwa być może pochodzi od grudzistej ziemi występującej w okolicy. Sto tysięcy mieszkańców miasta niewiele to obchodzi, czekają na autostradę A1. Z zabytków zwracają uwagę kilkusetletnie mury miejskie oraz spichlerze najlepiej prezentujące się właśnie od strony rzeki.
Płynie Wisła, płynie
55
Tyle ciekawych miejscowości na trasie z Krakowa do Gdańska poleca Żegluga Wiślana.
40
km Taki dystans dziennie pokonają jachty Żeglugi.
3,5
tys. zł Tyle w szczycie sezonu kosztuje tygodniowy spływ jachtem Żeglugi Wiślanej dla siedmiu osób.
Wiosłem i piórem
Wojciech Giełżyński, rocznik 1930, debiutował w wieku 16 lat na łamach „Gazety Ludowej”, niezależnego dziennika, którego naczelnym był jego ojciec Witold Giełżyński. Ukończył studia ekonomiczne, po których został reporterem działu sportowego tygodnika „Dookoła Świata”. Dwukrotny mistrz Polski w wioślarstwie. W stanie wojennym przeszedł do prasy drugiego obiegu, redagował miesięcznik „Vacat”, współredagował „Przegląd Wiadomości Agencyjnych”. Ostatnim jego etatowym miejscem pracy w dziennikarstwie był „Tygodnik Solidarność”. Były członek Rady Programowej Unii Pracy.
Autor ponad 60 książek, głównie o Trzecim Świecie, m.in.: „Rewolucja w imię Allacha” czy „Gra o Himalaje”.
Karol Jedliński