Firmy zamrażają ceny

Jacek Kowalczyk, WIS, MK
opublikowano: 2008-11-13 00:00

Czasy, gdy ceny rosły w szybkim tempie, odchodzą do lamusa. Potwierdzają to jesienne badania NBP.

Koniunktura Co druga polska spółka straciła już apetyt na podwyżki

Czasy, gdy ceny rosły w szybkim tempie, odchodzą do lamusa. Potwierdzają to jesienne badania NBP.

Przedsiębiorcy przestają podnosić ceny produktów i usług. Kryzys finansowy sprawił, że za sobą mamy już czas, kiedy wszystko drożało i nie można było przewidzieć, ile w najbliższych miesiącach będzie kosztowało prowadzenie biznesu czy gospodarstwa domowego. Na rynek wraca stabilizacja.

Lęki i hamulce

Słabnącą skłonność firm do podnoszenia cen zdiagnozował Narodowy Bank Polski (NBP). Bada ją co kwartał. Z najświeższej analizy wynika jednoznacznie, że najbliższe miesiące przyniosą wyraźne hamowanie inflacji. W IV kw. 2008 r. ceny towarów i usług zamierza podnieść 45 proc. firm — to najmniejszy odsetek od 2,5 roku. Jeszcze trzy kwartały temu odpowiadało tak dwie trzecie przedsiębiorców.

— Światowy kryzys daje o sobie znać. Słabnąca koniunktura zniechęca firmy do podnoszenia cen. To w wielu przypadkach obniża marże, ale też zmniejsza koszty materiałów i zwiększa przewidywalność — mówi Mateusz Szczurek, główny ekonomista ING Banku Śląskiego.

Nie oznacza to co prawda, że ceny staną w miejscu. Ale badanie NBP pokazuje, że skala podwyżek słabnie. Jeszcze na początku 2008 r. przeciętna firma planowała podnieść ceny o 2,7 proc. Dziś ta liczba sięga tylko 1,5 proc. Największy spadek odnotowano w budownictwie i transporcie. Większe niż wcześniej podwyżki zapowiadają tylko górnictwo i energetyka.

— Przyczyn tak mocnego spadku jest kilka. Po pierwsze, tanieją paliwa, a właśnie drożejąca ropa była w ostatnim roku najważniejszą przyczyną rosnących kosztów działalności firm. Podobny odwrót dotyczy kosztów pracy. Do niedawna ostro szły w górę, dzisiaj miejsc pracy ubywa, więc pensje zwolniły — tłumaczy Piotr Bujak, ekonomista BZ WBK.

Hamujące ceny to też skutek nasilających się lęków. Zarówno wśród firm, jak i konsumentów.

— Popyt w ostatnich miesiącach mocno osłabł i będzie słabł dalej. Powód? O pracę coraz trudniej, ponieważ wiele firm tnie zatrudnienie. Ludzie mniej wydają, a więcej oszczędzają. Podobne nastroje panują w przedsiębiorstwach: przyszłość jest niepewna, a banki nie chcą udzielać kredytów, dlatego inwestycje hamują — tłumaczy Piotr Bujak.

Sprzedać towary jest więc coraz trudniej. Rośnie konkurencja i firmy bardziej obawiają się, że klient nie zaakceptuje podwyższonej ceny i wybierze inny produkt.

Długi postój

Badanie NBP dotyczy tylko planów firm na koniec bieżącego roku. Jednak zarówno ekonomiści, jak i większość przedsiębiorców są zdania, że ceny będą zwalniać także w 2009 r. Powody będą te same co teraz.

— W 2009 r. nie zamierzamy podnosić cen. Po pierwsze, stawki za materiały i surowce spadają. Po drugie, kończą się problemy z brakiem siły roboczej, a presja pracowników na wzrost wynagrodzeń zelżała. Po trzecie, na rynku jest duża konkurencja — firmy biją się o kontrakty — mówi Mariusz Andrzejczak z firmy Invest Komfort, Gazeli Biznesu.

Podwyżek cen nie spodziewa się też Marek Moczulski, prezes giełdowej spółki ZPC Mieszko.

— To, czy będziemy zmieniać ceny produktów, będzie zależało od wielu czynników, głównie od cen surowców rolnych i energii. Na razie sytuacja się ustabilizowała. Mam nadzieję, że nie będziemy zmuszeni do podwyżek w 2009 r., zwłaszcza że czeka nas spowolnienie konsumpcji. Wobec niego, w przypadku dalszego wzrostu kosztów, producenci mogą być zmuszeni do zmniejszania swoich marży — mówi szef giełdowego producenta słodyczy.

Okiem przedsiĘbiorcy

Przemysław Jastrzębski

prezes Viki Family, producenta opakowań

Koniunktura na rynku słabnie coraz wyraźniej. Jesień to dla mojej branży tzw. wysoki sezon, tymczasem nasza sprzedaż utrzymała się na niezmienionym poziomie od lata, a to oznacza realny spadek. Popyt bezsprzecznie słabnie, producenci muszą zabiegać o klienta. Dlatego o podwyżkach nie może być mowy. Czasem trzeba wręcz stosować rabaty, żeby utrzymać kontrakt. Na szczęście mrożenie cen przebiega równolegle z hamującymi kosztami pracy. Pracownicy nie domagają się podwyżek, ponieważ wiedzą, że firmę może czekać redukcja etatów. W takiej sytuacji "drażnienie" szefa nie jest wskazane.

Jacek Kowalczyk, WIS, MK