Jakie możliwości daje pracodawcy zawarcie przedwstępnej umowy o pracę? Czy można się domagać, aby pracownik podpisał „właściwą” umowę, do czego zobowiązał się w umowie przedwstępnej?
- Zależeć to będzie od zakresu postanowień umowy. Stosowanie tzw. przedwstępnych umów o pracę jest dopuszczalne na gruncie prawa pracy. Stosuje się do nich zasady określone w przepisach kodeksu cywilnego. Umowa przedwstępna powinna zatem określać istotne postanowienia umowy przyrzeczonej. Jakkolwiek, na mocy art. 300 k.p. — znajdą tu zastosowanie przepisy kodeksu cywilnego dotyczące umów przedwstępnych — to jednak należy mieć również na uwadze orzeczenie Sądu Najwyższego. Wskazał on, że w przypadku niezawarcia umowy przyrzeczonej niedoszły pracownik może domagać się zarówno wypłaty odszkodowania, jak i zawarcia umowy definitywnej, natomiast pracodawcy przysługuje w takiej sytuacji jedynie roszczenie o odszkodowanie.
Czy istnieje ryzyko związane z zatrudnianiem pracowników na czas określony, w którym przyjmuje się długi okres obowiązywania umowy, np. 10-letni?
- Przepisy nie określają maksymalnego okresu, na który umowa taka może zostać zawarta. Jest zatem możliwe zawarcie umowy tego rodzaju na wskazany w pytaniu okres. Ewentualne ryzyko może wiązać się z zarzutem, że bardzo długi okres trwania umowy ma stanowić obejście przepisów — tak, aby nie zawierać umowy o pracę na czas nieokreślony. Podkreślić jednak raz jeszcze należy, że z przepisów zakaz taki nie wynika.
W zawartej z pracownikiem umowie określiliśmy czas jej trwania. Brak jednak w treści umowy określenia jej rodzaju — umowa na czas określony. Czy brak ten może skutkować uznaniem takiej umowy jako zawartej na czas nieokreślony?
- Odpowiedzi na powyższe pytanie udzielił w jednym ze swych orzeczeń Sąd Najwyższy, stwierdzając, że jeżeli „pracodawca w pisemnej propozycji pracy podał dokładny czas trwania stosunku pracy, jego warunki, pracownik zaś przystąpił do wykonywania czynności i świadczył pracę przez cały ten czas, a następnie pobrał wynagrodzenie, to należy uznać, że doszło w sposób dorozumiany do zawarcia umowy o pracę na czas określony”.
Jak najlepiej określić rodzaj pracy? Czy wystarczy wpisanie wyłącznie stanowiska, jakie pracownik będzie zajmować?
- Wystarczy oczywiście wpisanie wyłącznie stanowiska. Wpisanie jednak do umowy o pracę (jej załącznika) szczegółowego zakresu obowiązków ma tę zaletę, że zdecydowanie łatwiej będzie nam w przyszłości rozliczyć pracownika z wykonania przez niego zadań — na bazie konkretnych zapisów umownych, a nie „ogólnie przyjętych oczekiwań” związanych z danym stanowiskiem.
Mikołaj Illukowicz, kancelaria Illukowicz i Partnerzy