ESG i transformacja cyfrowa w sektorze energii

Partnerem publikacji jest MM Conferences S.A.
opublikowano: 26-10-2022, 16:59
aktualizacja: 26-10-2022, 17:00
Play icon
Posłuchaj
Speaker icon
Close icon
Zostań subskrybentem
i słuchaj tego oraz wielu innych artykułów w pb.pl

Konferencja Energetyczna EuroPOWER & OZE POWER od początku powstania stawia sobie za cel mówienie o najbardziej aktualnych wyzwaniach i problemach dotyczących sektora energetycznego. Co pół roku wszyscy kluczowi przedstawiciele branży gromadzą się, aby wspólnie przedyskutować najważniejsze aspekty funkcjonowania i rozwoju branży energetycznej. Zakres tematyczny Konferencji współtworzony jest przez Radę Programową. W jej skład wchodzą decydenci całego sektora: prezesi i członkowie zarządów kluczowych dla rynku podmiotów, reprezentanci administracji rządowej, w tym także regulatora, eksperci, przedstawiciele świata nauki oraz członkowie izb gospodarczych i stowarzyszeń branżowych.

W ramach inauguracji 36. edycji EuroPOWER, która odbędzie się 7-8 listopada 2022 r. nastąpi oficjalne podpisanie Karty Efektywnej Transformacji Sieci Dystrybucyjnych Polskiej Energetyki przez Prezesa URE oraz Prezesów pięciu największych Operatorów Systemów Dystrybucyjnych w Polsce. Obecni przy tym wydarzeniu będą przedstawiciele: Ministerstwa Klimatu i Środowiska, Ministerstwa Funduszy i Polityki Regionalnej, Ministerstwa Aktywów Państwowych, Ministerstwa Rozwoju i Technologii oraz Pełnomocnik Rządu ds. Strategicznej Infrastruktury Energetycznej.

Poniżej przedstawiamy kilka kluczowych zagadnień, jakie poruszone zostaną podczas najbliższej edycji EuroPOWER wraz z wypowiedziami ekspertów rynku.

Więcej o konferencji na stronie: www.konferencjaeuropower.pl/lp/lpm/

ESG - coraz ważniejszy fundament do planowania i podejmowania działań transformacyjnych

ESG (Environmental, Social, Governance) oznacza ogół działań wiążących się z ładem społecznym, środowiskowym i korporacyjnym. Trendy, jakie obserwujemy w ostatnich latach, związane m.in. z działaniami nakierowanymi na zrównoważony rozwój i łagodzenie efektów zmian klimatycznych, doprowadziły do stworzenia swoistego ekosystemu. W jego ramach zarówno przedsiębiorstwa, jak i regulatorzy czy interesariusze podejmują wysiłki na rzecz zrównoważonego rozwoju. Dotyczy to różnych sektorów i siłą rzeczy nie omija też działań związanych z transformacją energetyczną. ESG, a także wymogi wynikające z Europejskiego Zielonego Ładu niejako wymuszają branie ich pod uwagę podczas planowania działań transformacyjnych. W przypadku sektora energetycznego nie można ESG traktować jako "wymysłu". Stosowania ESG wymaga wiele stron: kredytodawcy, pracodawcy, inwestorzy, a na końcu – konsumenci. Sektor energetyczny stoi przed ogromnymi wyzwaniami i zmianami, które muszą w momencie planowania uwzględniać zarówno ESG, jak i nowoczesne technologie cyfrowe. Bez tych dwóch aspektów trudno będzie sprostać wymaganiom związanym z kwestiami zużycia i wykorzystywaniem energii, a także redukcji emisji gazów cieplarnianych.

Spełnianie standardów ESG jest szalenie ważne w kontekście działań transformacyjnych w energetyce. Właściwie niemożliwym jest już dzisiaj pozyskiwanie finansowania na inwestycje, których podstawą działania jest węgiel. Wszelkie pomysły i inwestycje, które nie są sprzyjające środowisku, właściwie nie mają szans na realizację. Istotnym aspektem jest dodatkowo kryzys energetyczny, z jakim bez wątpienia dzisiaj mamy do czynienia. Gwałtowny skok cen surowców energetycznych, energii elektrycznej, ogólna efektywność energetyczna i zmniejszanie zużycia paliw i energii to kwestie, z jakimi mierzą się dzisiaj przedsiębiorstwa. Nacisk położony na zmniejszanie zapotrzebowania na energię, poprawę efektywności energetycznej, spadek emisji gazów cieplarnianych czy wykorzystywanie wody i odpadów mają ogromne znaczenie w planowaniu, a następnie w realizacji działań transformacyjnych związanych z nowymi regulacjami i dostosowywaniem się do nich.

