Dane dotyczące zapotrzebowania na żywność, a co za tym idzie generowanych odpadów, są niepokojące. Zgodnie z alarmującymi przewidywaniami Banku Światowego w ciągu zaledwie 30 lat liczba odpadów wzrośnie o około 70 proc. Za ich znaczną część odpowiadają opakowania na żywność, dlatego już teraz należy podjąć radykalne działania aby ograniczyć ten wpływ, które powinny być wynikiem partnerstw i wspólnego patrzenia w przyszłość.
Opakowania stworzone do recyklingu
By ocenić wpływ na środowisko kartonów na żywność płynną, trzeba myśleć o całym cyklu ich życia - od projektu uwzględniającego wykorzystanie odpowiednich surowców, po właściwą segregację i recykling. Wszystko po to, by wpisywać się w zasady gospodarki o obiegu zamkniętym, a co za tym idzie – jak najdłużej utrzymywać wykorzystane do produkcji opakowania surowce w użyciu.
Już dziś opakowania Tetra Pak są w zdecydowanej większości wykonane z certyfikowanych surowców pochodzenia roślinnego. Dotyczy to nie tylko celulozy, ale także plastiku z trzciny cukrowej, który jest wykorzystywany między innymi w zakrętkach. Stałe zwiększanie udziału surowców odnawialnych w kartonowych opakowaniach powala ograniczyć użycie surowców kopalnych.
Teraz recykling na szerszą skalę jeszcze łatwiejszy
Bez odpowiedniej infrastruktury zbiórki i recyklingu nie ma oczywiście możliwości recyklingu opakowań na żywność płynną na szeroką skalę. To dlatego Tetra Pak rokrocznie inwestuje w ten obszar do 40 mln EUR i planuje robić to w kolejnych latach. Jedna z takich inwestycji miała miejsce w Polsce – dzięki partnerstwu Tetra Pak i Stora Enso w Ostrołęce ruszyła w tym roku wielkoskalowa linia do recyklingu kartonów po żywności płynnej, która może przetworzyć nawet 50 tys. ton zużytych opakowań rocznie.
Jak zaznacza Monika Sommer, menedżer ds. zrównoważonego rozwoju na Polskę i kraje bałtyckie w Tetra Pak, inwestycja to prawdziwy przełom.
Średnio tyle inwestuje co roku Tetra Pak w rozwój systemu zbiórki i recyklingu opakowań.
- Wielkoskalowa linia w Stora Enso w Ostrołęce pozwala nie tylko odzyskać cenne surowce z całego wolumenu kartonów po żywności płynnej w Polsce, ale także z dodatkowych wolumenów z krajów ościennych. Dzięki temu Polska ma szansę stać się centrum recyklingu opakowań po żywności płynnej w tym regionie Europy. Aby to było możliwe, potrzebne są regulacje wspierające zbiórkę tego rodzaju opakowań – mówi Monika Sommer.
Rola liderów
Działania globalnych firm, takich jak Tetra Pak, wymagają szczególnej odpowiedzialności środowiskowej. Firma umożliwia producentom żywności nie tylko dostosowanie się do wymogów prawnych, ale też realizuje własną strategię zrównoważonego rozwoju i reaguje na rynkowe trendy.
W tym pierwszym przypadku mowa przede wszystkim o wdrażaniu zarówno dyrektyw unijnych, jak i lokalnych regulacji. I tak na przykład firma Tetra Pak już w 2022 r. zaoferowała producentom żywności zakrętki mocowane na stałe do opakowań. Zgodnie z przepisami od lipca przyszłego roku ich stosowanie będzie obowiązkowe w przypadku napojów z zakrętką z tworzyw sztucznych o pojemności do 3 litrów.
- Ta pozornie mała zmiana sprawia, że po użyciu produktu zakrętka wraz całym opakowaniem trafia do recyklingu – dodaje Monika Sommer.
Mimo problemów z głodem na świecie, jedna trzecia żywości jest marnowana. Jako jeden z liderów w branży dążymy do tego, by temu zapobiegać. Jedną z metod jest opakowanie zapewniające świeżość żywności, zachowanie konsystencji i smaku produktu.
