Stawka liniowa to nie jedyna istotna nowość w opodatkowaniu osób fizycznych w 2004 r.
Od ponad 7 tygodni funkcjonuje zmieniona ustawa o podatku dochodowym od osób fizycznych.
Bez wątpienia najciekawszą oraz budzącą najwięcej kontrowersji zmianą było wprowadzenie wyboru między opodatkowaniem działalności gospodarczej stawką progresywną (19 proc.-40 proc.) albo liniową (19 proc.). Podatnicy, którzy do 20 stycznia 2004 r. zawiadomili naczelnika właściwego urzędu skarbowego o wyborze stawki liniowej, mogą rozliczać się z fiskusem płacąc 19-proc. podatek. Wybór obowiązuje również w latach następnych, chyba że w przewidzianym terminie podatnik złoży zawiadomienie o rezygnacji.
Opodatkowanie stawką liniową mogą wybrać również rozpoczynający działalność gospodarczą, jeśli zawiadomią o swoim wyborze naczelnika właściwego urzędu skarbowego najpóźniej do dnia uzyskania pierwszego przychodu z działalności.
Można stracić
Jeśli podatnik, który wybrał stawkę liniową, uzyskał przychody ze świadczenia usług na rzecz byłego lub obecnego pracodawcy, traci prawo do stosowania 19-proc. stawki podatku. Podkreślenia wymaga fakt, iż utrata prawa stosowania stawki liniowej jest możliwa, jeśli usługi świadczone przez podatnika odpowiadają obowiązkom wynikającym ze stosunku pracy wykonywanej na rzecz byłego bądź obecnego pracodawcy w poprzedzającym lub danym roku podatkowym.
Utrata prawa do stosowania stawki liniowej wpływa na obowiązek rozliczania prowadzonej działalności na zasadach ogólnych. Dodatkowo podatnik jest obowiązany do złożenia właściwych deklaracji o wysokości dochodu osiągniętego od początku roku, wpłacenia zaliczek obliczonych na zasadach ogólnych wraz z odsetkami za zwłokę z tytułu zaliczek.
Kłopoty z samochodami
Istotnym zmianom uległ również katalog zwolnień podatkowych. Od 1 stycznia 2004 r. wolne od opodatkowania są odszkodowania otrzymane na podstawie wyroku sądowego. Od podatku zwolnione również zostały renty otrzymane przez poszkodowanego na podstawie przepisów prawa cywilnego w razie uszkodzenia ciała lub rozstroju zdrowia, które miało wpływ na utratę całkowitej lub częściowej zdolności do pracy zarobkowej.
Ograniczeniu uległo między innymi zwolnienie z podatku wartości rzeczowych świadczeń otrzymanych przez pracownika, sfinansowanych w całości np. ze środków zakładowego funduszu świadczeń socjalnych. Ograniczenie dotyczy wyłączenia z definicji rzeczowych świadczeń bonów, talonów oraz innych znaków, uprawniających do ich wymiany na towary lub usługi.
Zlikwidowano zwolnienie ryczałtu samochodowego z tytułu wykorzystania prywatnego auta do celów służbowych. Stosowanie „zamiennika” w postaci zwolnienia ekwiwalentu pieniężnego za używanie przez pracowników przy wykonywanej pracy narzędzi, materiałów lub sprzętu stanowiącego ich własność polecane jest podatnikom o mocnych nerwach, gdyż należy się spodziewać, iż organa podatkowe będą kwestionowały możliwość zastosowania tego zwolnienia do prywatnych aut.
Uchylono również zwolnienie dochodów uzyskanych z tytułu działalności wykonywanej poza lub ze źródeł przychodów znajdujących się poza Polską, jeżeli stanowiła tak odpowiednia umowa o unikaniu podwójnego opodatkowania.
Ulgi i odliczenia
Likwidacji uległo wiele ulg, w tym na dokształcanie, zakup pomocy naukowych, dojazd dzieci do szkół. W odniesieniu do ulgi uczniowskiej, podatnicy którzy nabyli prawa do korzystania z niej, mają prawo do jej wykorzystania w 2004 r. Ulga remontowa, będąc tzw. ulgą czasową, obowiązującą w trzyletnim okresie, jest nadal dostępna dla podatników, do końca aktualnego okresu (wydatki mogą być ponoszone do końca roku 2005).
Od tego roku składki na rzecz organizacji, do których przynależność jest obowiązkowa, jeśli nie zostały zaliczone do kosztów uzyskania przychodu, nie podlegają odliczeniu od dochodu. Do 350 zł ograniczono wartość darowizn podlegających odliczeniu od dochodu.
Artur Plutowski, TGC Tax Advisers