Z badań UOKiK wynika, że ponad 60 proc. firm budowlanych narusza przepisy w trakcie zawierania umów z klientami. Sprawy mogą trafić do sądu.
Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów (UOKiK) przeprowadził kontrolę treści wzorców umów zawieranych z konsumentami przez przedsiębiorców z branży budowlanej, świadczących usługi w zakresie wymiany stolarki okiennej i drzwiowej oraz wykonywania remontów. Badaniem objęto 137 przedsiębiorców. Łącznie odnotowano 244 naruszenia obowiązujących przepisów.
— Wyniki kontroli wskazują, że ponad 60 proc. przedsiębiorców należących do badanej grupy wykorzystuje wzorce umów, które mogą zawierać niedozwolone postanowienia umowne, w rozumieniu kodeksu cywilnego, lub których stosowanie może stanowić praktykę naruszającą zbiorowe interesy konsumentów w myśl ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów — mówi Elżbieta Anders z UOKiK.
Pozostali przedsiębiorcy (38 proc. przebadanych) stosowali wzorce umów, których treść nie budziła zastrzeżeń.
— Ponad 30 proc. podmiotów badanych przez poszczególne delegatury UOKiK zawierało umowy z konsumentami wyłącznie w formie ustnej, a więc nie posługiwało się przewidzianymi przez prawo wzorcami umownymi — zauważa Elżbieta Anders.
Wprowadzić w błąd
W wyniku przeprowadzonego monitoringu stwierdzono liczne nieprawidłowości.
W szczególności zaobserwowano stosowanie we wzorcach umów postanowień niejednoznacznych i niezrozumiałych, które mogą wprowadzać klienta w błąd. Sformułowane we wzorcach umów warunki utrudniały konsumentom możliwość skutecznego dochodzenia roszczeń z tytułu realizacji umowy. Postanowienia umowne w większości przypadków istotnie ograniczały odpowiedzialność kontrahenta względem konsumenta za niewykonanie lub nienależyte wykonanie zobowiązania. Niektóre z postanowień pozwalały przedsiębiorcom na zmianę ceny, uniemożliwiając jednocześnie klientowi odstąpienie od umowy.
Zastrzeżenia wzbudziło też nieuwzględnianie w ramach umowy podatku VAT, mimo że konsument był zobowiązany do jego uiszczenia. Pojawiały się również postanowienia wprowadzające konsumentów w błąd co do trybu składania reklamacji oraz zakresu odpowiedzialności przedsiębiorcy z tytułu niezgodności towaru z umową. Nie brakowało przypadków nałożenia na konsumenta obowiązku zapłaty rażąco wygórowanej kary umownej w przypadku rezygnacji z zamówienia. Często wzorce umów gwarancji były pozbawione wymaganego ustawowo stwierdzenia, że gwarancja na sprzedany towar konsumpcyjny nie wyłącza, nie ogranicza ani nie zawiesza uprawnień kupującego wynikających z niezgodności towaru z umową. W niektórych wzorcach znalazły się postanowienia pozwalające przedsiębiorcom na przekazywanie praw i obowiązków wynikających z umowy osobom trzecim, bez zgody konsumenta.
Drogą sądową
Do przedsiębiorców naruszających przepisy skierowano szereg uwag i zaleceń w celu eliminacji niedozwolonych postanowień umownych lub stosowanie praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów.
— Ponadto do tej pory zostały skierowane 53 wezwania przedsądowe, wszczęto 29 postępowań wyjaśniających oraz 3 postępowania w sprawie stosowania praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów. Część przedsiębiorców (prawie 30 proc.) dobrowolnie zmodyfikowała lub zadeklarowała gotowość zmian kwestionowanych postanowień umownych — wyjaśnia Elżbieta Anders.
Jeśli firmy nie uwzględnią uwag i zaleceń, UOKiK planuje złożenie stosownych powództw o uznanie postanowień wzorca umowy za niedozwolone do Sądu Okręgowego w Warszawie — Sądu Ochrony Konkurencji i Konsumentów lub wydanie decyzji administracyjnych stwierdzających stosowanie praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów.