Szalona metropolia lat dwudziestych. Znów na topie. Życie pulsuje dzień i noc
— na ulicach, bulwarach, na 300 scenach i w 7 tys. pubów i restauracji.
Miasto muzyki i teatrów — tym był Berlin w latach 20. XX wieku. W epoce „Roaring Twenties” jego klimat tworzyli artyści: Bertold Brecht, Max Reinhardt, Kurt Weill... Także dziecięce lata niemieckiego kina wiążą się z Berlinem — wytwórnia UFA produkowała tu światowe gwiazdy z Marleną Dietrich, Ernstem Lubitschem i Emilem Janningsem na czele. A pisarze? Alfred Döblin i jego powieść „Berlin Alexanderplatz” — wydana w 1929 r. — wywarła trwały wpływ na wizerunek miasta.
Jak w kotle
Kreatywna metropolia nieodparcie przyciągała artystów. Po I wojnie światowej miasto stało się tyglem Europy. Wraz z tysiącami emigrantów napływały nowe idee. W Berlinie światło dzienne ujrzał Dadaizm, czy ruch Nowej Rzeczywistości z — krytycznymi społecznie — pracami Georga Grosza i Ottona Dixa. Specyficzną cechą Berlina lat 20. był blask i splendor rozrywki — szalenie, jaskrawo, dowcipnie, politycznie... Każdy znalazł coś dla siebie: atmosferę sławnego Kit Cat Club, do której nawiązał „Kabaret” z Lizą Minelli, wystawne rewie, karkołomne popisy akrobatów...
Po upadku muru miasto przypomniało sobie „złote lata dwudzieste”. Znów aspiruje do rangi centrum kulturalnego Europy: 3 opery, ponad 150 teatrów, więcej niż 175 muzeów i wystaw, niemal 300 galerii sztuki, 130 kin, 8 wielkich orkiestr symfonicznych, w tym znani Filharmonicy Berlińscy... Liczby robią wrażenie! Każdego dnia można wybierać z ponad 1,5 tys. imprez — od przedstawień ulicznych do klasycznej opery. W lipcu miasto zmienia się w salę koncertową dzięki imprezie Classic Open Air. A młodszych melomanów ogłusza Sommerfestspile: muzyka punk i steel drum. Wrzesień należy do Berliner Festwochen, zaś listopad to Berliner Jazztage... Cóż, budżet kulturalny miasta zalicza się do największych na świecie. Dzięki temu ostatnie 10 lat wzbogaciło Berlin o 23 nowe muzea — skala bez precedensu w Europie. Jedno z najnowszych: Muzeum Żydowskie, otwarto w 2001 r. Obrazuje wzloty i upadki niemiecko-żydowskiej historii: od czasów rzymskich do współczesności.
Światowa klasa
Niemiecka stolica kryje dzieła mistrzów — Giotta, Rembrandta, Breughela, Picassa, Warhola... I skarby światowej kultury — Ołtarz Pergamonu przedstawiający walkę bogów z Gigantami (II wiek p.n.e.), czy najpiękniejszą — mimo że liczącą 3,3 tys. lat — berliniankę: wapienne popiersie królowej Nefretete.
— Większość najciekawszych muzeów oraz to najsłynniejsze, Pergamonmuseum, znajduje się w części miasta zwanej Museuminsel: Wyspą Muzeów. W całości wpisano ją na listę UNESCO. A w 2005 r. będzie oddane do użytku, po generalnym remoncie, Bodenmuseum — twierdzi Agata Płońska, kierownik biura Niemieckiej Centrali Turystycznej.
Berlińskie zbiory ulokowano w obiektach równie cennych jak to, co kryją w sobie: w zamkach otoczonych urokliwymi ogrodami (np. barokowy Schloss Charlottenburg), budowlach o klasycznej harmonii (jak zamek Glienicke z 1826 r.), czy awangardowych budynkach współczesnych twórców.
— Kompleksy muzealne — Museuminsel, Charlottenburg, Dahlem czy Tiergarten — są godne zwiedzenia. Ale warto też zobaczyć nowoczesny budynek Reichstagu. Z jego szklanej kopuły widać panoramę Berlina i prace parlamentu. Nie można pominąć symbolu miasta: Bramy Brandenburskiej z otaczającym ją Pariser Platz. Ani spaceru aleją Unter den Linden (Pod Lipami), biegnącą na linii wschód-zachód. Łączyła niegdyś obie części Berlina... O przeszłości podzielonego miasta świadczy dawna dzielnica socjalizmu: Marzahn z kilometrami blokowisk — wylicza Wioletta Besaraba z Orbis Travel.
Za kurtynę
— Polecam Muzeum Muru Berlińskiego i tzw. Checkpoint Charlie. Niesamowite wrażenie robią krzyże ustawione w miejscu dawnej granicy. Trzeba to zobaczyć na własne oczy, by zrozumieć ludzi, którzy ryzykowali życiem, uciekając na drugą stronę, i czasy, w których żyli — przekonuje Agata Płońska.