Jeśli chodzi o własną strategię zrównoważonego rozwoju, Tetra Pak regularnie publikuje raport, prezentując w transparentny sposób swoje osiągnięcia i plany w tym obszarze. Jednym z kluczowych celów jest stworzenie do roku 2050 opakowania na żywność płynną z minimalnym wpływem na klimat. Co to dokładnie oznacza? Że ma być ono wykonane tylko z surowców odnawialnych lub pochodzących z recyklingu i będzie możliwe do poddania recyklingowi. Jak podsumowuje Monika Sommer, odzyskane w ten sposób cenne surowce zyskują drugie życie i mogą być wykorzystane jako nowe przedmioty np. tekturowe opakowania.
Bezpieczeństwo żywności na pierwszym miejscu
Jak wspominaliśmy, główną rolą opakowana na żywność jest oczywiście jej ochrona przed czynnikami zewnętrznymi. W Unii Europejskiej produkuje się rocznie około 250 milionów ton szybko psującej się żywności, takiej jak produkty mleczne, soki czy przetwory warzywne. Produkty takie należy przechowywać w warunkach chłodniczych, chyba, że zostaną odpowiednio przetworzone i zapakowane w aseptyczny sposób - wtedy ich okres przydatności do spożycia znacznie się wydłuża.
To właśnie dlatego przemysł spożywczy wybiera opakowania kartonowe do płynnej żywności - w całej Unii pakowane jest w nie około 59 proc. soków i nawet 75 proc. mleka i większości produktów mlecznych. Dzięki temu produkty te mogą być przechowywane poza lodówką przez wiele miesięcy i transportowane w dowolne miejsce na świecie. Firma Tetra Pak nieustannie stawia bezpieczeństwo żywności na pierwszym miejscu, jednocześnie mając świadomość, że nadal jest to jedno z większych wyzwań, jakie stoją przed branżą. Wciąż, mimo problemów z głodem na świecie, jedna trzecia żywości jest marnowana.
- Jako jeden z liderów w branży nieustanie dążymy do tego, by temu zapobiegać. Jedną z metod jest właśnie opakowanie zapewniające świeżość żywności, zachowanie konsystencji i smaku produktu – mówi Monika Sommer.
Odpowiedzi na oczekiwania rynku
Według badań Tetra Index z 2021 r., aż 84 proc. konsumentów oczekuje, że opakowania ich ulubionych produktów będą zrównoważone środowiskowo, a co za tym idzie – będzie je można poddać recyklingowi. Oczekiwania i potrzeby wynikają nie tylko z trendów konsumenckich. Są one tak samo ważne dla klientów Tetra Pak (głównie producentów z branży mleczarskiej i sokowniczej), którzy także wdrażają swoje strategie zrównoważonego rozwoju. Odnosi się to nie tylko do samego opakowania, ale także do kwestii technologicznych związanych z produkcją i przetwarzaniem żywności.
Według Organizacji Narodów Zjednoczonych do spraw Wyżywienia i Rolnictwa (FAO) co roku w całym procesie począwszy od zbiorów na polu, poprzez transport, produkcję, aż do handlu detalicznego zmarnowaniu ulega około 14 proc. światowej żywności o łącznej wartości 400 mld USD. Strata pożywienia oznacza także stratę wody. World Resources Institute podaje, że 1,3 mld ton żywności marnowanej co roku na całym świecie przekłada się na około 170 bln litrów zmarnowanej wody.
Rozwiązania Tetra Pak pozwalają na oszczędność wody i energii użytej do produkcji. To nie tylko zmniejszenie kosztów i zwiększenie efektywności, ale również okazja dla producentów żywności do zrobienia kolejnego kroku w stronę odpowiedzialnego, zrównoważonego środowiskowo biznesu. Przykładem może być stosowana w produkcji mleka technologia OneStep, która pozwala zmniejszyć zużycie wody o nawet 41proc., zaś energii elektrycznej o 29 proc. w porównaniu do tradycyjnej metody UHT. Podobne rozwiązania firma oferuje też producentom soków.
- Przewidywania ONZ mówią, że do 2050 r. liczba ludności wzrośnie do 9 mld. Oznacza to nie tylko większe zapotrzebowanie na żywność, ale także na zrównoważone opakowania. To dlatego powinny być one projektowane tak, by zapewnić bezpieczeństwo znajdującego się w nich produktu oraz z myślą o recyklingu (zgodnie z założeniami zrównoważonego rozwoju, w tym gospodarki o obiegu zamkniętym) – podsumowuje Monika Sommer.