Zielona rewolucja

Adam Sofuł
opublikowano: 2007-07-06 00:00

Przeżywał lepsze i gorsze dni, ale wciąż pozostaje walutą globalną. Nim dolar podbił świat, najpierw musiał stanąć na nogi.

Przeżywał lepsze i gorsze dni, ale wciąż pozostaje walutą globalną. Nim dolar podbił świat, najpierw musiał stanąć na nogi.

Odkąd Fenicjanie wynaleźli pieniądze, zawsze wszystkim ich brakowało. Szczególnie w brytyjskich koloniach w Ameryce. W połowie XVII w. w Massachusetts walutą były muszelki (sześć za pensa), a w Wirginii — jakże by inaczej — tytoń (następnie papierowe certyfikaty tytoniowe). Prowadzona przez Anglię restrykcyjna polityka monetarna stała się jedną z przyczyn wybuchu re- wolty.

Zalew kontynentali

Dolary pojawiły się w Ameryce w połowie XVIII w. za sprawą Hiszpanów. Wykorzystując srebro z południowoamerykańskich kopalni, bili daleros, przemianowane przez Anglosasów na dolary. Kiedy wybuchła wojna o niepodległość, należało ją sfinansować. Władza zbuntowanych kolonii, Kongres Kontynentalny, zaczęła od 1775 r. emitować dolary. Na potęgę.

Benjamin Franklin, wtedy właściciel drukarni, przepraszał nieraz za opóźnienia druku swojej gazety, bo musiał drukować pieniądze. W cztery lata Kongres oraz władze poszczególnych stanów wyemitowały 500 mln dolarów. Bez pokrycia. Dolary kontynentalne, tak je nazwano, stały się synonimem bezwartościowego papieru.

Ich zalew spopularyzo- wał jednak nazwę waluty. W 1785 r. Kongres uznał dolara za jednostkę monetarną Stanów Zjednoczonych. Mniej więcej z tego czasu pochodzi jego symbol — przekreślone „S”. Dolar odpowiadał hiszpańskiemu peso, które zawierało osiem reali. Ósemkę przerobiono na „S”, a dwie pionowe kreski — według legendy — to wzięte z herbu Hiszpanii słupy Heraklesa.

Strzał w dziesiątkę

Kongres Kontynentalny nie miał szczęśliwej ręki do finansów. Chociaż po 1785 r. inflacja nieco zwolniła, nowa waluta szybko traciła na wartości. Para butów kosztowała nawet 5 tys. dolarów. Dolara należało postawić na nogi.

Zadanie to przypadło Aleksandrowi Hamiltonowi (na zdjęciu u góry), który od kilku lat myślał nad systemem monetarnym dla świeżo powstałego państwa. Kiedy został sekretarzem skarbu, udało mu się w 1792 r. przeforsować w Kongresie ustawę monetarną (Coinage Act), a wcześniej wykupić zaciągnięte przez Kongres długi. Jednostką monetarną USA stał się srebrny dolar. Co ważne, emitowany nie przez składający się z polityków Kongres, ale przez utworzony przez Hamiltona Bank of United States. Inflację opanowano. Ale na czas triumfu dolar musiał poczekać do połowy XX w.