Ustawa miała zapewnić zapłatę firmom budowlanym. Ale okazała się niezgodna z konstytucją.
Ustawa o gwarancji zapłaty za roboty budowlane jest nieprecyzyjna i trzeba ją poprawić — orzekł wczoraj Trybunał Konstytucyjny (TK).
Ustawa chroni interesy wykonawców robót budowlanych, pozwalając im żądać w „odpowiednim” terminie „wystarczającej” gwarancji zapłaty od inwestora. TK uznał wczoraj, że tak niejasne pojęcia nie mogą pozostać w przepisach.
— Brak wystarczającej gwarancji staje się całkowicie niejasny i zależy tylko od woli wykonawcy — uzasadniał przewodniczący rozprawie sędzia Wiesław Johann.
Przepis pozwalający wykonawcy na zejście z budowy w razie nieotrzymania „wystarczającej” gwarancji zniknie z ustawy 30 czerwca przyszłego roku. Podobny los spotka zapis o tym, że inwestorowi należy się zwrot kosztów gwarancji „w wysokości powszechnie przyjętej”. Według TK, koszta te powinny zostać rozłożone równomiernie między obie strony umowy.
Ustawa zbędna...
Zdaniem rzecznika praw obywatelskich (RPO), który zaskarżył ustawę do TK, jest ona nie tylko niekonstytucyjna, ale wręcz zbędna.
— Mamy przecież ustawę o terminach zapłaty w transakcjach handlowych, która działa, sprawdza się i nie faworyzuje żadnego podmiotu — mówił Ryszard Zelwiański z biura RPO.
To właśnie nierówne traktowanie stron umowy przez ustawę o gwarancji stało się przyczyną skargi do TK. Zdaniem RPO — a wcześniej Polskiego Związku Firm Deweloperskich i prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów — ustawa niesłusznie wzmacnia jedną stronę umowy — wykonawcę robót budowlanych. Może on w dowolnym momencie zażądać od zamawiającego gwarancji zapłaty: w postaci gwarancji bankowej, ubezpieczeniowej czy akredytywy, a w razie nieotrzymania jej ma prawo wstrzymać się od dalszych prac.
...bije w inwestorów
— Tymczasem banki nie wydają gwarancji natychmiast, zawsze jej otrzymanie wymaga trochę czasu — mówił Ryszard Zelwiański.
I wytykał dalsze błędy ustawy: wykonawca czasem bywa też zamawiającym, gdy wynajmuje podwykonawców; inwestor niekoniecznie jest wielkim przedsiębiorcą o silnej pozycji, może to być zwykła osoba fizyczna, konsument, który i tak ma pozycję słabszą od firmy budowlanej. Według RPO ustawa nie może bronić interesów tylko jednej grupy podmiotów gospodarczych. Podobnego zdania byli zresztą i przedstawiciel Sejmu poseł Jerzy Kozdroń (PO), i występująca w imieniu Prokuratury Krajowej prok. Barbara Długołęcka.