To, że rząd szykuje daleko idące zmiany w ustawie o podatku VAT oraz zasadach fakturowania, wiadomo od dawna. Ministerstwo Finansów (MF) dotychczas informowało, że zarówno nowelizacja ustawy, jak i rozporządzenie wprowadzające wiele nowych zasad fakturowania, wejdą w życie 1 stycznia 2013 r. Co innego jednak wynika z dokumentów, które resort wysłał do Sejmu. W projekcie fakturowego rozporządzenia, jako data jego wejścia w życie, widnieje 1 grudnia tego roku.
Wielki bubel
— Z zupełnie niezrozumiałych powodów rząd chce szybciej rozpocząć fakturową rewolucję. Zamiast 1 stycznia 2013 r. rozporządzenie ma zacząć obowiązywać już 1 grudnia 2012 r. Od tej daty podatnicy musieliby stosować nowy model fakturowania. Przyśpieszenie tej operacji o cały miesiąc grozi katastrofą. Obawiam się, że mogłoby dojść do paraliżu dokumentowania obrotu gospodarczego w Polsce, a także dużych strat dla budżetu państwa — uważa prof. Witold Modzelewski, były wiceminister finansów, twórca ustawy o VAT.
W specjalnym piśmie do premiera ostrzegł Donalda Tuska o zagrożeniach i zaapelował o zmianę daty wejścia rozporządzenia. Inni eksperci też są zaskoczeni.
— To przedziwna i niezrozumiała sytuacja, żeby nie powiedzieć fatalna. Nikt się tego nie spodziewał. Należy o tym fakcie szeroko poinformować przedsiębiorców — mówi Tomasz Michalik, przewodniczący Krajowej Rady Doradców Podatkowych. Roman Namysłowski, doradca podatkowy w Ernst & Young, nazywa rzecz po imieniu.
— Moim zdaniem, to pomyłka Ministerstwa Finansów. Do Sejmu został skierowany nie ten projekt rozporządzenia, który powinien. Gdyby jednak rzeczywiście resort chciał nowe zasady fakturowania wprowadzić o miesiąc wcześniej, to przedsiębiorcy mogliby nie zdążyć z wdrożeniem koniecznych zmian w swoich systemach księgowo-finansowych. Byłby duży kłopot — potwierdza Roman Namysłowski. Zagadkę próbowaliśmy rozwikłać w MF. Biuro prasowe odpowiedziało, że zarówno nowelizacja ustawy, jak i rozporządzenia powinny wejść w życie 1 stycznia 2013 r.
Nie dowiedzieliśmy się, dlaczego do Sejmu wysłano dokument z inną datą.
Wyścig z czasem
Zmiany przepisów dotyczących VAT oraz fakturowania są podyktowane koniecznością wdrożenia dyrektywy UE.
Projekt zmian w ustawie Rada Ministrów przyjęła dopiero 16 października 2012 r. Żeby nie marnować czasu, projekt ustawy wraz z projektami rozporządzeń wykonawczych tego samego dnia został zawieziony do Sejmu. Jeszcze tego samego dnia Ewa Kopacz, marszałek Sejmu, nadała projektom numer druku (805) i stały się one oficjalnymi dokumentami sejmowymi.
Otrzymali je posłowie do dalszych prac. Muszą się spieszyć. Zdaniem prof. Modzelewskiego, nie zdążą.
— Termin skutecznego przeprowadzenia rewolucji fakturowej, z dniem 1 grudnia tego roku czy nawet 1 stycznia 2013 r. jest już całkowicie nierealny. Żeby nie wywoływać złości i irytacji podatników, rząd powinien przełożyć wszystko np. na 1 lipca przyszłego roku — uważa profesor Modzelewski. Zmiany w zasadach fakturowania (patrz: ramka), w większości korzystne dla firm, będą miały ogromne znaczenie dla ponad 1,6 mln podatników VAT. Szokiem dla wielu niewątpliwie będzie to, że już nie będzie… faktur VAT.
— Z dokumentów o nazwie „Faktura VAT” zniknie słowo VAT. Ta zmiana nazewnictwa może wprowadzić chaos. Wiązać się to będzie z dodatkowymi wydatkami. Trzeba będzie dokonać aktualizacji systemów księgowych. Gdyby zmiany ruszyły od 1 grudnia 2012 r., to po Nowym Roku, jak to zwykle bywa, trzeba byłoby znowu przeprowadzać kolejną aktualizację. Przedsiębiorcy ponieśliby podwójne koszty — mówi Łukasz Jabłoński, właściciel firmy LukMar Consulting, świadczącej usługi rachunkowe. Jego zdaniem, wprowadzenie zmian przed końcem roku byłoby niefortunne.
— Wiele osób przez pomyłkę mogłoby wystawiać faktury po staremu. Trzeba byłoby potem sporządzać korekty — mówi Łukasz Jabłoński.
W uzasadnieniu projektu „fakturowego” rozporządzenia czytamy: „Zmiany zawarte w projektowanym rozporządzeniu zgodnie z oczekiwaniami przedsiębiorców uproszczą w maksymalnie możliwy sposób wystawianie faktur oraz spowodują odbiurokratyzowanie szeregu wymogów formalnych dotyczących fakturowania”.
Nowe zasady fakturowania
- zarejestrowani podatnicy VAT, ale z niego zwolnieni, mogą wybrać, czy transakcje dokumentować fakturą, czy rachunkiem
- mali podatnicy, rozliczający się metodą kasową, będą musieli jedynie zamieszczać w treści faktur oznaczenie „metoda kasowa” w miejsce oznaczenia „faktura VAT-MP”
- faktury dokmentujące sprzedaż paliw do pojazdów nie będą musiały zawierać numeru rejestracyjnego pojazdu
- możliwość wystawiania faktur uproszczonych, gdy kwota transakcji nie przekracza 459 zł lub 100 EUR
- odformalizowanie faktur wystawianych przez nabywcę; kwestie wyboru „samofakturowania” i sposobu zatwierdzania faktur przez sprzedawcę pozostaną w gestii stron transakcji likwidacja szczegółowych zasad wystawiania faktur w przypadku stosowania przez podatnika cen urzędowych; podatnik będzie mógł wybrać sobie sposób wyliczenia podatku
- w miejsce obecnej możliwości wystawiania faktur zbiorczych tylko za transakcje dokonane w ciągu kolejnych 7 dni będzie możliwość wystawiania faktur zbiorczych za wszystkie transakcje dokonane w ciągu całego miesiąca kalendarzowego
- faktury dokumentujące dostawy wewnątrzwspólnotowe będą mogły być wystawiane nawet do 15. dnia następującego po miesiącu, w którym transakcje zostały zawarte
- firmy turystyczne będą musiały w treści faktur zamieszczać oznaczenia „procedura marży dla biur podróży”, a firmy sprzedające dzieła sztuki zamieszczać oznaczenia „procedura marży-dzieła sztuki”.