Transakcja budzi coraz większe wątpliwości
Eksperci i politycy są zgodni — Orlen za dużo zapłacił za rafinerię. I radzą, jak teraz zjeść tę żabę.
Arvydas Sekmokas, litewski minister energetyki, zapowiedział wczoraj, że Litwa nie sprzeda Orlenowi terminalu naftowego w Kłajpedzie. I niewiele złagodziły tę wypowiedź zapewnienia o pomocy rządu litewskiego w rozwiązywaniu problemów związanych z funkcjonowaniem rafinerii w Możejkach. Po tej deklaracji polski koncern już wie, że nie da się łatwo poprawić rentowności zakładu, co powinno przyspieszyć decyzję o jego sprzedaży.
Trudne decyzje
Okolicznością zachęcającą do podjęcia takich działań mogą też być nieoficjalnie informacje o zainteresowaniu Możejkami rosyjskich koncernów: Łukoil i TNK-BP. Co radzą eksperci?
— Bez partnera rosyjskiego ten biznes nie ma sensu, a Orlen będzie już tylko dopłacał do interesu. Albo sprzedamy rafinerię Rosjanom, albo zaprosimy ich jako partnera. Możejki zarabiały głównie na eksporcie, bo korzystały z tańszej rosyjskiej ropy przesyłanej "Przyjaźnią". A teraz co? Dostarczając ropę drogą morską, i wysyłając paliwa znowu morzem. Przy takim modelu biznesowym zarobić się nie da — mówi Robert Gwiazdowski z Centrum im. Adama Smitha.
Inni zwracają uwagę na możliwe komplikacje.
— Sprzedać? Pewnie tak, ale to rodzi problemy natury politycznej. Kiedyś obiecywaliśmy rządowi litewskiemu, że traktujemy tę inwestycję długofalowo, a teraz wycofamy się — zastanawia się Przemysław Wipler, prezes think tanku Fundacja Republikańska, za rządów PiS dyrektor departamentu Dywersyfikacji Dostaw Nośników Energii w Ministerstwie Gospodarki.
Z kolei Rafał Salwa, niezależny analityk giełdowy, uważa, że szybkie i pochopne zbycie Możejek naraziłoby płocki koncern na straty.
Krytyka i riposta
Eksperci są zgodni w ocenie opłacalności transakcji zakupu Możejek sfinalizowanej w 2006 r. przez zarząd PKN Orlen z Igorem Chalupcem na czele. Orlen zainwestował w ten projekt już ponad 10 mld zł. Już wczoraj Paweł Poncyljusz, znany polityk PiS, stwierdził dobitnie na naszych łamach, że Orlen mocno przepłacił za litewską rafinerię.
Nasi rozmówcy zgadzają się z nim.
— Zakup Możejek był błędem. Przepłaciliśmy, bo dla pana prezydenta to był sztandarowy element polityki wschodniej. Już wtedy pisałem, że ta transakcja zdołuje Orlen. I co? Zdołowała — przekonuje Robert Gwiazdowski.
Wtórują mu inni.
— Zakup Możejek na tych warunkach i za taką cenę był błędem. Orlen jest spółką prywatną i publiczną. I nie powinien być uwikłany w gry polityków — podkreśla Maciej Grelowski, ekspert BCC.
— Przepłaciliśmy za Możejki, a inwestycja od początku była wątpliwa pod względem ekonomicznym — dodaje Przemysław Wipler.
Transakcji broni Igor Chalupec, były prezes Orlenu.
— Decyzja o zakupie Możejek była słuszna. Miała charakter głównie biznesowy, choć była też częścią szerzej zakrojonego planu współpracy energetycznej w tej części Europy. Rafineria w Możejkach, położona w UE, obecna na wielu rynkach, działająca na dobrze znanej Orlenowi technologii, po niewielkiej restrukturyzacji i przeprowadzonym programie inwestycyjnym dobrze rokowała na przyszłość i miała perspektywę zysków. Notabene w pierwszych latach po akwizycji te zyski przynosiła — przekonuje były szef Orlenu.
Według niego, pojawienie się dużego koncernu rosyjskiego w tym regionie Europy byłoby poważnym zagrożeniem dla Orlenu.
— Powiem więcej: dziś także kupiłbym Możejki z tych samych powodów. Oczywiście z uwzględnieniem zmienionych warunków rynkowych. Dziś wycena byłaby oczywiście inna — mówi Igor Chalupec.
Skoro eksperci uważają, że zakup Możejek nie miał uzasadnienia ekonomicznego, to dlaczego nikt nie pozwał byłego zarządu?
— Temat roszczeń może się pojawić Pytanie jednak, czy będą one skuteczne — zastanawia się Maciej Grelowski.
Domena dużych
— Jeśli pojawiają się przesłanki wskazujące na to, że decyzja o zakupie Możejek przez Orlen miała charakter bardziej polityczny niż ekonomiczny, to jest to kuriozum, frustrujące dla akcjonariuszy. Inwestorzy spółki mają przecież zawsze nadzieję, że zarząd podejmuje decyzje oparte na rachunku ekonomicznym. W tak dużej spółce jak Orlen na aktywne działania powinni się jednak zdecydować inwestorzy instytucjonalni — stwierdził Jarosław Dominiak, prezes SII.
— Uważam, że nie przepłaciliśmy za Możejki. Takie zarzuty to bzdura — kwituje Igor Chalupec.
Paweł
Janas