Krytyczne obszary wykorzystania digitalizacji w strategii zrównoważonego rozwoju

Współcześnie trudno jest mówić o strategii zrównoważonego rozwoju bez udziału nowoczesnych technologii. Założenia Zielonego Ładu (jedna z głównych strategii UE, prowadząca do uzyskania neutralności klimatycznej do 2050 r.) opierają się m.in. na przejściu z gospodarki linearnej na cyrkularną. Wszelkie planowane zamierzenia mogą być osiągnięte wyłącznie dzięki rozwiązaniom opartym o nowoczesne technologie i digitalizację. Działań, jakie państwa europejskie muszą podjąć w celu poprawy klimatu jest multum. Jednak można wymienić kilka kluczowych obszarów, w których digitalizacja ma szczególne znaczenie.

Transformacja cyfrowa musi nieść korzyści środowisku, ale także ludności. W tym zakresie UE wyszczególnia kilka ważnych obszarów: strategię danych i strategię przemysłową, sztuczną inteligencję, obliczenia wielkiej skali (HPC), cyberbezpieczeństwo, akty o rynkach i usługach cyfrowych, umiejętności cyfrowe oraz powszechną dostępność do Internetu. Transformacja cyfrowa i Zielony Ład to dwa filary polityki unijnej, które ściśle się ze sobą wiążą. Niemożliwa jest ochrona środowiska bez innowacyjnych działań technologicznych. Komisja Europejska szacuje, że digitalizacja umożliwi redukcję gazów CO2 o 15%.

Decyzje regulacyjne dotyczące digitalizacji opierają się według Unii po pierwsze na technologiach działających na rzecz ludzi. Ważne kwestie to tutaj umiejętności cyfrowe, pozwalające przystosować się do nowej rzeczywistości (związanej także z rynkiem pracy), a także kwestie obrony przed zagrożeniami. Systemy nowych technologii powinny być tworzone w oparciu o sztuczną inteligencję, ale także być etyczne i zgodne z wartościami UE. Rozwój technologiczny umożliwiony będzie dzięki inwestycjom w transformację cyfrową.

Po drugie, gospodarka cyfrowa powinna być konkurencyjna i sprawiedliwa. Odnosi się to do uniezależnienia od podmiotów trzecich i stawania bycia niezależną. Jednolity rynek danych powinien podobnie jak systemy, być oparty o wartości i prawo UE. Po trzecie, działania regulacyjne związane z transformacją powinny prowadzić do istnienia otwartego, demokratycznego i zrównoważonego w wielu kwestiach społeczeństwa.

Zastosowanie sztucznej inteligencji oraz IoT w rozwiązaniach na rzecz efektywności energetycznej

Istotnym aspektem z zakresu nowoczesnych technologii w rozwiązaniach na rzecz efektywności energetycznej są systemy sztucznej inteligencji (oparte na zbieranych danych), które umożliwiają skuteczną analizę sytuacji i podejmowanie strategicznych decyzji. Z kolei wszelkie sprzęty i aplikacje muszą bazować na OZE, co pozwoli w przyszłości uzyskać status neutralnych klimatycznie.

Ważną rolę odgrywać też będzie IoT, czyli Internet rzeczy – system urządzeń elektronicznych, które wymieniają dane i komunikują się bez udziału człowieka. IoT wykorzystywany jest w urządzeniach codziennego użytku, ale coraz większe znaczenie ma także w energetyce. Aby zarówno sztuczna inteligencja, jak i IoT mogły działać sprawnie i bez zakłóceń, niezbędny jest dostęp do szybkiej łączności internetowej. Sztuczna inteligencja wykorzystywana jest do optymalizacji przesyłu i dystrybucji energii. System oparty na AI i IoT pozwoli stworzy systemy energii, które reagować będą na zmiany popytu.

Czy polskie firmy energetyczne są już gotowe na stosowanie sztucznej inteligencji i IoT w szerokim zakresie?

