Według wstępnych danych w 2005 r. oddano do użytku 114 391 mieszkań, czyli o 5,8 proc. więcej niż w roku poprzednim — wynika z raportu ASM. W stosunku do roku 2004 nastąpił wzrost liczby lokali mieszkalnych budowanych głównie przez deweloperów, czyli z przeznaczeniem na sprzedaż lub wynajem (wzrost o 38,4 proc.) oraz mieszkań zaliczanych do kategorii „pozostałe” (czyli łącznie zakładowych, komunalnych i społecznych czynszowych — wzrost o 1,9 proc.).
Sprawdziły się prognozy dotyczące spadku znaczenia budownictwa indywidualnego. Wynik 2005 r. pokazuje bowiem, że inwestorzy indywidualni wybudowali 2,6 proc. mniej mieszkań niż w roku poprzednim. Znacząco wpłynęło to na strukturę lokali oddanych do użytku, w której budownictwo indywidualne „straciło” blisko 5 punktów procentowych na rzecz budownictwa na sprzedaż lub wynajem, realizującego obecnie blisko co trzeci oddawany do użytku lokal mieszkalny (wzrost o 9 punktów procentowych). Opisywany trend potwierdza również analiza innych mierników „mieszkaniówki”, takich jak liczba pozwoleń na budowę oraz rozpoczętych budów. Od stycznia do listopada 2005 r. wydano 113,5 tys. pozwoleń na budowę, co oznacza ponad 10- -procentowy wzrost w porównaniu z rokiem poprzednim. Wydane zezwolenia w ponad połowie przypadków dotyczą budownictwa indywidualnego (52 proc.). Jednak daje się zauważyć znaczącą zmianę ich struktury. Chodzi tu o spadek udziału przedsięwzięć indywidualnych w ogólnej strukturze budownictwa na rzecz budownictwa realizowanego głównie przez deweloperów. W analizowanych okresach liczba mieszkań, na których budowę wydano pozwolenia w tej formie budownictwa, zwiększyła się o ponad 11 tys., czyli blisko 8 punktów procentowych.
Systematycznie wzrasta liczba mieszkań przeznaczonych na sprzedaż i wynajem. Pierwsze lokale mieszkalne w tej formie własności pojawiły się w 1993 r. W styczniu tego roku w skali kraju przekazano do użytku zaledwie 3 mieszkania na sprzedaż lub wynajem, natomiast w całym roku — 485. Cztery lata później (w 1997 r.) na rynku pojawiło się około 5 tys. mieszkań w tej formie własności, a w 2000 r. już cztery razy więcej. Rok ubiegły dał efekt w postaci ponad 33,5 tys., co oznacza, że w roku 2005 oddano do użytku 38,4 proc. więcej tego typu mieszkań niż w roku poprzednim. Dzieje się tak przede wszystkim dzięki pozycji, jaką zdobyli na rynku deweloperzy, którzy przejęli miejsce spółdzielni mieszkaniowych, zajmujących w minionych dekadach jedną z czołowych pozycji. Na początku lat 90. spółdzielnie mieszkaniowe budowały ponad 60 proc. wszystkich lokali mieszkalnych przekazanych do użytkowania. W 1991 r. było ich ponad 83,5 tys., a 10 lat później ponadtrzykrotnie mniej. Spadek znaczenia budownictwa spółdzielczego dobitnie ilustruje liczba mieszkań przekazanych do użytkowania w 2005 r., nieprzekraczająca 8 tys.!
Wzrost o 5,5 proc. liczby oddanych mieszkań potwierdza wcześniejsze pozytywne oceny i prognozy formułowane w odniesieniu do budownictwa, w tym również mieszkaniowego. Z kolei wzrost gospodarczy na poziomie 3,2 proc., a produkcji budowlano-montażowej — 7,4 proc. świadczy o początku koniunktury zarówno w całej gospodarce, jak i w sektorze budowlanym. Zresztą te dwa obszary są ze sobą ściśle powiązane, choć efekt poprawy na arenie gospodarczej kraju nie od razu znajduje przełożenie na sektor budowlany. Budownictwo później niż inne sektory gospodarki reaguje na poprawę, ale pozytywne jest to, że zapoczątkowane w branży wzrostowe tendencje zaczynają się utrwalać.
W strukturze mieszkań oddanych do użytku największy odsetek stanowią lokale realizowane przez inwestorów indywidualnych (ponad 55 proc.). Jednak stopniowo zauważamy spadek ich udziału w ogólnej strukturze mieszkalnictwa. W całym roku ubiegłym zanotowano około 5-procentowy spadek budownictwa indywidualnego w strukturze nowych mieszkań. Kwartalnie był to spadek sięgający około 4 proc. Skorzystały na tym inne formy budownictwa, zwiększając tym samym swoje udziały. Natomiast aż o 7 proc. więcej niż w 2004 r. przybyło mieszkań przeznaczonych na sprzedaż lub wynajem, dzięki czemu odgrywają one już znaczną rolę w strukturze (prawie 30 proc.). Jednocześnie stopniowo coraz mniej lokali oddają do użytkowania spółdzielnie mieszkaniowe i łącznie: TBS-y, zakłady pracy i zarządcy komunalni. Pozwolenia na budowę mieszkań są jednym z ważnych wskaźników dotyczących kondycji budownictwa mieszkaniowego w dłuższym okresie, co najmniej kilkuletnim. W całym 2005 r. wydano 123 863 pozwoleń na budowę mieszkań, co oznacza blisko 8-procentowy wzrost w stosunku do roku 2004. Najbardziej aktywni w tym względzie są deweloperzy, którzy w 2005 r. uzyskali blisko jedną trzecią więcej pozwoleń niż przed rokiem. Więcej w stosunku do roku poprzedniego (o 13 proc.) wydano zezwoleń na budowę mieszkań komunalnych. Pozostałe formy mieszkalnictwa odnotowały stabilizację lub spadek.
Wiele wskazuje więc, że w ciągu najbliższych kilku lat nowe mieszkania przeznaczone na sprzedaż lub wynajem prawdopodobnie znacznie zwiększą swój udział w całości rynku. Zresztą już w samej strukturze pozwoleń wydanych w 2005 r. widać wyraźną poprawę pozycji budownictwa „deweloperskiego” w stosunku do roku poprzedniego (wzrost z około 29 proc. do ponad 35 proc.) Ta zwyżka oczywiście spowodowała zmniejszenie udziałów pozostałych kategorii.
Centrum Badań i Analiz Rynku - ASM, opracowanie ASM dla „Pulsu Biznesu”