Przedsiębiorcy w Polsce są coraz bardziej sceptycznie nastawieni do unijnej waluty. Jak wynika z badania firmy doradczej Grant Thornton, od dwóch lat konsekwentnie kurczy się odsetek szefów firm, którzy życzyliby sobie zamiany złotego na euro. Obecnie za przyjęciem euro jest 64 proc. przedsiębiorców. Rok temu za integracją walutową opowiadało się 76 proc. badanych, a dwa lata temu 85 proc.
Biznes jest przeciw…
Spadający entuzjazm polskiego biznesu do unijnej waluty nie dziwi.
— Euro wyraźnie straciło w ostatnim czasie na atrakcyjności — zaznacza Tomasz Wróblewski, partner zarządzający Grant Thornton. Jeszcze dwa lata temu strefa euro postrzegana była jako elitarny klub silnych i stabilnych gospodarek. Dzisiaj klub ten przeżywa tak poważne problemy, że w perspektywie kilku lat nie można wykluczyć nawet jego rozpadu.
— Ostatnie dwa lata zmieniły sposób, w jaki powinno się myśleć o strefie euro. Bilans korzyści i zagrożeń bardzo przechylił się na stronę tych drugich, dlatego coraz mniej szefów firm myśli o euro jako o powszechnie pożądanym dobrze — mówi Ryszard Bugaj, ekonomista Instytutu Nauk Ekonomicznych PAN.
— Kubańczycy lubią trzymać dolary amerykańskie, bo to silna waluta, emitowana przez potęgę gospodarczą. Podobnie jeszcze niedawno postrzegane było w Polsce euro. Kryzys zadłużeniowy popsuł ten jednak wizerunek — dodaje Tomasz Wróblewski.
Niedoskonałość euro sprawia, że przedsiębiorcy coraz mocniej doceniają złotego. Większość ekonomistów nie ma wątpliwości, że elastyczny kurs walutowy jest jednym z głównych powodów, dla których nasza gospodarka w 2009 r. uniknęła recesji, a obecna druga fala kryzysu jest u nas niemal niezauważalna. Silne osłabienie złotego spowodowało, że Polska zyskała na atrakcyjności — z perspektywy zagranicy koszty produkcji w Polsce spadły, choć nominalnie (w złotych) pensje Polakom nadal szły w górę.
…a nawet za
Warto jednak podkreślić, że firm pożądających euro ciągle jest więcej niż tych, które chcą zostać przy złotym. Na tle innych krajów przedsiębiorcy w Polsce nadal wypadają na zagorzałych fanów euro. W Danii odsetek firm liczących na wejście do Eurolandu wynosi 62 proc., w Szwecji 28 proc., a w Wielkiej Brytanii 12 proc. (niestety nie ma danych z Czech i Węgier).
— Sympatia polskich firm do euro jest wyższa niż w innych krajach, bo nasza waluta jest bardziej rozchwiana niż inne. Dla naszych przedsiębiorców wyeliminowanie ryzyka kursowego jest więc większą korzyścią niż dla firm w Szwecji — tłumaczy Aleksandra Świątkowska, ekonomistka BOŚ. Silne wahania złotego to dla przedsiębiorców wymierny koszt. Przedsiębiorstwa handlujące z zagranicą muszą płacić za spread (różnica między kursem kupna i sprzedaży), ponosić opłaty transakcyjne w bankach czy wykupywać zabezpieczenia przed ryzykiem kursowym. Ponadto, wahania kursu powodują dużą zmienność kosztów surowca, transportu czy rat kredytów.
— Możliwość wyeliminowania ryzyka kursowego to ważny argument w dyskusji o przyjęciu euro. Firmy mają duży problem ze stworzeniem wartościowej strategii, bo podstawowe założenie z powodu zmian kursowych mogą się w każdej chwili rozsypać — tłumaczy Ryszard Bugaj. Według Aleksandry Świątkowskiej, ważnym, a rzadko poruszamy argumentem przemawiającym za euro jest też fakt, że może otworzyć to firmom dostęp do nowych źródeł finansowania.
— Obecnie kapitału inwestycyjnego na rynkach jest dużo, ale zawdzięczamy to głównie interwencjom największych banków centralnych świata. Ten stan nie będzie trwał wiecznie i kiedyś firmy mogą mieć problem ze znalezieniem finansowania, przez co koszt kredytu będzie rósł. Wejście do strefy euro zwiększałoby zasoby, z których mogłyby czerpać polskie firmy — mówi Aleksandra Świątkowska.
Ekonomiści zaznaczają jednak, że wejście do strefy euro to najwcześniej perspektywa końca dekady. Po pierwsze, Polska jeszcze przez kilka lat nie będzie spełniać warunków przyjęcia euro. Po drugie, przy obecnych problemach kraje Eurolandu nie są zainteresowane przyjmowaniem kolejnych państw. Według wyceny rynków finansowych (na podstawie różnic w stopach procentowych w Polsce i w strefie euro), euro zastąpi złotego najwcześniej w 2021 r. Przebadani przez Grant Thornton przedsiębiorcy są tego świadomi. Według 56 proc. firm nastąpi to po 2016 r. albo nigdy.