27 grudnia na giełdzie debiutował Pol-Mot Warfama. Wtedy nikt chyba nie przypuszczał, że na kolejny debiut na GPW trzeba będzie czekać aż 47 dni. Złą passę przerwał dopiero we wtorek Atlas Estates. Zagraniczny deweloper nie przeprowadził jednak oferty publicznej w Polsce (jej walory są notowane również w Londynie na rynku AIM). Atlas Estates przygodę z krajowym parkietem zaczął od mocnego akcentu — kurs rósł nawet o 670 proc., ale przy niskich obrotach.
Bierne TFI i OFE
Wczorajszy udany debiut nie zmienia tego, że giełdowa maszynka do debiutów się zacięła. Rok temu do połowy lutego na parkiecie znalazło się aż osiem „nowych twarzy”. Później z każdym miesiącem przybywało ich tyle, że bez problemów udało się pobić historyczny rekord debiutów z 1997 r. (62) i osiągnąć średnią prawie siedem debiutów na miesiąc. Skąd więc ta nagła posucha na rynku IPO?
Wszystko przez gwałtowne załamanie koniunktury na światowych rynkach, nad którymi zawisła groźba recesji w USA. Tąpnięcia w ostatnich miesiącach wystraszyły nie tylko inwestorów z rynku wtórnego, ale także pierwotnego. Trudno o powodzenie ofert publicznych, kiedy z krajowych funduszy inwestycyjnych, które ostatnio rozdawały karty na GPW, wyparowały miliardy złotych.
— Ważny okazał się brak popytu ze strony funduszy inwestycyjnych oraz przyjęcie pozycji wyczekującej przez kra- jowe fundusze emerytalne — przyznaje Rafał Abratański, wiceprezes DM IDM.
Tymczasem spółek, które są gotowe do wejścia na GPW, nie brakuje. W Komisji Nadzoru Finansowego na zatwierdzenie czeka 58 prospektów emisyjnych. Kilkanaście kolejnych emitentów niezbędne dokumenty ma już w kieszeni i może ruszać z ofertą IPO w każdej chwili. Ci ostatni jednak świadomie opóźniają emisję, licząc na powrót wzrostów i wyższe wyceny akcji.
— Od początku roku spółki z warszawskiego parkietu przeceniono średnio o kilkanaście procent. Firmy ubiegające się o wejście na giełdę zdają sobie sprawę z tego, że musiałyby dostosować się do nowych realiów cenowych i dlatego wolą poczekać z ofertą — tłumaczy Marek Zuber, analityk Dexus Partners.
Wiosenne ożywienie
Ostatnia stabilizacja na GPW tchnęła nadzieją, że wszystko wróci do normy. Jeszcze w lutym szansę na debiut mają przynajmniej dwie spółki — Herman i Optopol.
— W marcu regularnie powinny zacząć się pojawiać oferty na rynku pierwotnym. Nasze biuro na ten rok podpisało 11 umów na przeprowadzenie emisji. Liczę, że jeszcze kilka podpiszemy. Wśród spółek nadal jest moda na giełdę i nie brakuje kolejnych chętnych do pojawienia się na parkiecie — zaznacza Rafał Abratański.
Mniejsi optymiści prognozują, że rynek pierwotny odżyje nieco później, ale jeszcze przed wakacjami.
— Spółki dobre fundamentalnie, które wcześniej w związku z zawirowaniami na giełdzie zdecydowały się wstrzymać z ofertami, zaczną skłaniać się ku wchodzeniu na warszawski parkiet w drugim kwartale. Szanse na udane emisje są duże, bo na rynku nie brakuje wolnych pieniędzy — prognozuje Jacek Radziwilski, dyrektor zarządzający UniCredit CA IB.
Zachęty mile widziane
Szansą na rozruszanie rynku pierwotnego są subemisje. Polegają na tym, że biuro maklerskie obejmuje akcje, których nie chcieli kupić inwestorzy.
— Biura w okresie hossy odeszły od gwarantowania emisji. A to standard na rynkach rozwiniętych. Znacznie podnosi wiarygodność oferty. Warto do niego wrócić — twierdzi Wojciech Szymon Kowalski, analityk Biura Koniunktur i Analiz WS Kowalski.
Według naszych rozmówców rynek IPO mógłby też rozruszać skarb państwa. Wystarczy przeprowadzić przez giełdę jedną z większych planowanych na ten rok prywatyzacji.
— Oby resort zabrał się do tego jak najszybciej — nawołują przedstawiciele rynku kapitałowego.
Ryzyko może popłacać
Jeśli na giełdzie nastąpi trwalsza poprawa koniunktury, to nadal warto interesować się rynkiem IPO. Powód? Spółki mogą zaoferować inwestorom atrakcyjne dyskonto.
— Nie mam wątpliwości, że firmy zejdą na ziemię. Dobrze byłoby, aby pierwsi tegoroczni debiutanci dali zarobić. To przywróciłoby wiarę w rynek pierwotny — uważa Rafał Abratański.
Dla inwestorów lubiących większe ryzyko pozostaje jeszcze New Connect.
— Ten rynek żyje własnym życiem. Gra na nim jest ryzykowna, ale w kilka lat można kilkakrotnie pomnożyć kapitał. Dlatego kolejnych debiutantów powinno szybko przybywać. Sądzę, że na koniec roku na nowym rynku może być notowanych 100 spółek — ocenia Marek Zuber.
Okiem eksperta
Jacek Obrocki, CFA, dyrektor Beskidzkiego Domu Maklerskiego
Emitenci muszą zaakceptować niższe wyceny akcji
W 2008 r. możemy się spodziewać około 50 ofert publicznych (tzw. IPO). Większość debiutów przypadnie w trzecim i w czwartym kwartale. Pod koniec roku na parkiecie pojawić się mogą też pierwsze spółki, które przejdą z New Connect.
Obecna koniunktura powoduje, że wiele spółek przesuwa ofertę. Przy wyborze momentu debiutu nie są ważne wyceny, ale bardziej to, czy rynek pozostaje we względnej równowadze. Najlepszy jest stabilny, umiarkowany trend wzrostowy, a najgorsza duża zmienność i niepewność oraz strach. W takich warunkach trudno ustalić sensowne parametry oferty, a inwestorzy są bardziej zajęci ochroną portfela niż ofertami IPO.
Największy dysonans między inwestorami, oferującym a właścicielami spółki istnieje, gdy wstępne parametry oferty ustalano w ubiegłym roku, kiedy wyceny giełdowe były dużo wyższe. Jeśli oferta ma przypaść teraz, kiedy wyceny są niższe, część właścicieli, nie mogąc pogodzić się z wirtualnymi stratami i nie akceptując obecnych warunków rynkowych, przekłada oferty i czeka na kolejną falę hossy.
Przy niższych wycenach, ale w stanie równowagi — a mam nadzieję, że rynek jest blisko takiego stanu — uplasowanie oferty nie jest wielkim wyzwaniem. Pod warunkiem że właściciele zaakceptują niższe wyceny.
Maciej Zbiejcik, [email protected]