Jak odzyskać dług od wspólnika sp. j.

PRZEMYSŁAW SPOTOWSKI, radca prawny w kancelarii Nowakowski i Wspólnicy
opublikowano: 2014-07-23 00:00

KOMENTARZ PRAWNIKA

W przypadku gdy naszym dłużnikiem jest osoba fizyczna, która jest jednocześnie wspólnikiem spółki jawnej, nie możemy skierować egzekucji do majątku takiej spółki jawnej. Wynika to z faktu, że spółka jawna (tak jak i każda inna spółka prawa handlowego) jest odrębnym bytem prawnym posiadającym swój odrębny majątek. Przedmiotem egzekucji mogą być tylko prawa przysługujące dłużnikowi wobec spółki, które są zbywalne i wspólnik może nimi rozporządzać (mają charakter majątkowy). Przykładem takiego prawa jest prawo wspólnika do wypłaty zysku podzielonego za dany rok obrotowy.

Może się jednak zdarzyć, że nasz dłużnik nie posiada majątku osobistego pozwalającego na zaspokojenie naszych wierzytelności, a spółka jawna, w której jest wspólnikiem, przeznacza swój zysk na inne cele niż podział pomiędzy wspólnikami, a więc np. na zakup nowych środków trwałych (np. samochodów), z których dłużnik jako wspólnik tej spółki będzie korzystał. Sytuacja taka prowadziłaby oczywiście do pokrzywdzenia wierzycieli dłużnika, gdyż dłużnik mógłby cały majątek gromadzić w ramach spółki, której jest wspólnikiem, do którego to majątku wierzyciele nie mogliby skierować egzekucji. Ustawodawca przewidział jednak taką możliwość i wprowadził do kodeksu spółek handlowych rozwiązanie, które ma w takiej sytuacji pomóc wierzycielom. Zgodnie bowiem z art. 62 § 2 k.s.h., jeżeli w ciągu ostatnich sześciu miesięcy przeprowadzono bezskutecznie egzekucję z ruchomości wspólnika, wówczas jego wierzyciel, który na podstawie tytułu egzekucyjnego uzyskał zajęcie roszczeń służących wspólnikowi w przypadku jego wystąpienia lub rozwiązania spółki, może wypowiedzieć umowę spółki na sześć miesięcy przed końcem roku obrotowego, nawet gdy umowa spółki była zawarta na czas oznaczony.

Jeżeli umowa spółki przewiduje krótszy termin wypowiedzenia, wierzyciel może skorzystać z terminu umownego. W ten sposób wierzyciel może doprowadzić do tego, że zaspokoi się z roszczeń służących wspólnikowi w związku z jego wystąpieniem ze spółki jawnej. Takiego uprawnienia wierzyciela wspólnika nie można wyłączyć w umowie spółki. Przeciwne postanowienia umowy spółki są bowiem nieważne, zgodnie z art. 62 § 3 k.s.h. Wypowiedzenie powinno być dokonane, podobnie jak wypowiedzenie przez wspólnika, w formie pisemnego oświadczenia złożonego przez wierzyciela osobistego wspólnika pozostałym wspólnikom albo wspólnikowi uprawnionemu do reprezentowania spółki (art. 61 § 3 w zw. z art. 62 § 2 k.s.h.). Pomimo wypowiedzenia umowy spółki przez wierzyciela wspólnika może ona trwać pomiędzy pozostałymi wspólnikami, jeżeli umowa spółki tak stanowi lub pozostali wspólnicy tak zdecydują w drodze uchwały.

Wspólnicy mogą zatem zapobiec rozwiązaniu samej spółki, nie mogą się jednak przeciwstawić usunięciu ze spółki wspólnika, który nie spłaca swoich prywatnych zobowiązań. Gdy spółka będzie w dalszym ciągu prowadzona, wspólnicy będą zobowiązani wypłacić udział przypadający wspólnikowi do rąk wierzyciela. Wartość takiego udziału ustala się na zasadach określonych w art. 65 k.s.h. w umowie spółki. Jeśli natomiast spółka zostanie rozwiązana, wówczas wspólnicy muszą rozliczyć się z wierzycielem według udziału przypadającego na wspólnika będącego dłużnikiem wierzyciela.