Wzór przemysłowy to nowa i mająca indywidualny charakter postać wyrobu. Coś, co laikowi wydaje się zwykłym, klasycznym słoikiem, nakrętką, butelką, może się różnić od już istniejących szczegółami linii, kolorystyki czy ornamentacji. To wystarczy do rejestracji wzoru i objęcia go ochroną niczym patent czy znak towarowy. Dwa warunki: wzór musi mieć przymiot nowości i przymiot oryginalności.
Słoik do kosmetyków warszawskiej firmy Anpack wyglądał na pierwszy rzut oka jak inne, do których od lat przyzwyczaiły się miliony kobiet na całym świecie. Plastikowy, niewielki, pękaty, z szeroką szyjką, z której łatwo nabierać palcem krem. Dla Urzędu Patentowego jednak miał w sobie to nieuchwytne „coś” — czy było to lekkie przesunięcie proporcji, czy szyjka o milimetry szersza niż zwykle. Dość że urząd uznał, iż słoik Anpacku jest rozwiązaniem nowym oraz oryginalnym i udzielił wzorowi ochrony. Wtedy zaprotestowała konkurencyjna firma. Co to za nowość — stwierdziła — kiedy od ładnych paru miesięcy taki sam słoik pojawia się w reklamach? Co to za oryginalność, skoro mamy faktury trzeciej jeszcze firmy handlującej identycznymi pojemnikami?
Urząd unieważnił wzór przemysłowy Anpacku. Stwierdził, że pomylił się i istotnie wzór nie był nowy, bo pokazywano go w owym piśmie. Anpack ruszył bronić słoika w sądzie. Chciał skorzystać z tzw. prawa łaski. Prawo własności przemysłowej mówi, że wzór uważa się za nowy, jeśli przed datą zgłoszenia identyczny wzór nie został udostępniony publicznie przez stosowanie, wystawienie lub ujawnienie w inny sposób. Szansą dla Anpacku była nowelizacja, która weszła w życie kilka miesięcy po zgłoszeniu wzoru słoika do rejestracji. Mówi ona, że wzór nie traci przymiotu nowości, jeśli między zgłoszeniem go do rejestracji a wcześniejszym ujawnieniem identycznego wzoru nie minęło 12 miesięcy. To właśnie rzecznicy patentowi nazywają prawem łaski.
Sąd jednak uznał, że prawo to nie ma tu zastosowania. Anpack zgłosił swój wzór za wcześnie — gdyby poczekał do nowelizacji, toby go objęła. A z tego wynika, że czasami warto śledzić zmiany w przepisach. Nie tylko te uchwalone, ale także te zapowiadane.
Sygnatura sprawy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Warszawie: VI SA/Wa 2434/05