Po pierwsze tempo wzrostu pokazuje, że rynek IoT jest nie do zatrzymania i rośnie szybciej, niż kiedykolwiek wcześniej. Są jasno zdefiniowane obszary, w których istnieje wręcz taka konieczność (np. przewidywanie stanu sieci obciążonej lawinowo pojawiającymi się instalacjami OZE (np. PV) – wydaje się, że bez odpowiednich regulacji, trudno będzie liczyć na lawinowy wzrost ilości takich projektów w energetyce polskiej.

Szymon Ferens, Wiceprezes Zarządu, PGE Systemy

IoT stosują od lat, jeśli wziąć pod uwagę zarządzanie infrastrukturą i urządzeniami w energetyce - bloki wytwórcze, stacje transformatorowe, sieci i liczniki. Wyzwaniem jest centralizacja informacji z wielu źródeł, korelacje i zaawansowana analityka. Nowoczesne hurtownie danych są w pełni skalowalne i nie wymagają inwestycji w fizyczne serwery. To pozwala dowolnie zasilać je danymi z wielu źródeł, w tym IoT. A następnie wbudowane mechanizmy analityki danych i AI pomagają zarządzać takim rozległym jeziorem danych, zwanych w informatyce Data Lake.

Jarosław Zarychta, Enterprise Industry Lead, Google Cloud Poland

Punktowe zastosowania AI mają oczywiście miejsce. Trzeba jednak sobie zdawać sprawę, że modele sztucznej inteligencji wymagają dużej ilości danych, aby mogły spełniać kompleksowo swoją rolę. Zatem w głównym obszarze działania przedsiębiorstw energetycznych, do efektywnego działania AI potrzeba „digital twin”. Główne obszary zastosowań AI w energetyce dystrybucyjnej to moim zdaniem; automatyzacja przetwarzania obrazów sieci (obloty, przeglądy), predictive maintanace urządzeń i sieci, automatyzacja zarządzania pracą brygad, bezpieczeństwo.

IoT to coś co w pewnym stopniu występowało w firmach energetycznych od lat. Różnica pomiędzy IoT, a tym co występowało dotychczas w energetyce polega na trzech czynnikach. Pierwszy to skala – IoT zakłada masowość występowania czujników, mierników, urządzeń sterujących w infrastrukturze. Drugi to medium komunikacyjne – IoT bazuje na Internecie, energetyka dotychczas bazowała wyłącznie na wewnętrznych izolowanych sieciach transmisyjnych. Trzeci to zakres użycia – IoT zakłada szerokie zastosowanie a nie tylko do sterowania infrastrukturą, np. do automatyzacji oceny kondycji infrastruktury.

Podsumowując, w przedsiębiorstwach branży energetycznej jest bardzo duży potencjał na poprawę efektywności działania, bezpieczeństwa dostaw, jakości usług dla klientów poprzez wykorzystanie technologii cyfrowych. Potrzeba spójnej wizji, planu działania i konsekwentnej realizacji.

Ryszard Bryła
Dyrektor Departamentu Architektury, Projektów i Informatyki, PKP Energetyka

Modele rozproszonego zarządzania w IT

Inteligentna energetyka nie może istnieć bez IT. Firmy z sektora energetycznego muszą inwestować zarówno w rozwiązania, narzędzia, jak i w zespół. Technologie IT są niezbędnym ogniwem całego sektora i ich kompleksowym wsparciem, od produkcji i sprzedaży energii, poprzez różnego rodzaju rozliczanie, zarządzanie danymi, obsługę klientów czy świadczenie usług dystrybucyjnych. Bardzo szybkie tempo rozwoju technologii i coraz powszechniejsza praca zdalna sprawiają, że usługi funkcjonują w rozproszonych modelach. Szczególnie dotyczy to branży IT. Ponieważ jest to praca bardzo odpowiedzialna, mająca realny wpływ na funkcjonowanie sektora, zarządzanie zespołami IT musi być bardzo efektywne i nie poddawane eksperymentom. Stąd też istnieje wiele modeli zarządzania rozproszonym działem IT, a wciąż pojawiają się nowe. Trudno wskazać jeden najlepszy, ale z pewnością do najpopularniejszych, które stosowane są z powodzeniem dla sektora energetycznego można zaliczyć m.in. Agile, SCRUM, Lean.

