Fiskus przegrał spór sądowy o VAT od usług finansowych świadczonych przez sztuczną inteligencję (AI). 28 stycznia 2026 r. Naczelny Sąd Administracyjny (NSA) wydał wyrok stwierdzający, że usługi AI-owego maklera giełdowego nie są typowymi usługami informatycznymi podlegającymi 23-procentowemu VAT, lecz usługami finansowymi zwolnionymi z tego podatku. To może być przełom w podatkowym traktowaniu AI.
AI uznane przez NSA
Firma FNX Solutions kilka lat temu stworzyła algorytm analizujący dane niezbędne do inwestowania na GPW i na tej podstawie handlujący instrumentami finansowymi na rzecz swoich klientów. Chciała jednak się upewnić, czy usługi kupowania i sprzedawania na GPW instrumentów finansowych przez jej produkt podlegają VAT, a jeśli tak, to w jakiej wysokości. Wystąpiła więc do skarbówki o interpretację podatkową.
Organy skarbowe stwierdziły, że oparty na AI makler giełdowy to nic innego jak zwykła usługa IT obciążona 23-procentową stawką VAT. Właściciel algorytmu odwołał się do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego. Ten poparł stanowisko fiskusa. Sprawa trafiła do NSA, który nie zgodził się z interpretacją skarbówki.
— Algorytm stworzony przez FNX Solutions to produkt, który kupował i sprzedawał na giełdzie instrumenty finansowe w imieniu klientów. Analizował wszelkie dane i na ich podstawie decydował, co kupić, a co sprzedać i kiedy — mówi Paweł Goś, doradca podatkowy w MDDP, pełnomocnik FNX Solutions.
Fiskus od początku uważał, że są to usługi informatyczne podobne do dostarczania narzędzi analitycznych, które podlegają 23-procentowemu VAT.
— Organy skarbowe stały na stanowisku, że algorytmowi nie można przyznać podmiotowości. Nie kupuje on i nie sprzedaje na giełdzie w swoim imieniu, służy tylko do wspierania procesów obrotu. NSA zburzył ten punkt widzenia. Orzekł, że algorytm działa podobnie jak pośrednik finansowy świadczący usługi finansowe i dlatego korzysta ze zwolnienia z VAT — informuje Paweł Goś.
Więcej informacji podaje Łukasz Gładczuk, prezes FNX Solutions.
— Po stworzeniu algorytmu udzieliliśmy na jego użytkowanie wyłącznej licencji spółce Sky Quant. Na jej rzecz algorytm w sposób całkowicie automatyczny, bez udziału człowieka, dokonuje obrotu instrumentami finansowymi na giełdzie, a spółka nie jest pośrednikiem finansowym, lecz indywidualnym inwestorem — mówi Łukasz Gładczuk.
Jakie skutki wywoła wyrok
Czy wyrok NSA może mieć znaczenie dla całego rynku?
— Bezpośredni skutek wywołuje tylko wobec spółki FNX Solutions, ale w dłuższej perspektywie może przyczynić się do radykalnej zmiany podejścia organów skarbowych wobec usług świadczonych przez instrumenty oparte na AI. Gdy z biegiem czasu będzie pojawiać się więcej takich narzędzi, to sprawy podatkowe będą trafiać do NSA, który utrwali linię orzeczniczą w tym zakresie — twierdzi Paweł Goś.
Jego zdaniem wyrok NSA powinien mieć znaczenie nie tylko w przypadku usług finansowych.
— To orzeczenie NSA oznacza, że w dobie AI pewne czynności dotychczas zarezerwowane dla ludzi mogą być przejęte przez maszyny i korzystać ze zwolnienia z VAT. Podobne sytuacje mogą się zdarzać nie tylko w branży finansowej, ale też np. w medycznej czy edukacyjnej — podkreśla ekspert MDDP.