Polska znajduje się w przededniu uzyskania członkostwa w Unii Europejskiej, ale nasze przedsiębiorstwa już teraz muszą być konkurencyjne zarówno na rynku krajowym, jak i na wymagających rynkach europejskich i pozaeuropejskich. Tylko firmy oferujące wyroby i usługi najwyższej jakości po dostępnych cenach mogą liczyć na stałych klientów i odnosić sukcesy.
W epoce globalizacji gospodarki i stałego wzrostu wymagań klientów, na rynku przetrwają tylko organizacje inteligentne, samouczące się i samodoskonalące. Aby firma mogła spełnić te wysokie kryteria, musi mieć świadome i kompetentne kierownictwo oraz równie świadomych i kompetentnych pracowników. Dla osiągnięcia tego celu należy sięgać po nowoczesne metody kierowania i stosować filozofię globalnego zarządzania jakością — TQM (Total Quality Management).
Pierwszym do tego krokiem jest wdrożenie i stosowanie systemu jakości zgodnego z wymaganiami jednego z modeli norm ISO (International Standards Organization) serii 9000:1994, obecnie już ISO 9000:2000. Wiele firm rozszerza systemy jakości w kierunku wynikającym z obowiązywania dalszych norm, np. dotyczących środowiska (ISO 14001), bezpieczeństwa (PN-N 18001:1999), a także wymagań dla określonych branż — np. norm serii EN 46000, dotyczących systemów jakości w sektorze medycznym, EN 729 dla konstrukcji spawanych czy AQAP dotyczących systemów jakości u poddostawców dla wojska. W sektorze motoryzacyjnym stosowane są systemy spełniające wymagania QS 9000, VDA 6.1 oraz ISO/TS 16949.
Często posiadanie wdrożonego i certyfikowanego systemu zarządzania jakością jest warunkiem uczestnictwa firmy w przetargu czy podpisania kontraktu. Należy podkreślić, że wymagania te są stosowane nie tylko w obszarze dobrowolnym w relacji przedsiębiorstwo-klient, ale także w obszarze regulowanym (obowiązkowym). Przy ocenie wyrobu pod względem zgodności z dyrektywami unijnymi, w trzech przypadkach (moduły D, E i H) wdrożenie i utrzymywanie systemu zarządzania warunkuje wprowadzenie wyrobu na rynek UE.
Z kolei w Japonii normy zarządzania są traktowane jako jeden z elementów na drodze do doskonałości w filozofii TQM oraz doktrynie stałego doskonalenia Kaizen. Bardzo aktywne w tym działaniu są „koła jakości”. Nie jest przesadą stwierdzenie, że istotą działalności tych kół jest wprawienie w ruch teoretycznego koła Edwardsa Deminga (P, D, C, A). Wartość przyrostu jakości Q jest w istocie wartością zysku, którą można uzyskać w działaniu projakościowym organizacji w wyniku ciągłego doskonalenia jej funkcji zarządczych.
Wyzwaniem dla polskich przedsiębiorstw staje się obecnie wiedza o regulacjach europejskich i stałe doskonalenie oferowanych usług i wyrobów. Z badań przeprowadzonych przez Polskie Centrum Badań i Certyfikacji wynika, że tylko 21 proc. przedsiębiorstw dużych i 15 proc. z sektora MŚP zna aquis communitaire, czyli porządek prawny Unii Europejskiej. Jest to sygnał do stałego pogłębiania wiedzy tych firm.
Realizując politykę doskonalenia kwalifikacji kierowniczych kadr polskiej gospodarki, PCBiC organizuje szkolenia obejmujące znajomość przepisów krajowych, europejskich i międzynarodowych, dotyczących systemu oceny zgodności, a także nowoczesnych metod zarządzania. Ponad 20 tysięcy osób zostało już przeszkolonych na wielu typach szkoleń, organizowanych we współpracy z ekspertami zagranicznymi. Ta działalność jest prowadzona i będzie rozwijana. W roku 1998 PCBiC uzyskało upoważnienie od Europejskiej Organizacji Jakości (EOQ) do prowadzenia szkoleń według programu tej organizacji i wydawania certyfikatów europejskiego audytora jakości i europejskiego menedżera jakości. Jako członek IQNet, PCBiC wydało ponad 800 certyfikatów potwierdzających wdrożenie systemów jakości w polskich organizacjach.
W związku z planowanymi zmianami urzędów centralnych, dotychczasowe Polskie Centrum Badań i Certyfikacji jako zakład budżetowy zostanie ustawowo zniesione, natomiast powstanie jednoosobowa spółka Skarbu Państwa pod taką samą nazwą. Po zmianie statusu, PCBiC dalej będzie działać dla dobra polskich przedsiębiorstw.
Autor jest dyrektorem Polskiego Centrum Badań i Certyfikacji