Najpopularniejszy model – Agile, jest bardzo powszechnie stosowany, ponieważ skupia się na inspekcji i adaptacji, a zatem dostosowuje do szybko zmieniających się wymagań. W skrócie można to sprowadzić do bycia w gotowości do wprowadzania zmian na każdym etapie projektu. Szczególnie energetyka stanowi dobry przykład szybko zmieniającego sektora, gdzie zespół musi w krótkim czasie dostosować się do zmian. W metodyce Agile nie jest najważniejsze sztywne trzymanie się planu, a właśnie wspomniane przystosowywanie się do zmian, a także analizy sukcesów i porażek, które pozwalają wdrażać poprawki i pracować zespołom w wydajny sposób. W Agile istotna jest satysfakcja klienta.

Czy w firmach energetycznych popularniejsze są wewnętrzne zespoły IT, czy raczej idziemy w kierunku zespołów rozproszonych i outsourcingu?

W dobie zmieniającego się świata IT nie da się bazować jedynie na wewnętrznych zasobach IT. Ich utrzymywanie staje się trudne i nieefektywne kosztowo,

W związku z powyższym Firmy opierają się w części na pracownikach etatowych, natomiast coraz częściej w zadaniach czasowych, projektach o skończonym czasie trwania, bazują na zespołach zewnętrznych, lub projekty są realizowane pod „klucz” gdzie rolą IT jest koordynacja i utrzymywanie standardów wdrażanych rozwiązań. Wydaje się ze standardem staje się posiadanie zespołów wewnętrznych odpowiadających za standardy, polityki i architekturę i w części na bazowaniu na specjalistach i wdrożeniowcach zewnętrznych.

W PGE-S wybraliśmy model mieszany, który łączy korzyści posiadania zespołu wewnętrznego (elastyczność oraz szybkość dostosowania rozwiązań IT do zmieniających się potrzeb biznesowych) oraz daje możliwość okresowego zaangażowania zasobów zewnętrznych w projekty i inicjatywy powodujące spiętrzenie zadań powyżej możliwości realizacji zespołem wewnętrznym.

Szymon Ferens, Wiceprezes Zarządu, PGE Systemy

Bezpieczeństwo informatyczne i cybernetyczne energetyki będzie jednym z największych wyzwań kolejnych lat. Outsourcing pozostanie istotnym źródłem rozwoju i optymalizacji przedsiębiorstw, szczególnie w obszarze podnoszenia efektywności pracy czy obsługi klienta. Rozwijanie własnych zespołów jest bardziej kosztowne, ale postępująca informatyzacja branży zmusi firmy energetyczne do zatrudnienia specjalistów z obszaru cyberbezpieczeństwa, czy analizy danych.

Maciej Miniszewski, Polski Instytut Ekonomiczny

Firmy energetyczne bazują w większości na własnych zespołach IT w obszarze utrzymania infrastruktury IT, a także w pewnej mierze rozwoju systemów IT. W dużych grupach energetycznych standardem jest istnienie wewnętrznych centrów kompetencyjnych IT najczęściej w postaci wyspecjalizowanych spółek. W naszej firmie zdecydowaliśmy się na model outsourcingu obszarów w których nie mamy dostatecznych zasobów lub kompetencji. Taki wybór był podyktowany m.in. sytuacją na rynku IT, niedoborem specjalistów, wysokimi płacami.

Ryszard Bryła, Dyrektor Departamentu Architektury, Projektów i Informatyki, PKP Energetyka

Cyfrowa transformacja w procesach inwestycyjno-decyzyjnych w sektorze energetycznym

Cyfrowy bliźniak (Digital Twin) to technologia wykorzystywana w wielu sektorach, w tym w sektorze energetycznym. Jest to nic innego jak wirtualna kopia prawdziwych obiektów, systemów lub procesów. Cyfrowa transformacja zmienia wiele obszarów działalności i naturalną siłą rzeczy nie mogła ominąć sektora energetycznego. Digital twin w energetyce znajduje zastosowanie przy optymalizacji działań, procesów i systemów produkcyjnych, a także do utrzymywania ruchu. Cyfrowe bliźniaki umożliwiają sektorowi energetycznemu łączyć wiele technologii: operacyjne, inżynierskie i informatyczne do tworzenia wizualizacji analitycznych.

