Cios w ekologiczną żywność

Wiktor Szczepaniak
opublikowano: 2009-08-11 00:00

Koniec iluzji. Ekożywność nie jest wcale lepsza od konwencjonalnej.

Zaskakujące wyniki badań biją w raczkującą w Polsce branżę

Koniec iluzji. Ekożywność nie jest wcale lepsza od konwencjonalnej.

Rynek żywności ekologicznej (zwanej też organiczną lub bio), którego wartość w Polsce szacuje się już na 300 mln zł rocznie, a na świecie aż na 40 mld USD, jest dziś jednym z najszybciej rosnących segmentów rynku rolno-spożywczego. Miliony konsumentów dały się przekonać, że żywność ekologiczna (produkowana tradycyjnymi metodami, bez użycia nawozów sztucznych) jest lepsza i zdrowsza od konwencjonalnej, przez co płacą za nią średnio o 30-60 proc. więcej niż za zwykłą. Okazuje się jednak, że zdrowo za nią przepłacają.

Kupujący ekożywność konsumenci w Wielkiej Brytanii i Stanach Zjednoczonych przeżyli w ostatnich dniach wielki szok, po tym jak renomowane pismo "The American Journal of Clinical Nutrition" opublikowało wyniki przekrojowego badania mającego na celu porównanie wartości odżywczych żywności ekologicznej oraz konwencjonalnej. Badanie przeprowadzili naukowcy z London School of Hygiene Tropical Medicine na zlecenie brytyjskiej rządowej agencji Food Standards Agency. Po przejrzeniu przez badaczy ponad 50 tys. publikacji naukowych i artykułów na ten temat z ostatnich 50 lat okazało się, że żywność ekologiczna wcale nie jest bogatsza pod względem wartości odżywczych od konwencjonalnej.

"Nie ma dowodów na występowanie istotnych różnic w wartości odżywczej między żywnością ekologiczną a konwencjonalną" — czytamy w konkluzji z badania.

Tim Smith, szef Food Standards Agency, zapewnia w liście otwartym opublikowanym na stronach internetowych agencji, że badanie jest wiarygodne. Przestrzega jednak przed wyciąganiem z niego skrajnych wniosków.

"Z tego badania nie wynika, że ludzie powinni przestać jeść żywność ekologiczną. Przekaz jest taki, że powinni stosować zdrową, zrównoważoną dietę pod względem wartości odżywczych i nie ma znaczenia, czy jej podstawą jest żywność ekologiczna czy konwencjonalna" — wyjaśnia Tim Smith.

Mimo to raport wywołał burzę i odbił się szerokim echem w mediach anglojęzycznych całego świata.

Inna strona medalu

Czy zatem konsumenci płacący słono za ekożywność mają się czuć oszukani przez jej producentów i sprzedawców? Sławomir Chłoń, szef notowanej na rynku New Connect sieci sklepów Organic Farma Zdrowia, handlującej zdrową żywnością, w tym żywnością ekologiczną, przekonuje, że nie.

— Słyszałem o tym badaniu. Trudno polemizować z jego wynikami. Trzeba jednak zwrócić uwagę na to, że pokazuje ono tylko jedną stronę medalu. W celu pełnego porównania żywności ekologicznej z konwencjonalną nie wystarczy odpowiedzieć na pytanie o zawartość składników odżywczych. Trzeba jeszcze odpowiedzieć na pytanie, czego ekożywność nie zawiera w porównaniu z konwencjonalną. A nie zawiera wielu niepożądanych składników, takich jak np. metale ciężkie czy konserwanty. Żywność konwencjonalna jest tymczasem nafaszerowana chemią, dla poprawienia jej wyglądu, zapachu, smaku czy trwałości — przekonuje Sławomir Chłoń, prezes Organic Farma Zdrowia.

Tymczasem eksperci z Instytutu Żywności i Żywienia (czytaj obok) uspokajają, że produkcja i obrót żywnością w Polsce są pod stałym nadzorem odpowiednich służb i dzięki temu jest ona bezpieczna.

Mars wie swoje

Co ciekawe, część wielkich koncernów spożywczych oferujących dotąd żywność konwencjonalną, jak np. amerykański Mars, zamierza zrobić użytek z mody na ekożywność. Mars zapowiedział wczoraj, że ustanawia nowe standardy w dziedzinie upraw kakao. Do 2020 r. wszystkie jego dostawy kakao mają pochodzić z certyfikowanych, zrównoważonych ekologicznie upraw.

300

mln zł tyle wynosi roczna wartość sprzedaży żywności ekologicznej w Polsce...

15,2

tys. ...tylu certyfikowanych producentów żywności ekologicznej działało w Polsce w 2008 r. (wzrost o 28 proc.)... 236

sztuk ...a tyle było wśród nich ekologicznych przetwórni żywności.

Żywność ekologiczna nie ma przewagi nad żywnością konwencjonalną pod względem wartości odżywczej. Z żywieniowego punktu widzenia niczym się one nie różnią, jeżeli wytwarzane są zgodnie z wymaganiami dobrej praktyki produkcyjnej i dobrej praktyki higienicznej. Oczywiście i w jednym, i w drugim przypadku mogą występować czynniki ryzyka (zanieczyszczenie chemiczne, mikrobiologiczne itd).

O bezpieczeństwo wprowadzanej na rynek żywności, zarówno konwencjonalnej, jak i ekologicznej dbają jednak na różnych etapach produkcji, przetwórstwa i obrotu (od pola do stołu) instytucje tworzące system urzędowej kontroli żywności. W Polsce nad bezpieczeństwem żywności czuwają m.in. Państwowa Inspekcja Sanitarna, Inspekcja Weterynaryjna, Inspekcja Jakości Handlowej Artykułów Rolno-Spożywczych.

Dzięki przestrzeganiu przez producentów zasad GHP GMP, HACCP i innych systemów jakości oraz regularnym kontrolom i monitorowaniu żywności w Polsce i całej UE konsumenci mogą być spokojni, że to, co kupują w sklepach, spełnia normy jakości i jest bezpieczne dla zdrowia. Ryzyka całkiem wyeliminować się oczywiście nie da. I to w przypadku obu rodzajów żywności. Badania żywności ekologicznej i konwencjonalnej w Wielkiej Brytanii na zawartość grzybów wytwarzających toksyczne fumonizyny wykazały, że część produktów będących w obrocie pochodzących z upraw ekologicznych była nimi zanieczyszczona i musiała zostać wycofana z obrotu.

Nasz instytut z powodów ekologicznych i społecznych popiera zarówno rozwój rolnictwa ekologicznego, jak i konwencjonalnego.

Dr Lucjan Szponar

konsultant ds. bezpieczeństwa żywności w Instytucie Żywności i Żywienia