Chłodnym okiem

Jacek Zalewski
opublikowano: 2007-07-17 00:00

Z wizyt kolejnych głów naszego państwa w Waszyngtonie na szczęście zdjęta została klauzula nadzwyczajności i historyczności. Apogeum oczekiwania przełomu wystąpiło podczas wizyty prezydenta Aleksandra Kwaśniewskiego dwa lata temu. W sprawie zniesienia wiz załatwił wtedy dokładnie tyle, ile wczoraj Lech Kaczyński — czyli nic. Prezydent George W. Bush przy kominku w Gabinecie Owalnym kolejny raz potwierdził, że on sam to nieba by Polakom przychylił, ale wszystko w rękach władzy ustawodawczej. Mimo kilku inicjatyw legislacyjnych w Senacie Polska nie ma szans na objęcie jej w najbliższych latach programem bezwizowym — po prostu konsulowie USA w Warszawie i Krakowie wciąż wydają za dużo odmów. Podnoszony zaś przez Unię Europejską postulat zniesienia wiz dla obywateli całej wspólnoty Amerykanie bardzo sprytnie odbijają, podkreślając, że dla nich podmiotami prawa międzynarodowego są odrębne państwa, a UE takiej podmiotowości nie ma. I mają całkowitą rację, to uboczny skutek braku eurokonstytucji.

Wczorajsze standardowe rozmowy w Białym Domu posunęły naprzód, ale nie spowodowały przełomu także w sprawie tarczy antyrakietowej. Realnym horyzontem czasowym ewentualnego dojścia do porozumienia jest jesień tego roku. Jednak coraz więcej wskazuje, że słynna tarcza okaże się jednym wielkim chciejstwem prezydenta Busha i jego ekipy, które podzieli los gwiezdnych wojen Ronalda Reagana, czyli trafi na śmietnik niezrealizowanych mrzonek. Tarcza nie znajduje przychylności nawet w partii republikańskiej, nie mówiąc już o demokratach. O ile Senat i Izba Reprezentantów muszą brnąć w dalsze finansowanie awantury irackiej, o tyle wcale im się nie uśmiecha otwarcie następnego budżetowego worka bez dna o wątpliwej przydatności.

Tym bardziej że w przeddzień wizyty prezydenta Lecha Kaczyńskiego kolejny perfidny z naszego punktu widzenia, a wręcz znakomity dla jego strategii ruch wykonał Władimir Putin. Ogłosił zawieszenie — ale odłożone w czasie i uzależnione od losów tarczy — udziału Rosji w traktacie o ograniczeniu sił konwencjonalnych w Europie. Dla Polski to dużo, dużo ważniejsze od abstrakcyjnej tarczy, albowiem może posypać się cały system militarnego zaufania w naszym regionie, funkcjonujący nie najgorzej od dwudziestu lat. Obwód kaliningradzki straci kontekst biznesowy, wróci zaś widmo armii pancernych wiszących tuż nad północną granicą Polski.

Nie tylko z tych powodów wobec rozmów prezydentów USA i Polski wypada zachować chłodną rezerwę. Obecny gospodarz Białego Domu jak rzadko który wyjątkowo wcześnie, bo już na półtora roku przed końcem kadencji, odchodzi w polityczny niebyt. To znaczy — formalnie i faktycznie wciąż jest najpotężniejszym człowiekiem na świecie, ale stał się już zgraną kartą, która owemu światu nic konstruktywnego nie przyniesie. Prezydent Kaczyński do połówki własnej kadencji ma jeszcze cały rok, ale stale pogarszające się wyniki sondaży dowodzą, że jest przez Polaków postrzegany mniej więcej tak jak Bush przez Amerykanów. To okoliczności, od których uciec się nie da — chociażby uśmiechy podczas rozmów w Gabinecie Owalnym były jak najszersze.