Ogromną zaletą cyfrowych bliźniaków jest zapewnienie szerszego dostępu do aktualizowanych i wiarygodnych informacji. Aby dobrze wykorzystać tę technologię, należy zacząć od zebrania danych o zasobach, jakie firma już posiada. Następnie dane powinny być w odpowiedni sposób przygotowane do udostępniania dalej. Końcowym etapem powinno być wdrożenie nowej technologii.

Czy polskie przedsiębiorstwa z branży energetycznej są dobrze przygotowane do wdrażania technologii digital twin?

Sektor energetyczny posiada potencjał wykorzystania technologii cyfrowych, w tym digital twin. Dyskusja nie powinna toczyć się wokół tego „czy”, ale „jak” wdrażać technologię cyfrowych bliźniaków. Zalet jest wiele, w tym obniżenie kosztów i usprawnienie procesów. Wyzwaniem będzie jednak dostęp do użytecznych danych i cyberbezpieczeństwo.

Maciej Miniszewski, Polski Instytut Ekonomiczny

Tak, o ile ocenimy rosnące poczucie, że powinny być. Natomiast przed wszystkimi spółkami energetycznymi w Polsce rozpościera się konieczność spłacenia długu technologicznego i rozpoczęcia cyfrowej transformacji. Otwarcia się na nowe technologie, od lat stosowane w innych branżach. Są to m.in. chmura obliczeniowa, zaawansowana analityka oraz AI. Zarządzanie dużą ilością danych wymaga zmiany podejścia i zapewnienia skalowalnej infrastruktury IT. Zatem rozszerzenie istniejącego ekosystemu o nielimitowane zasoby chmury obliczeniowej. To pozwoli odwzorowywać poszczególne, a w konsekwencji wszystkie procesy rzeczywiste w modelach cyfrowych, a więc popularnie zwanych cyfrowymi bliźniakami. To proces na który spółki energetyczne muszą się otworzyć.

Jarosław Zarychta, Enterprise Industry Lead, Google Cloud Poland

Wykorzystanie chmury w energetyce

Według szacunków wartość rynku chmury do roku 2027 wzrośnie do ponad 900 miliardów dolarów. Obecnie z chmury korzysta najszerzej sektor IT i komunikacji. Jeśli chodzi o sektor energetyczny, wykorzystanie chmury w tej chwili wynosi ok. 40%, co ściśle wiąże się z kwestiami bezpieczeństwa. Wszelkie systemy i technologie wykorzystywane w sektorze energetycznym muszą charakteryzować się wysokim poziomem bezpieczeństwa, ale także stabilnością – nie może być mowy o przerwach w dostępie. Eksperci dostrzegają jedną poważną barierę w wykorzystaniu technologii chmurowej w energetyce – skomplikowane regulacje, a nawet brak właściwych przepisów w tej kwestii.

Najważniejszą funkcją chmury w sektorze energetycznym jest centralizacja zarządzania całą infrastrukturą. Specjalne konsole w chmurze umożliwiają weryfikację środowiska biznesowego i informatycznego, a także monitorowanie zdarzeń i sprawdzanie stanu i dostępności kluczowych aplikacji. Sektor energetyczny musi mieć możliwość wyciągania wniosków z analiz i generowania raportów w bardzo szybkim czasie. Aby to wszystko mogło funkcjonować w sprawny sposób, niezbędna wydaje się być nowelizacja prawa energetycznego z roku 1997,w której znaleźć się mają zapisy dotyczące wprowadzenia operatora informacji na rynku energii oraz inteligentnego opomiarowania. W praktyce dotyczy to nałożenia na operatorów dystrybucji energii instalacji liczników zdalnego odczytu, które będą się komunikować z systemami zdalnego odczytu w punktach pomiaru energii. Projekt nowelizowanej ustawy ma także uregulować obowiązki firm z sektora energetycznego i operatorów systemów w zakresie przekazywania dotyczących pomiarów energii. To z kolei pozwoli prawidłowo przyporządkowywać zdarzenia i informacje do konkretnych odbiorców.

Więcej na temat digitalizacji sektora energii w panelach dyskusyjnych 36. EuroPOWER & 6. OZE POWER.

© ℗
Rozpowszechnianie niniejszego artykułu możliwe jest tylko i wyłącznie zgodnie z postanowieniami „Regulaminu korzystania z artykułów prasowych” i po wcześniejszym uiszczeniu należności, zgodnie z cennikiem.

Polecane