Checkpoint Charlie. Noszący tę nazwę aliancki posterunek wojskowy, usunięty w lipcu 1990 r., użyczył jej — nieformalnie — pobliskiemu przejściu granicznemu z NRD. Dziś przy Friedrichstrasse 44 znajduje się muzeum. Zgromadzono w nim fotografie podkopów, przebudowanych samochodów czy własnej produkcji samolotów, którymi ludzie usiłowali — z różnym skutkiem — przedrzeć się przez granicę. A wyświetlane tu filmy przedstawiają dzieje niektórych uciekinierów zabitych przez wschodnioniemiecką straż graniczną.
— Kultowym miejscem jest rozebrany Mur Berliński. Jego szczątki ogląda się, idąc ulicą. Wyrastają jak spod ziemi — niemal wpadłam na nie i nabiłam sobie guza. Niesamowite, jak mało brakowało, bym i ja ucierpiała na istnieniu muru! — wspomina Wioletta Besaraba.
Kogo zmęczą „poważne” wystawy, powinien zawitać do Deutsches Historisches Museum. Niegdyś wysławiało osiągnięcia socjalizmu, dziś prowokuje aktualnymi politycznie, multimedialnymi pokazami. Prowokacja, acz w innym stylu, to także Erotik Museum założone przez Beate Uhse, byłą pilotkę oblatywacza Luftwaffe, która stworzyła potężne imperium erotyczne. Wystawiono tu m.in. kapliczki płodności z Bali i chińskie żetony: wejściówki do burdelu.
Do białego rana
Zarażone w latach 20. bakcylem rozrywki, miasto do dziś cierpi mękę wyboru. Show czy variétés, rewia, czy kabaret, klub jazzowy czy musical... Obok nazw fascynujących od dziesięcioleci — jak Wintergarten, albo Friedrichstadtpalast (wielka scena rewiowa z najdłuższym na świecie szeregiem tancerek i zapierającą dech techniką sceniczną) — rodzą się nowe gwiazdy. Choćby kabaret „Bar jeder Vernunft”, któremu publiczność aplauzuje bez końca, czy zwariowane, szalone, kolorowe variétés „Chamaleon” w odrestaurowanych dziedzińcach Hackesche Höfe w dzielnicy Mitte.
— Berlińczycy lubią się bawić i korzystać z życia. Ulice pełne są kawiarnianych stolików, a w podwórkach powstają ogródki piwne. Z życiem nocnym nie ma problemu. Wystarczy wieczorem wyjść na ulicę. Kluby jazzowe, przytulne kawiarenki, musicale, koncerty... Albo zabawa do białego rana w nocnych klubach i barach skupionych wokół Hackeschen Markt, wzdłuż Oranienburger Strasse lub Kimon-Dach-Strasse — opowiada Agata Płońska.
Kto nie lubi improwizacji, może kupić informator o rozrywce — gazety „Tip” lub „Berliner Programm”.
— Miasto bawi się przez 7 dni w tygodniu. I ciągle coś się zmienia. Konkurencja czai się za rogiem — nowe kluby, prześcigające się w oryginalności, powstają w miejsce starych. A muzyka! Od niemieckiego folku przez latynoskie rytmy, disco, techno, house, punk, metal... Trzeba tylko wiedzieć gdzie iść, a zabawa gwarantowana. Superkluby skupiły się na Savignyplatz. W okolicach Nollendorfplatz można jednak — zupełnie niechcący — znaleźć się w knajpie dla kochających inaczej. Ale jeśli nie wyślemy sygnałów zachęcających do wspólnej zabawy, nie będzie kłopotów ani dziwnych propozycji — zapewnia Wioletta Besaraba.
Coś na ząb
W dzielnicy Kreuzberg — drugim na świecie, po Istambule, skupisku ludności tureckiej — skosztuje się atmosfery Orientu: kebabu w narożnym Imbissie.
— Kioski Imbiss cieszą się niezwykłym wzięciem podczas nocnych eskapad. Większość otwarta jest do wczesnych godzin rannych. Króluje Doner Kebab — kanapka z baraniną i sałatką. Fala imigracji przyniosła też restauracje indyjskie i włoskie — dodaje Wioletta Besaraba.
Pielęgnowaną tradycją jest Fruhstuck — śniadanie serwowane w południe, a nawet po nim.
— Obok takich berlińskich specjalności jak Eisbein, Currywurst i Bulette, kulinarnym smakołykiem stało się piwo Berliner Weisse — twierdzi Agata Płońska.
Mimo szybkiego tempa życia, Berlin kryje oazy ciszy i spokoju. Rozległe lasy, parki i bajkowe wręcz jeziora. Świetnym miejscem wypoczynku jest dzielnica Tiergarten — największe skupisko zieleni.
— 60 km od Berlina leżą „Tropikalne Wyspy”. Gęsta dżungla, błękitne morze, laguny, piaszczyste plaże i domki typowe dla Tajlandii, Polinezji, czy Amazonii — wszystko pod kopułą o powierzchni 66 tys. km kw. Panujący tu klimat gwarantuje gościom świetne samopoczucie — zachęca Agata Płońska.
Berlin to burzliwa przeszłość. Zmiany każdego dnia. Intrygujący, multikulturowy, na luzie...
— Mam wrażenie, że każdy, kto go odwiedza, może powiedzieć, że jest berlińczykiem. Taka jest specyfika tego miasta — sumuje Wioletta Besaraba.