Stale gdzieś jedzie, leci, wraca. Sądzi, że pisanie polega na skreślaniu. Chce zrozumieć, co nas w życiu uwiera. I cały czas pisze scenariusze. Świetne scenariusze.
„Puls Biznesu”: Czy współczesne moralitety, choćby „Plac Zbawiciela”, ludzie chętnie oglądają? I brutalniej: czy tego rodzaju filmy pozwalają zarobić?
Joanna Kos-Krauze: To pytanie przede wszystkim do producentów i dystrybutorów. Ale odpowiem: „Plac Zbawiciela” obejrzało w Polsce 150 tys. widzów. Dystrybutor spodziewał się 50 tys. — i na taką skalę zainwestował w promocję filmu i liczbę kopii...
Ludzie idą na nie do kina, bo czują, że „powinni”, czy też jest im to potrzebne?
I widownia, i liczba festiwali świadczą, że widzowie są gotowi do poważnej rozmowy. I artystyczne kino gromadzi imponującą widownię. Haneke, Lars von Trier czy Mike Leigh... Rzesze ludzi oczekują czegoś poza komercją, głupawą rozrywką, bylejakością codziennego życia i... sztuki. Część z nich, na co dzień udręczona i ogłupiała, chce zadać sobie te gdzieś pogubione, wyparte pytania, wyrzucić lęki, zrozumieć, co nas tak w życiu uwiera. Pojawia się potrzeba wytrącenia z fantastycznego, materialistycznego samopoczucia. Dotyczy to zwłaszcza Europy i Ameryki.
Podobno w Polsce najtłumniej w kinowych salach podczas projekcji rodzimych komedii romantycznych. Nie kusi państwa nieco lżejszy gatunek?
Kiedyś nakręciliśmy tryptyk komediowy „Wielkie rzeczy” — i na razie wystarczy. Co do komedii romantycznych… Żeby były dobre, jak np. „Cztery wesela i pogrzeb”, trzeba wiele talentu. Komedia to bardzo trudny gatunek. Zostawiamy to fachowcom. Ale, owszem, kusi nas od dłuższego czasu komedia — tyle że czarna, w stylu „Rodziny Soprano” czy „Fargo”. Na razie jesteśmy na etapie scenariusza (pracujemy z Jurkiem Morawskim). To opowieść, jak Służba Bezpieczeństwa próbowała storpedować przyznanie, a potem odbiór Nagrody Nobla przez Wałęsę. Tytuł? Naturalnie „Nagroda Nobla”. To scenariuszowe plany na przyszły rok.
A nad czym pracują państwo w Wiedniu?
Mieszka tam mama Krzysia, mamy więc domowe zacisze. Kiedy piszemy scenariusze, wyjeżdżamy z Polski albo — w najgorszym wypadku — chowamy się gdzieś na wsi. Spokój, dystans, brak polskich emocji, namiętności, nawet odpoczynek od gazet i języka pomaga. I właśnie w Austrii powstaje scenariusz filmu „Ptaki śpiewają w Kigali”. To rzecz o spotkaniu norweskiego ornitologa i rwandyjskiej dziewczyny, ale także opowieść o spotkaniu cywilizacji Zachodu i Afryki, o oswajaniu i poznawaniu Innego. Wierzymy, że — jak napisał Kapuściński — XXI wiek jest wiekiem Innego... Film powstanie w języku angielskim i norweskim. Równolegle powstaje scenariusz „Na imię miałam Papusza” historia romskiej poetki, Bronisławy Wajs i Jerzego Ficowskiego.
Małżeńskie teamy w filmie nie są częste. Jak wygląda podział pracy?
