Donaldas Tuskas

Jacek Zalewski
opublikowano: 2007-12-03 00:00

Na froncie zimnej wojny, którą w poprzednim numerze skomentowałem tytułem „Polityka zagraniczna to nie piaskownica”, pojawiły się sygnały pojednawcze. Wkrótce odbędą się spotkania prezydenta Lecha Kaczyńskiego i z premierem Donaldem Tuskiem, i z ministrem Radosławem Sikorskim. Na szczęście, jako że trzymanie zgodnego kursu jest warunkiem koniecznym uzyskiwania zagranicznych sukcesów, a przynajmniej unikania porażek.

Materiałem porównawczym była dla mnie obserwacja, w niewielkim odstępie czasowym, wizyt na Litwie — najpierw udziału prezydenta w szczycie energetycznym, w piątek zaś premierowej podróży premiera. Z naszego punktu widzenia najważniejszym wątkiem merytorycznym był stosunek obu naszych ośrodków władzy do mostu energetycznego, czyli fragmentu planowanego od wielu lat tzw. pierścienia bałtyckiego, który spiąłby poradzieckie systemy Litwy, Łotwy i Estonii przez Polskę z siecią Unii Europejskiej. Konkretnie chodzi o wybudowanie linii 400 kV z Ełku do Alitasu (czyli Olity) ze stałoprądową wstawką, a także przebudowanie słabej sieci w północno-wschodniej części Polski. Znacznie później wyklarował się pomysł udziału naszego kraju w budowie bezpiecznej elektrowni atomowej Ignalina 2 — dzisiaj oba zamierzenia stały się funkcjonalną jednością.

Litewskie spojrzenie na sporną kwestię mocy znalazłem w „Verslo Žinios”, czyli dzienniku siostrzanym wobec „Pulsu Biznesu”. Tamtejszym kręgom biznesowym i politycznym bardzo się nie podoba, że Polska zachowuje się tak mocarstwowo, uzależniając budowę mostu oraz finansowe wejście w Ignalinę od uzyskania z niej mocy 1200 MW — a czemu nie, powiedzmy, 1000 czy 800 MW? Polskie żądania zwiększają konieczną moc nowej atomówki do 3200 MW (ta o parametrach czarnobylskich, wygaszana do 2009 r., ma 1500 MW), co powoduje — oprócz wzrostu gigantycznych już kosztów — zagrożenie podniesienia temperatury w jeziorze, z którego wody elektrownia korzysta. Hipotetyczny wzrost o dwa stopnie zgładziłyby tam życie — a zatem debatę o Ignalinie należałoby zaczynać nie od politycznej czapy, lecz od fundamentów, czyli studium wykonalności.

Dla prezydenta Lecha Kaczyńskiego politycznym priorytetem było podpisanie umowy o budowie mostu energetycznego, wraz z elementem elektrowni atomowej, dosłownie za wszelką cenę. Chciał do tego doprowadzić choćby w przedwyborczą sobotę 20 października, aby wieczorem móc obwieścić — formalnie nie naruszając ciszy wyborczej — wielki sukces IV RP. Jednak nic z tego nie wyszło, bo twarde realia technologiczne i biznesowe pokonały chciejstwo polityczne. Rzeczpospolita beznumerowa nie próbuje nic forsować, w piątek enigmatycznie zafrasowała się ustami Donalda Tuska, że trzeba będzie „jakoś” uzyskać od Litwy gwarancje mocy tak bardzo potrzebnej Polsce. Święte słowa, pozostaje jeszcze tylko drobiazg — jak.

Premier zwrócił uwagę, że realizacja projektów wielkich powinna być poprzedzona rozwiązaniem kwestii drobniejszych, takich jak np. przymusowa lituanizacja polskich nazwisk. Kolejni litewscy prezydenci i premierzy zawsze zgadzają się, że należałoby z tym skończyć, ale odsyłają do ustawy, leżącej w gestii parlamentu (tak samo dzieje się od lat z wizami USA). Na razie premier Polski obowiązkowo tytułowany jest „Lenkijos premjeras Donaldas Tuskas” (prezydent zaś „Lenkijos prezidentas Lechas Kacinskis”). Gdy zaś lektor litewskiej telewizji chciał kaszubskie nazwisko premiera wymówić nowocześnie, po europejsku — powiedział „Task”. Takie językowe gierki to jedynie ciekawostki, ale niczym puzzle również składają się na całościowy wizerunek Polski.

Jacek Zalewski