Trudno to rozgraniczyć. Cerberem jest Krzysztof: ciągle goni do roboty. Ja wstaję rano z pustą głową i z wrażeniem, że nie mam nic interesującego do powiedzenia. Ale potem od słowa do słowa... Trochę się pokłócimy i jakoś idzie. Nie trzymamy się histerycznie własnych pomysłów. Pisanie przecież polega na skreślaniu! Wszystkie decyzje są bezwzględnie akceptowane przez nas oboje. Nie zagra aktor, który mi się podoba, a Krzysztof ma wątpliwości. Zresztą kłótnie między nami wybuchają głównie na etapie przygotowawczym. Na planie to już niedopuszczalne.
Jakie cechy pani charakteru udało się rozwinąć w czasie współpracy z mężem?
Od Krzysztofa dostałam dużą dawkę wiary w siebie. Odporność na bolesne zachowania innych. I przekonanie, że jeśli w coś wierzę, no to powinnam to przeprowadzić. Tak było z pomysłem na film o Nikiforze. Jestem mu wdzięczna, że rozumie też mój ciągły pęd... To, że stale gdzieś jadę, lecę, wracam. Że nie osadził mnie, nie ukorzenił za bardzo... I chyba nawet przeze mnie polubił to życie w podróży...
Świetna reżyserka — to już wie wielu. Ale słynie też pani — choć w mniejszym gronie — z talentu kulinarnego i z umiejętności „błyskawicznie zrobienia czegoś z niczego”. Popisowe danie to…
W domu musi być zupa. Gotowanie i przetwory są dla mnie odpoczynkiem. Pod jednym warunkiem: wszyscy siadają do stołu na czas. Nie znoszę też gości, którzy przychodzą i krygują się, że są na diecie. Moja babcia twierdziła, że w gościach nie robi się dwóch rzeczy: nie odchudza i nie wychowuje dzieci. Można było schudnąć do przyjęcia, a na wychowanie dzieci miało się parę ładnych lat wcześniej... Dlatego do szału doprowadza mnie ktoś, kto ciągle strofuje pociechę: „Weź łokcie ze stołu. Nie mów z pełną buzią”…
Najszybciej oczywiście robię zupy: 10-minutowy zabieg. Ulubiona męża? Z cukinii. Syna — pomidorowa, moja — oliwkowa. Nie znoszę za to lepienia pierogów i rzadko piekę ciasta. Reszta — w zasięgu kulinarnych umiejętności. Trzeba tylko pamiętać, by zawsze coś tam było w spiżarce. Zwożę jedzenie i przyprawy z całego świata, a potem się zaczyna „radosna twórczość”... Rzadko gotuję coś dwa razy identycznie. Wolę eksperymenty (rodzina się temu poddaje). Chłopaki odmawiają tylko współpracy na wiosnę — wtedy na okrągło jedliby młode ziemniaki, z jajkiem sadzonym i z mizerią. Ewentualnie zamiennie: szparagi i chłodnik. l
Twórczy duet
Joanna Kos-Krauze
— reżyser i scenarzystka, żona Krzysztofa Krauzego, reżysera i scenarzysty. Pracowała również przy programach telewizyjnych i reklamowych oraz filmach dokumentalnych. Pomysłodawczyni, współscenarzystka i drugi reżyser filmu „Mój Nikifor” (2004). W 2006 r. odebrała Złote Lwy na XXXI Festiwalu Polskich Filmów Fabularnych za „Plac Zbawiciela”.
Ów film zaproszono na jakieś 30 imprez na świecie — do końca 2007 r. twórcy odwiedzą z tym obrazem m.in. Niemcy, Finlandię, Szwecję, USA, Kanadę, Hiszpanię, Izrael, Belgię, Brazylię, Japonię, Tajlandię, Anglię, Irlandię, Islandię, Węgry. Podobne podróże odbyte z „Nikiforem” bardzo pomogły również temu dziełu. „Nikifor”
okazał się najlepszym... biurem podróży, zaproszono go na niemal 150 festiwali. Część zaproszeń dla „Placu” to pochodna marszu „Nikifora”. Jak mówią Anglicy: „Once under loupe, forever under loupe”. Pod warunkiem że kolejne filmy, które się robi, są przyzwoite.